ลูกตัวเหลืองผิดปกติไหม? หมอสรุปเรื่องภาวะตัวเหลืองจากระดับบิลิรูบินมาให้เข้าใจง่ายๆ

ภาวะตัวเหลืองในเด็กทารกคืออะไรและเกิดจากอะไร

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักตกใจเมื่อเห็นลูกน้อยมีผิวพรรณหรือตาขาวเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหลังจากคลอดได้ไม่กี่วัน ภาวะตัวเหลืองจากระดับบิลิรูบินในเลือดสูงนี้เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากในเด็กทารก ซึ่งเกิดจากร่างกายของน้องกำลังกำจัดเม็ดเลือดแดงส่วนเกินออก แต่ตับยังทำงานได้ไม่เต็มที่เหมือนผู้ใหญ่ ทำให้สารสีเหลืองที่เรียกว่า บิลิรูบิน สะสมอยู่ในเลือดและแสดงออกมาทางผิวหนังนั่นเอง

สังเกตอย่างไรว่าสีเหลืองแบบนี้ต้องพาลูกไปหาหมอ

โดยปกติแล้วอาการตัวเหลืองมักจะเริ่มเห็นชัดในช่วงวันที่ 2 ถึงวันที่ 4 หลังคลอด หากเป็นภาวะตัวเหลืองทั่วไปจากการปรับตัวของร่างกายมักจะค่อยๆ หายไปเอง แต่ถ้ามีลักษณะดังต่อไปนี้ถือเป็นสัญญาณเตือนว่าควรมาพบแพทย์ทันที:

• ตัวเหลืองจัดจนเห็นได้ชัดที่หน้าอก หน้าท้อง หรือลามลงไปถึงฝ่ามือและฝ่าเท้า
• ลูกมีอาการซึม ดูดนมลดลง หรือร้องไห้เสียงแหลมผิดปกติ
• อุจจาระมีสีซีดขาว หรือปัสสาวะมีสีเข้มจัด
• ลูกดูไม่สบายตัว งอแงมาก หรือมีไข้ร่วมด้วย

บิลิรูบินสูงเกินไปอันตรายอย่างไร

ระดับบิลิรูบินที่สูงเกินเกณฑ์อาจส่งผลเสียต่อระบบประสาทและสมองของทารกได้ เพราะหากสารนี้สะสมในระดับที่สูงมากจนผ่านเข้าสู่เนื้อเยื่อสมอง อาจก่อให้เกิดอาการทางระบบประสาทที่รุนแรง ดังนั้นหมอจึงต้องมีการตรวจวัดระดับบิลิรูบินในเลือดหรือใช้เครื่องวัดผ่านผิวหนัง เพื่อประเมินว่าน้องจำเป็นต้องได้รับการรักษาเพื่อลดระดับสารนี้ลงหรือไม่

วิธีรักษาและดูแลเมื่อลูกมีภาวะตัวเหลือง

หากระดับบิลิรูบินอยู่ในเกณฑ์ที่ต้องเฝ้าระวัง แพทย์จะพิจารณาการรักษาตามความเหมาะสม ดังนี้:

• การส่องไฟรักษา: เป็นวิธีมาตรฐานที่นิยมใช้ที่สุด โดยการให้ทารกนอนใต้แสงไฟชนิดพิเศษเพื่อเปลี่ยนโครงสร้างของบิลิรูบินให้ขับออกทางปัสสาวะและอุจจาระได้ง่ายขึ้น
• การป้อนนมให้เพียงพอ: การให้ลูกดูดนมแม่หรือนมผงอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้การขับถ่ายทำงานได้ดีขึ้น ซึ่งเป็นการช่วยลดระดับบิลิรูบินทางอ้อม
• การเปลี่ยนถ่ายเลือด: ในกรณีที่ระดับบิลิรูบินสูงมากจนเสี่ยงอันตรายต่อสมอง แพทย์จะพิจารณาการเปลี่ยนถ่ายเลือดเพื่อลดปริมาณสารในเลือดอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นวิธีที่ทำในกรณีจำเป็นจริงๆ เท่านั้น

คำแนะนำจากหมอถึงคุณพ่อคุณแม่มือใหม่

การที่ลูกตัวเหลืองไม่ใช่ความผิดของใคร และไม่ใช่เรื่องที่ต้องกังวลจนเกินเหตุ สิ่งสำคัญคือการหมั่นสังเกตสีผิวของลูกในที่ที่มีแสงสว่างเพียงพอ หากลูกมีอาการตัวเหลืองเร็วเกินไป หรือเหลืองเข้มจนผิดสังเกต อย่ารอจนถึงนัดหมายถัดไป แต่ควรพาลูกมาตรวจเช็กกับคุณหมอเพื่อความปลอดภัยที่สุดครับ