เจ็บเข่าเรื้อรังจากภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือวางตัวผิดปกติ ต้องแก้ไขอย่างไร

ภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือวางตัวผิดปกติเรื้อรัง คืออะไรและทำไมคนไข้ถึงปวดเข่าบ่อย

เวลาเดินขึ้นลงบันไดหรือนั่งพับเพียบนานๆ แล้วรู้สึกเสียวแปลบที่หัวเข่า หรือบางทีเหมือนเข่าจะทรุด ทั้งที่ไม่ได้ไปกระแทกอะไรมา หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นแค่กล้ามเนื้ออักเสบธรรมดา แต่ความจริงแล้วต้นตอของปัญหาอาจมาจาก ภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือวางตัวผิดปกติเรื้อรัง ซึ่งหมายถึงการที่กระดูกสะบ้าที่ควรจะเลื่อนขึ้นลงอยู่ในร่องเข่าอย่างสมดุล กลับหลุดออกจากร่องหรือเลื่อนไปเบียดด้านข้างบ่อยครั้ง จนทำให้กระดูกอ่อนหลังสะบ้าสึกกร่อนและเกิดการอักเสบตามมา

สังเกตอาการเตือนว่าสะบ้าเราเริ่มมีปัญหาแล้ว

อาการของภาวะนี้ไม่ได้หมายความว่าสะบ้าจะต้องหลุดออกมาให้เห็นชัดเจนเสมอไป แต่คนไข้มักจะมาหาหมอด้วยอาการเหล่านี้

• รู้สึกปวดตื้อๆ รอบๆ สะบ้า โดยเฉพาะเวลาที่ต้องงอเข่านานๆ
• มีเสียงดัง กึก หรือเสียงลั่นในเข่าเวลาขยับ
• เข่ารู้สึกไม่มั่นคง เหมือนจะอ่อนแรงหรือทรุดลงขณะก้าวเดิน
• มีอาการบวมบ้างเป็นครั้งคราวหลังใช้งานหนัก

ทำไมสะบ้าถึงไม่ยอมอยู่ในร่องของมัน

กลไกธรรมชาติของหัวเข่าต้องอาศัยความสมดุลหลายส่วนครับ หากส่วนใดส่วนหนึ่งมีปัญหา สะบ้าก็จะเริ่มวางตัวผิดปกติทันที โดยสาเหตุหลักมักมาจาก

• โครงสร้างร่างกาย เช่น กระดูกขาส่วนบนหรือส่วนล่างมีความโก่งผิดปกติ
• กล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า (Quadriceps) ไม่แข็งแรงหรือเสียสมดุล
• ความยืดหยุ่นของเอ็นรอบเข่าตึงเกินไป ทำให้ดึงรั้งสะบ้าให้เบี่ยงออกจากร่อง
• อุบัติเหตุในอดีตที่ทำให้เอ็นยึดสะบ้าหลวมหรือฉีกขาด

วิธีดูแลตัวเองเพื่อลดปวดและช่วยให้สะบ้ากลับมาเข้าที่

ถ้าอาการยังไม่ถึงขั้นรุนแรงจนต้องผ่าตัด การบริหารร่างกายคือหัวใจสำคัญครับ

• หลีกเลี่ยงท่าที่ต้องงอเข่าเกิน 90 องศาติดต่อกันนานๆ เช่น การนั่งยองๆ หรือนั่งพับเพียบ
• ประคบเย็นหลังออกกำลังกายที่มีอาการปวดเพื่อลดการอักเสบในข้อ
• ฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านใน เพื่อทำหน้าที่เป็นแรงดึงประคองให้สะบ้าอยู่ในร่องตลอดเวลา
• เลือกรองเท้าที่รองรับสรีระการเดินได้ดีเพื่อลดแรงกระแทกส่งตรงสู่เข่า

เมื่อไหร่ที่การรักษาด้วยกายภาพบำบัดอาจไม่เพียงพอ

หากดูแลตัวเองและทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่องหลายเดือนแล้ว อาการปวดไม่ดีขึ้น หรือสะบ้ายังคงหลุดบ่อยจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน หมอจะเริ่มประเมินความจำเป็นในการรักษาเชิงลึก เช่น การส่องกล้องเพื่อปรับแต่งเอ็นยึดสะบ้าให้ตึงกระชับ หรือการผ่าตัดจัดแนวโครงสร้างกระดูก เพื่อให้สะบ้ากลับมาอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมและใช้งานได้ยาวนานโดยไม่มีอาการปวดรบกวน