เจาะลึกเรื่อง ภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือวางตัวผิดปกติเรื้อรัง: ทำไมเข่าถึงหลวมและปวดอยู่ตลอด

สะบ้าเคลื่อนคืออะไร ทำไมเข่าถึงรู้สึกเหมือนจะหลุดอยู่เรื่อย

หลายคนมักเดินมาปรึกษาที่คลินิกด้วยอาการเข่าไม่มั่นคง รู้สึกเหมือนสะบ้าจะเลื่อนไปมาเวลาเดินขึ้นลงบันได หรือบางครั้งก็ปวดจี๊ดขึ้นมาโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือวางตัวผิดปกติเรื้อรัง เป็นภาวะที่กระดูกสะบ้าไม่ได้อยู่ในร่องที่ควรจะเป็น ทำให้เวลาเรางอหรือเหยียดเข่า กระดูกสะบ้าจะไถลออกนอกร่อง ส่งผลให้เนื้อเยื่อรอบๆ เกิดการอักเสบและเจ็บปวดเรื้อรัง

สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าสะบ้าคุณกำลังทำงานผิดปกติ

อาการที่พบบ่อยไม่ได้มีแค่เรื่องปวดอย่างเดียว แต่ยังมีสัญญาณอื่นๆ ที่คนไข้มักมองข้ามไป เช่น:

• รู้สึกเหมือนเข่าจะทรุดหรือหลุดเวลาลงน้ำหนัก
• มีเสียงดัง กึก หรือ ก๊อก ในเข่าเวลางอหรือเหยียด
• ปวดบริเวณรอบๆ หรือหลังสะบ้า โดยเฉพาะเวลาที่ต้องนั่งงอเข่านานๆ
• อาการเข่าบวมหลังจากทำกิจกรรมหนักๆ หรือเดินต่อเนื่องเป็นเวลานาน

ทำไมสะบ้าถึงไม่อยู่ในร่องของมัน

สาเหตุไม่ได้เกิดจากอุบัติเหตุเพียงอย่างเดียว แต่อาจมาจากโครงสร้างร่างกายที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด เช่น ร่องกระดูกต้นขาตื้นเกินไป หรือกระดูกสะบ้ามีรูปร่างไม่ปกติ นอกจากนี้ยังมีเรื่องของกล้ามเนื้อรอบเข่าที่ไม่สมดุล โดยเฉพาะกล้ามเนื้อต้นขาด้านในที่ไม่แข็งแรงพอจะดึงสะบ้าให้อยู่ในร่อง ทำให้สะบ้ามีโอกาสเคลื่อนตัวออกไปด้านนอกได้ง่ายขึ้น

เช็กอาการด้วยตัวเองได้ไหมว่าเสี่ยงไหม

วิธีที่หมอแนะนำให้ลองสังเกตง่ายๆ คือการดูลักษณะการเดินและท่าทางการนั่ง หากนั่งพับเพียบหรือนั่งขัดสมาธิแล้วรู้สึกปวดลึกๆ หรือเวลาลุกขึ้นยืนแล้วรู้สึกสะบ้ากึกกักไม่นุ่มนวลเหมือนเข่าข้างปกติ นั่นเป็นสัญญาณเริ่มต้นที่ควรหันมาใส่ใจดูแลก่อนที่กระดูกอ่อนหลังสะบ้าจะสึกหรอจนกลายเป็นข้อเข่าเสื่อมในอนาคต

วิธีรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด

ข่าวดีคือคนไข้ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องลงเอยด้วยการผ่าตัด หมอมักเน้นการปรับสมดุลกล้ามเนื้อเป็นหลัก:

• กายภาพบำบัด: เพื่อเน้นเพิ่มความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อต้นขาด้านใน (VMO) ซึ่งทำหน้าที่ประคองสะบ้าให้วิ่งในร่องที่ถูกต้อง
• การยืดเหยียด: ลดความตึงของเนื้อเยื่อด้านข้างเข่าที่คอยดึงรั้งสะบ้าให้หลุดออกจากร่อง
• ปรับเปลี่ยนกิจกรรม: หลีกเลี่ยงการนั่งงอเข่านานๆ หรือการออกกำลังกายที่มีแรงกระแทกสูงในช่วงที่มีอาการอักเสบ

เมื่อไหร่ที่หมอจะแนะนำให้พิจารณาเรื่องการผ่าตัด

หากเราทำกายภาพบำบัดอย่างจริงจังแล้ว แต่อาการยังคงเป็นซ้ำซาก หรือสะบ้าเกิดการหลุดบ่อยจนสร้างความเสียหายให้กับกระดูกอ่อนในข้อเข่าจนเห็นได้ชัดจากภาพถ่ายเอกซเรย์หรือ MRI ในกรณีนี้หมอจะพิจารณาการผ่าตัดเพื่อจัดเรียงโครงสร้างหรือซ่อมแซมเส้นเอ็นที่ยึดสะบ้าให้กลับมามั่นคงแข็งแรงอีกครั้ง