เจาะลึกเรื่อง ภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือวางตัวผิดปกติเรื้อรัง ที่หลายคนมองข้าม

ทำไมเดินแล้วรู้สึกเหมือนเข่าจะหลุด หรือหัวเข่าไม่มั่นคง

หลายคนมักเดินมาปรึกษาหมอที่คลินิกด้วยอาการคล้ายๆ กัน คือรู้สึกว่าเวลาเดินขึ้นลงบันได หรือทำกิจกรรมที่ต้องหมุนเข่า จะรู้สึกเหมือนหัวเข่ามันวูบๆ เหมือนจะหลุด หรือบางทีก็ปวดจี๊ดขึ้นมา อาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือวางตัวผิดปกติเรื้อรัง ซึ่งถ้าปล่อยทิ้งไว้นานเข้าอาจนำไปสู่ปัญหาข้อเข่าเสื่อมก่อนวัยอันควรได้

สะบ้าเคลื่อนคืออะไรและทำไมมันถึงไม่อยู่กับที่

โดยปกติแล้ว ลูกสะบ้าของเราจะถูกล็อกให้อยู่ในร่องกระดูกต้นขาที่ออกแบบมาพอดีเป๊ะเหมือนรางรถไฟ แต่สำหรับบางคน ร่องกระดูกนี้อาจตื้นเกินไป หรือเส้นเอ็นที่ยึดรอบๆ สะบ้ามันหย่อนหรือตึงไม่เท่ากัน ทำให้เวลาเรางอหรือเหยียดเข่า ลูกสะบ้ามันไม่ได้วิ่งอยู่ในร่อง แต่กลับไถลออกไปด้านนอกแทน ทำให้เกิดการเสียดสีจนอักเสบและปวดในที่สุด

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังมีปัญหาเรื่องสะบ้า

ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้บ่อยๆ อาจต้องเริ่มสังเกตตัวเองแล้วว่าเข้าข่ายภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือวางตัวผิดปกติเรื้อรังหรือไม่:

• รู้สึกเหมือนเข่าไม่มีแรงหรือวูบเหมือนจะหลุดเวลาเดิน
• มีเสียงดัง ก๊อกแก๊ก ในเข่าเวลาเคลื่อนไหว
• ปวดตื้อๆ บริเวณรอบๆ หรือใต้ลูกสะบ้า โดยเฉพาะเวลาที่ต้องนั่งงอเข่านานๆ
• เคยมีประวัติลูกสะบ้าหลุดออกนอกเบ้ามาก่อนแม้เพียงครั้งเดียว

ตรวจวินิจฉัยให้แน่ใจด้วยการพบแพทย์

การตรวจวินิจฉัยไม่ใช่เรื่องน่ากลัว หมอจะเริ่มจากการตรวจร่างกายเพื่อดูแนวการเคลื่อนไหวของลูกสะบ้า รวมถึงเช็คความตึงตัวของกล้ามเนื้อรอบเข่า และอาจส่งทำเอกซเรย์หรือ MRI ในกรณีที่ต้องการดูความลึกของร่องกระดูกต้นขาหรือความเสียหายของกระดูกอ่อน เพื่อวางแผนการรักษาที่ตรงจุดที่สุด

ทางเลือกการรักษาเพื่อกลับมาใช้เข่าได้ปกติ

ข่าวดีคือส่วนใหญ่เราไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเสมอไป การรักษาหลักมักเริ่มจากการทำกายภาพบำบัดเพื่อปรับสมดุลกล้ามเนื้อ โดยเน้นไปที่กล้ามเนื้อต้นขาด้านในให้แข็งแรงขึ้นเพื่อช่วยดึงสะบ้าให้อยู่ในร่องที่ควรจะเป็น รวมถึงการฝึกท่าออกกำลังกายเฉพาะทางเพื่อสร้างความมั่นคงให้ข้อเข่า

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างไรให้เข่าแข็งแรงขึ้น

การปรับการใช้งานในชีวิตประจำวันสำคัญมาก เช่น หลีกเลี่ยงการนั่งยองๆ หรือพับเพียบ เพราะท่าเหล่านี้จะเพิ่มแรงกดมหาศาลให้กับข้อสะบ้า รวมถึงการเลือกใส่รองเท้าที่เหมาะสมและการควบคุมน้ำหนักตัว เพื่อลดภาระของข้อเข่าให้น้อยลง หากดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีและสม่ำเสมอ อาการปวดและภาวะสะบ้าเคลื่อนก็จะค่อยๆ ดีขึ้นจนใช้ชีวิตได้ตามปกติ