ลูกเป็นลมพิษไม่ยอมหายสักที? ไขข้อข้องใจเรื่องลมพิษเรื้อรังในเด็กจากหมอเด็ก

ช่วงเวลาที่ลูกน้อยมีผื่นแดงขึ้นตามตัว คุณพ่อคุณแม่คงทั้งตกใจและกังวลใจไม่น้อย ยิ่งถ้าผื่นพวกนี้ขึ้นๆ ยุบๆ ต่อเนื่องกันนานเกินกว่าหุกสัปดาห์ขึ้นไป จนกลายเป็นเรื่องน่าปวดหัวที่เรื้อรังไม่ยอมจบสักที ในฐานะหมอเด็กที่เจอคุณพ่อคุณแม่พาเจ้าตัวเล็กมาปรึกษาด้วยอาการนี้อยู่บ่อยๆ วันนี้หมอขอมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ว่าเบื้องหลังผื่นคันกวนใจนี้เกิดจากอะไร และเราจะดูแลลูกรักอย่างไรดี

ผื่นแบบไหนที่หมอเรียกว่า ลมพิษเรื้อรังในเด็ก

ลักษณะเด่นของลมพิษคือ ผื่นนูนแดง ขอบเขตชัดเจน คล้ายกับเวลาที่เราโดนตัวบุ้งหรือลมพิษจริงๆ ผื่นพวกนี้จะย้ายที่ไปเรื่อยๆ และที่สำคัญคือ มักจะคันมาก ลูกอาจจะงอแง เกาจนเป็นแผล หากผื่นที่เป็นๆ หายๆ แบบนี้ยังคงเกิดขึ้นเกือบทุกวันติดต่อกันนานเกิน 6 สัปดาห์ เราจะจัดกลุ่มให้เป็นลมพิษเรื้อรังในเด็กทันที ซึ่งต่างจากลมพิษทั่วไปที่กินยาหรือหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นไม่กี่วันก็หายไป

ต้นตอของอาการผื่นเรื้อรังที่ซ่อนอยู่ภายในตัวลูก

คุณพ่อคุณแม่ส่วนใหญ่มักเข้าใจว่าลมพิษเกิดจากการแพ้อาหารหรือแพ้อากาศเสมอ แต่ในความเป็นจริง สำหรับโรคลมพิษเรื้อรังแล้ว ส่วนน้อยมากที่เกิดจากการแพ้แบบเฉียบพลัน กลไกที่แท้จริงเกิดจากการที่เม็ดเลือดขาวชนิดพิเศษใต้ผิวหนังปล่อยสารฮีสตามีนออกมาเอง โดยไม่มีสิ่งกระตุ้นภายนอกที่ชัดเจน หรือบางครั้งอาจถูกกระตุ้นได้ง่ายจากความร้อน ความเย็น แรงกดทับ หรือแม้กระทั่งความเครียดและการติดเชื้อไวรัสเล็กๆ น้อยๆ ในเด็ก

วิธีสังเกตและจดบันทึกอาการเพื่อช่วยหมอวินิจฉัย

เนื่องจากเวลามาพบหมอที่คลินิก ผื่นของลูกอาจจะยุบหายไปแล้ว การเตรียมข้อมูลจึงสำคัญมาก หมอแนะนำให้คุณพ่อคุณแม่ทำสิ่งเหล่านี้:

• ถ่ายรูปผื่นทุกครั้งที่ขึ้น ทั้งตำแหน่งและลักษณะความแดง
• จดบันทึกเวลาที่ผื่นมักจะเห่อขึ้น เช่น ตอนเช้า ตื่นนอน หรือช่วงหัวค่ำ
• สังเกตว่ามีปัจจัยร่วมอื่นๆ เช่น โดนเหงื่อ ร้อน หรือทานอะไรเป็นพิเศษไหม

วิธีรักษาและดูแลลูกรักเมื่อเป็นลมพิษเรื้อรัง

เป้าหมายหลักของการรักษาไม่ใช่การหาตัวการให้เจอเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการควบคุมอาการไม่ให้ลูกทรมานจากความคัน โดยแนวทางหลักประกอบด้วย:

• การใช้ยาแก้แพ้กลุ่มที่ไม่ง่วงหรือกลุ่มที่แพทย์ประเมินว่าเหมาะสม เพื่อกินควบคุมอาการต่อเนื่องในระยะยาว ห้ามหยุดยาเองกะทันหันจนกว่าแพทย์จะสั่ง
• การหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้ผื่นเห่อแย่ลง เช่น อาการร้อนจัด เสื้อผ้าที่อับชื้น หรือการเกาแรงๆ ที่อาจทำให้ผิวหนังอักเสบซ้ำซ้อน
• การดูแลผิวให้ชุ่มชื้นอยู่เสมอด้วยโลชั่นที่ปราศจากน้ำหอม เพื่อเสริมเกราะป้องกันผิวให้แข็งแรงขึ้น

ความเชื่อผิดๆ ที่พบบ่อยเกี่ยวกับลมพิษในเด็ก

หลายครอบครัวพาลูกไปเจาะเลือดตรวจภูมิแพ้อาหารเป็นแผงใหญ่ ซึ่งในกรณีของลมพิษเรื้อรังมักไม่ค่อยช่วยอะไร เพราะผลตรวจมักจะขึ้นผลบวกหลอกๆ ได้บ่อย ทำให้ต้องงดอาหารหลายอย่างโดยไม่จำเป็น จนส่งผลต่อโภชนาการและการเจริญเติบโตของเด็ก ทางที่ดีควรปรึกษากุมารแพทย์ด้านภูมิแพ้เพื่อประเมินความจำเป็นอย่างแท้จริง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรพามาพบแพทย์ทันที

แม้ว่าลมพิษส่วนใหญ่จะไม่อันตรายถึงชีวิต แต่หากลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลโดยด่วน:

• มีอาการบวมที่เปลือกตา ริมฝีปาก หรือลิ้นอย่างรวดเร็ว
• รู้สึกหายใจไม่ออก แน่นหน้าอก หรือมีเสียงดังผิดปกติเวลาหายใจ
• มีอาการปวดท้องรุนแรงร่วมกับอาเจียน
• ซึมลง หรือมีไข้สูงร่วมกับผื่นที่เป็นแผลช้ำ

โรคลมพิษเรื้อรังในเด็กอาจต้องใช้เวลาและความอดทนในการรักษาร่วมกันระหว่างครอบครัวและแพทย์ เพราะอาการมักจะดีขึ้นและหายได้เองเมื่อเวลาผ่านไป แต่ระหว่างทางนี้ การดูแลจิตใจและบรรเทาอาการคันให้ลูกนอนหลับสบายคือหัวใจสำคัญที่สุดครับ