เครียดจนความดันพุ่ง? หมอชวนคุยเรื่องความวิตกกังวลกับโรคความดันโลหิตสูง

ช่วงนี้ตรวจสุขภาพทีไร ตัวเลขความดันโลหิตก็ดีดสูงขึ้นทุกที ทั้งที่พยายามลดเค็มและออกกำลังกายแล้ว นั่งคิดวนไปวนมาเรื่องงาน เรื่องเงิน จนใจสั่น นอนไม่หลับ อาคารเหล่านี้ไม่ใช่แค่ความรู้สึกเหนื่อยล้าทางใจธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายว่าความเครียดกำลังเล่นงานหลอดเลือดของเราอยู่

ใจสั่น พะว้าพะวง: เมื่อความกังวลไม่ใช่แค่เรื่องคิดไปเอง

เวลาที่เราเจอเรื่องกดดัน สมองจะสั่งให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา ซึ่งกระบวนการนี้เป็นเรื่องปกติที่ช่วยให้เราหนีภัยได้ในอดีต แต่สำหรับคนที่มีภาวะวิตกกังวลทางคลินิก สมองส่วนนี้จะทำงานหนักเกินไปตลอดเวลา เหมือนมีสัญญาณกันขโมยที่ดังขึ้นเรื่อยๆ แม้จะไม่มีโจรเข้าบ้านก็ตาม ความรู้สึกกลัว ตื่นตระหนก หรือกังวลล่วงหน้า จึงอยู่กับเราเกือบตลอดวัน

กลไกซ่อนเร้น: ทำไมความเครียดถึงทำให้ความดันเลือดสูงขึ้น?

เมื่อเรากังวล หัวใจจะเต้นเร็วขึ้นและสูบฉีดเลือดแรงขึ้นเพื่อให้ร่างกายพร้อมรับมือกับสถานการณ์ ขณะเดียวกัน หลอดเลือดทั่วร่างกายก็หดตัวลงชั่วคราวเพื่อให้ความดันเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อได้ดีขึ้น หากอาการนี้เกิดขึ้นบ่อยๆ จากภาวะความวิตกกังวลเรื้อรัง หลอดเลือดจะเริ่มชินกับการหดตัวและสูญเสียความยืดหยุ่น ผลลัพธ์ที่ตามมาคือตัวเลขความดันโลหิตที่ค้างสูงเรื้อรัง จนกลายเป็นโรคความดันโลหิตสูงในที่สุด

แยกลักษณะให้ออก: ความดันพุ่งชั่วคราวกับโรคความดันโลหิตสูง

หลายคนมักสงสัยว่า ตัวเลขที่สูงขึ้นตอนเครียดคือโรคความดันจริงๆ หรือเปล่า หมอขออธิบายแบบนี้ครับ

• ความดันพุ่งขณะกังวล: เป็นปฏิกิริยาชั่วคราว เมื่อใจสงบลง ความดันจะลดกลับมาเป็นปกติเอง
• ความดันโลหิตสูงเรื้อรัง: เกิดจากหลอดเลือดเสียหายสะสม ทำให้ตัวเลขความดันสูงตลอดเวลาแม้ในยามนอนหลับหรือผ่อนคลาย

อย่างไรก็ตาม หากเราปล่อยให้ตัวเองมีความวิตกกังวลทางคลินิกไปนานๆ ความดันที่พุ่งชั่วคราวนี้จะค่อยๆ พัฒนาไปเป็นโรคความดันโลหิตสูงถาวรได้ในที่สุด

ตัดวงจรความเครียดและดูแลสุขภาพหลอดเลือดไปพร้อมกัน

การรักษาความดันโลหิตสูงที่เกิดจากความวิตกกังวลนั้น จะกินยาบล็อกความดันอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากต้นเหตุคือใจที่ยังคงตึงเครียด การดูแลจึงต้องทำควบคู่กันไป ทั้งการฝึกหายใจลึกๆ เพื่อดึงระบบประสาทให้กลับมาสงบ การออกกำลังกายเพื่อระบายฮอร์โมนความเครียด และที่สำคัญคือการปรึกษาจิตแพทย์เพื่อรับมือกับภาวะวิตกกังวลทางคลินิกอย่างถูกวิธี

อาการแบบไหนที่ควรปรึกษาแพทย์ทั้งเรื่องใจและเรื่องกาย?

หากคุณเริ่มสังเกตว่าตัวเองมีความกังวลรบกวนชีวิตประจำวัน นอนไม่หลับ ใจสั่นบ่อย ร่วมกับวัดความดันที่บ้านแล้วพบว่าตัวเลขสูงเกินเกณฑ์มาตรฐานอยู่บ่อยครั้ง อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเกิดภาวะแทรกซ้อนอย่างโรคหัวใจหรือหลอดเลือดสมอง การเดินเข้ามาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กทั้งสุขภาพกายและสุขภาพจิต จะช่วยให้เราหาทางออกที่ตรงจุดและกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้ครับ