ตาแฉะ ตาแดง แยกให้ออก: ความแตกต่างระหว่างท่อน้ำตาอุดตันและเยื่อบุตาอักเสบ

เวลาที่ตื่นนอนมาแล้วเจอคราบขี้ตาเกรอะกรัง หรือมีน้ำตาเอ่อคลอตลอดเวลา หลายคนมักจะเหมารวมว่าเป็นตาแดงหรือตาอักเสบเข้าไว้ก่อน จนบางทีก็หยอดตาผิดๆ ถูกๆ ซื้อยามาหยอดเองแล้วอาการก็ไม่ยอมหายสักที หมอเลยอยากชวนมาทำความเข้าใจโรคตาสองชนิดนี้กันให้ชัดเจนขึ้นครับ เพราะต่อให้อาการแสดงออกมาคล้ายกันจนสับสน แต่ต้นตอของปัญหาและวิธีรักษานั้นต่างกันสิ้นเชิง

ตาสู้แสง ขี้ตาเขียวปี๋: สัญญาณเตือนโรคเยื่อบุตาอักเสบ

เยื่อบุตาอักเสบ หรือที่หลายคนคุ้นหูกันในชื่อโรคตาแดง เป็นการอักเสบหรือติดเชื้อของเยื่อบุตา ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อใสๆ ที่คลุมตาขาวและด้านในเปลือกตาของเรา สาเหตุหลักมักมาจากเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรืออาการแพ้ต่างๆ

เวลาที่เป็นโรคนี้ ดวงตาจะส่งสัญญาณฟ้องค่อนข้างชัดเจน ดังนี้ครับ

• ตาแดงก่ำ เหมือนมีเส้นเลือดฝอยแตกทั่วตา
• มีขี้ตาเยอะมาก โดยเฉพาะตอนเช้าจนลืมตาแทบไม่ขึ้น ถ้าเกิดจากแบคทีเรียขี้ตาจะเป็นสีเหลืองเขียวข้น แต่ถ้าเป็นไวรัสจะใสๆ แต่มีน้ำตาไหลมาก
• รู้สึกเหมือนมีฝุ่นหรือทรายอยู่ในตา เคืองตา แสบตา และแพ้แสง
• มักเป็นทีละข้างก่อน แล้วลามมาอีกข้างได้อย่างรวดเร็วเพราะติดต่อง่ายมาก

น้ำตาไหลพรากตลอดเวลา: เมื่อท่อน้ำตาเริ่มมีปัญหาตัน

ในขณะที่ความแตกต่างระหว่างท่อน้ำตาอุดตันและเยื่อบุตาอักเสบนั้นอยู่ที่ระบบระบายน้ำตา โดยปกติแล้วตาของเราจะผลิตน้ำตาออกมาหล่อเลี้ยงตลอดเวลา แล้วระบายทิ้งผ่านรูเล็กๆ ที่หัวตา ลงสู่ท่อน้ำตาแล้วไหลลงจมูก แต่ถ้ามีอะไรไปขวางทางเดินนี้ น้ำตาก็จะระบายไม่ทันและเอ่อล้นออกมาข้างนอกตลอดเวลา

อาการเด่นของคนที่เป็นท่อน้ำตาอุดตัน จะไม่ใช่ตาแดงกก่ำเหมือนคนตาอักเสบครับ แต่จะมีลักษณะเฉพาะคือ

• น้ำตาเอ่อคลอเบ้าตลอดเวลา แม้ไม่ได้ร้องไห้ ลมพัดนิดหน่อยก็ไหลพราก
• มีขี้ตาแฉะๆ เฉพาะที่หัวตา แต่มักไม่มีอาการตาแดงหรือปวดเคืองรุนแรง
• ถ้าปล่อยให้มีการอุดตันนานๆ น้ำตาที่ค้างอยู่จะกลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อโรค ทำให้เกิดการอักเสบซ้ำซ้อน มีหนองไหลออกมาตรงหัวตาเวลากดนวด

เช็กให้ชัวร์ว่าตาเรากำลังเผชิญกับอะไรอยู่

ถ้าให้อธิบายให้เห็นภาพง่ายที่สุด เยื่อบุตาอักเสบคือภาวะติดเชื้อหรือแพ้ ทำให้ตาแดงและมีขี้ตาเยอะเหมือนบ้านไฟไหม้ที่มีควันโขมง แต่ท่อน้ำตาอุดตันเปรียบเสมือนท่อระบายน้ำทิ้งตัน ทำให้น้ำเอ่อล้นนองพื้นบ้านโดยที่ตัวบ้านไม่ได้เสียหายอะไร

ในเด็กทารก มักจะพบปัญหาท่อน้ำตาอุดตันแต่กำเนิดได้บ่อย ซึ่งส่วนใหญ่จะหายได้เองเมื่อโตขึ้น แต่ถ้าเป็นในผู้ใหญ่ มักเกิดจากการเสื่อมตามวัย การอักเสบเรื้อรัง หรืออุบัติเหตุบริเวณจมูกและใบหน้า

ดูแลเบื้องต้นอย่างไรก่อนไปพบแพทย์

หากเป็นเยื่อบุตาอักเสบ สิ่งสำคัญคือการรักษาความสะอาด ห้ามขยี้ตาเด็ดขาด หมั่นล้างมือบ่อยๆ แยกของใช้ส่วนตัว และงดใส่คอนแทคเลนส์ชั่วคราว ส่วนการรักษาแพทย์อาจให้ยาหยอดตาปฏิชีวนะหากเกิดจากแบคทีเรีย

แต่ถ้าเป็นท่อน้ำตาอุดตัน การนวดบริเวณหัวตาอย่างถูกวิธีตามคำแนะนำของจักษุแพทย์จะช่วยได้มาก ในเด็กส่วนใหญ่จะดีขึ้นเมื่ออายุครบขวบปี แต่ถ้าในผู้ใหญ่ที่มีการอุดตันมาก แพทย์อาจต้องพิจารณาใช้วิธีแยงหรือสวนล้างท่อน้ำตา หรือทำ LASER เพื่อเปิดทางเดินน้ำตาใหม่

อาการแบบไหนที่ควรไปหาหมอตาโดยด่วน

ไม่ว่าจะเป็นความผิดปกติแบบไหน หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอช้าเด็ดขาดครับ ควรให้จักษุแพทย์ตรวจอย่างละเอียด

• ตามัวลง มองภาพไม่ชัดเจนเหมือนเดิม
• ปวดตามากจนทนไม่ไหว โดยเฉพาะปวดลึกๆ ในเบ้าตา
• ตาแพ้แสงรุนแรงจนลืมตาไม่ขึ้น
• อาการตาแดงหรือน้ำตาไหลไม่ดีขึ้นเลยหลังผ่านไป 2 ถึง 3 วัน

การสังเกตอาการตัวเองให้ดีจะช่วยให้เราดูแลดวงตาได้อย่างถูกต้อง หรือหากไม่แน่ใจ การมาพบแพทย์เพื่อให้คุณหมอตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์กำลังขยายสูง จะช่วยวินิจฉัยและรักษาได้อย่างตรงจุด ปลอดภัยกับดวงตาคู่สวยของเรามากที่สุดครับ