ลูกตัวเหลืองผิดปกติไหม? หมอสรุปภาวะตัวเหลืองจากระดับบิลิรูบินสูงให้เข้าใจง่ายๆ

ทำไมลูกแรกเกิดถึงตัวเหลืองกันนะ?

คุณพ่อคุณแม่มือใหม่หลายคนมักตกใจเมื่อเห็นผิวหรือตาขาวของลูกน้อยเริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหลังจากคลอดได้ไม่กี่วัน ความกังวลนี้เป็นเรื่องปกติครับ แต่ในมุมมองทางการแพทย์ ภาวะตัวเหลืองจากระดับบิลิรูบินในเลือดสูง เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากในเด็กทารก โดยเฉพาะในช่วงสัปดาห์แรกหลังคลอด ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากกระบวนการปรับตัวของร่างกายทารกเอง แต่ในบางกรณีก็อาจมีสาเหตุซ่อนอยู่ที่เราต้องเฝ้าระวังครับ

สารบิลิรูบินคืออะไร ทำไมถึงทำให้ตัวเหลืองได้

บิลิรูบิน คือสารสีเหลืองที่เกิดจากการสลายตัวของเม็ดเลือดแดงที่หมดอายุตามธรรมชาติ ปกติแล้วตับของคนเราจะทำหน้าที่กำจัดสารนี้ผ่านทางอุจจาระ แต่ในทารกแรกเกิด ตับยังทำงานได้ไม่เต็มที่เหมือนผู้ใหญ่ ทำให้การกำจัดบิลิรูบินทำได้ช้าลง สารนี้จึงสะสมในกระแสเลือดและไปเกาะตามผิวหนังจนกลายเป็นสีเหลืองนั่นเองครับ

สังเกตอาการตัวเหลืองอย่างไร ว่าแบบไหนคือปกติหรืออันตราย

เราสามารถสังเกตง่ายๆ ด้วยการกดเบาๆ ลงบนผิวหนังลูกในที่ที่มีแสงสว่างเพียงพอ หากพบว่าผิวใต้รอยกดเป็นสีเหลืองชัดเจน ให้ลองสังเกตตำแหน่งดังนี้

• ภาวะตัวเหลืองปกติ: มักเริ่มเหลืองที่ใบหน้า ลามลงมาที่ลำตัวในช่วงวันที่ 2-3 หลังคลอด และจะค่อยๆ จางหายไปเองเมื่อลูกเริ่มได้รับนมแม่หรือนมผงอย่างเพียงพอ
• ภาวะตัวเหลืองที่ต้องระวัง: หากลูกมีอาการตัวเหลืองเร็วเกินไปภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังคลอด เหลืองลามลงไปถึงฝ่ามือฝ่าเท้า หรือมีอาการซึม ไม่ยอมดูดนม ร้องเสียงแหลม หรือมีไข้ร่วมด้วย แบบนี้ถือว่าไม่ปกติครับ

ถ้าลูกมีระดับบิลิรูบินสูงเกินไป มีวิธีรักษาอย่างไร

เมื่อคุณหมอตรวจพบว่าระดับบิลิรูบินสูงเกินเกณฑ์ความปลอดภัย การรักษาจะขึ้นอยู่กับอายุของทารกและระดับความรุนแรงครับ

• การส่องไฟรักษา: เป็นวิธีมาตรฐานที่ปลอดภัยและได้ผลดี โดยการให้ลูกนอนในตู้อบและใช้แสงไฟสีฟ้าฉายไปที่ผิวหนัง เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างของบิลิรูบินให้ร่างกายขับถ่ายออกมาได้ง่ายขึ้น
• การกระตุ้นให้ดื่มนมบ่อยขึ้น: นมแม่หรือนมผงมีส่วนช่วยในการขับถ่าย ซึ่งจะช่วยพาบิลิรูบินออกมากับอุจจาระได้เร็วขึ้น
• การถ่ายเปลี่ยนเลือด: ในกรณีที่ระดับบิลิรูบินสูงมากจนอาจส่งผลต่อสมอง คุณหมอจะพิจารณาการเปลี่ยนถ่ายเลือดเพื่อลดระดับสารพิษอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นกรณีที่พบได้ไม่บ่อยนัก

คุณพ่อคุณแม่ควรเตรียมตัวและดูแลลูกอย่างไรเมื่อกลับบ้าน

หลังจากออกจากโรงพยาบาล สิ่งสำคัญที่สุดคือการสังเกตสีผิวของลูกอย่างต่อเนื่อง และพาลูกมาตรวจตามนัดทุกครั้ง หากพบว่าลูกตัวเหลืองมากขึ้น หรือมีอาการผิดปกติอื่นๆ อย่าเพิ่งซื้อยาหรือสมุนไพรใดๆ มาทานเองเด็ดขาด เพราะอาจเป็นอันตรายต่อตับและระบบการทำงานของร่างกายทารกได้

ความเข้าใจที่ถูกต้องจะช่วยลดความวิตกกังวล และช่วยให้เราดูแลลูกน้อยให้ผ่านช่วงเวลาปรับตัวนี้ไปได้อย่างราบรื่นครับ