ลูกน้ำหนักเกินหรือแค่อ้วนทัมตามวัย? เรื่องนี้หมออยากชวนพ่อแม่มาเช็กกันก่อน
เวลาเดินตรวจที่คลินิก พ่อแม่หลายคนมักจะกังวลว่าลูกกินเก่งแล้วพุงพลุ้ยจะกลายเป็นเด็กอ้วนที่เป็นปัญหาหรือเปล่า จริงๆ แล้วเด็กกำลังโต น้ำหนักกับส่วนสูงต้องไปพร้อมกัน แต่ถ้าตัวเลขบนตาชั่งแซงส่วนสูงไปมากจนเริ่มเหนื่อยง่าย เดินนิดหน่อยก็หอบ หรือเพื่อนเริ่มล้อ อันนี้คือสัญญาณเตือนจากร่างกายแล้วครับว่า เราควรหาทางช่วยเจ้าตัวเล็กกันอย่างจริงจัง
หลายบ้านพยายามแก้ด้วยการให้ลูกอดขนมอย่างเดียว ซึ่งบอกเลยว่าใจร้ายเกินไปสำหรับเด็ก และทำได้ไม่นานหรอกครับ วิธีที่ดีที่สุดคือการชวนเขาขยับร่างกาย แต่ปัญหาคือเด็กอ้วนจะขยับตัวยากเพราะน้ำหนักตัวกดทับข้อต่อ ถ้าให้ไปวิ่งมาราธอนหรือกระโดดเชือกหักโหม ข้อเข่าพังแน่ๆ วันนี้หมอเลยอยากมาแชร์แนวทางและ โปรแกรมการออกกำลังกายที่เหมาะส กับเด็กๆ ที่จะช่วยเบิร์นไขมันแถมสนุกจนเขาอยากทำทุกวัน
หลักเหล็กสามข้อก่อนเริ่มให้ลูกขยับ: ปลอดภัย ไม่เจ็บตัว และไม่ฝืนใจ
การพาเด็กน้ำหนักเกินมาออกกำลังกาย เราใช้มาตรฐานเดียวกับผู้ใหญ่ไม่ได้เด็ดขาดครับ หัวใจสำคัญมีอยู่สามเรื่องหลักๆ ที่พ่อแม่ต้องท่องจำให้ขึ้นใจ
- เซฟข้อเข่าและข้อเท้าเป็นอันดับหนึ่ง: น้ำหนักตัวที่มากอยู่แล้ว ทำให้แรงกระแทกเวลาลงน้ำหนักไปตกอยู่ที่ข้อต่อโดยตรง หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องกระโดดแรงๆ หรือวิ่งบนพื้นปูนแข็งๆ
- เน้นความสนุกมากกว่าตัวเลขแคลอรี่: ถ้าเด็กทำแล้วเครียด รู้สึกเหมือนโดนทำโทษ เขาจะเกลียดการออกกำลังกายไปเลย เปลี่ยนเป็นเกมหรือกิจกรรมครอบครัวจะเวิร์กที่สุด
- เริ่มทีละน้อยแล้วค่อยเพิ่มความนาน: จากวันละสิบนาทีค่อยๆ ขยับเป็นสามสิบนาที เพื่อให้หัวใจและกล้ามเนื้อได้ปรับตัว ไม่เหนื่อยหอบจนเกินไป
กิจกรรมเบาๆ ขยับสนุกที่บ้าน: เริ่มต้นได้ทันทีไม่ต้องรอไปยิม
สำหรับเด็กที่ไม่ได้ออกกำลังกายมานาน การลากออกไปวิ่งนอกบ้านอาจเป็นเรื่องยาก เรามาเริ่มจากกิจกรรมในบ้านที่ทำร่วมกันได้ทั้งครอบครัวดีกว่าครับ
ชวนเต้นตามเพลงโปรดในห้องนั่งเล่น
เปิดยูทูปเพลงแดนซ์สนุกๆ ที่เด็กชอบ แล้วชวนกันขยับตามท่าทาง การเต้นช่วยขยับได้ทุกส่วนของร่างกาย หัวใจสูบฉีดดีแถมได้เสียงหัวเราะด้วย แค่สิบห้าถึงยี่สิบนาทีเหงื่อก็ซึมแล้วครับแถมไม่มีแรงกระแทกที่ข้อเท้ามากเกินไป
เกมเดินทรงตัวและโยนบอลเข้าตะกร้า
ปรับบ้านให้เป็นสนามเด็กเล่นย่อมๆ เอาหมอนมาวางเรียงให้ลูกเดินซิกแซกเพื่อฝึกการทรงตัว หรือเอาตะกร้าผ้ามาตั้งไกลหน่อยแล้วให้เขาเดินไปหยิบบอลมาหยอด กิจกรรมเหล่านี้ดูเหมือนเล่นๆ แต่ทำให้เด็กได้ก้าวขาเดินต่อเนื่องเป็นเวลานานโดยไม่รู้ตัวเลย
พาออกไปลุยกลางแจ้ง: เลือกกีฬาแบบไหนที่ไม่ทำร้ายข้อต่อ
พอร่างกายเริ่มฟิตและชินกับการขยับตัวแล้ว คราวนี้ก็ได้เวลาพาออกไปรับวิตามินดีข้างนอกบ้าน ซึ่งกีฬาที่หมอแนะนำเป็นพิเศษสำหรับเด็กน้ำหนักเกินมีดังนี้ครับ
ว่ายน้ำคือกีฬาในฝันสำหรับเด็กน้ำหนักเกิน
น้ำช่วยพยุงน้ำหนักตัวเอาไว้เกือบทั้งหมด ทำให้เวลาเด็กอยู่ในสระจะเคลื่อนไหวร่างกายได้อิสระ ไม่ปวดเข่า ไม่ปวดข้อ กล้ามเนื้อทุกมัดได้ทำงาน และยังช่วยเรื่องระบบทางเดินหายใจได้ดีเยี่ยมด้วย
ปั่นจักรยานรับลมรอบสวนสาธารณะ
การปั่นจักรยานช่วยบริหารกล้ามเนื้อขาและสะโพกได้ดี โดยที่น้ำหนักตัวไม่ได้กดทับลงบนข้อเข่าเหมือนกับการวิ่ง หาจักรยานสี่ล้อทรงตัวหรือจักรยานเด็กที่มีขนาดพอดีตัว พาไปปั่นเล่นช่วงเย็นๆ บรรยากาศดีแถมได้สุขภาพ
วิธีเช็กว่าลูกออกกำลังกายพอดีหรือยัง หรือเริ่มฝืนเกินไป
เวลาเด็กเล่นสนุก เขามักจะลืมตัวและเล่นจนหมดแรง หน้ามืด หรือเป็นลมได้ พ่อแม่ต้องคอยสังเกตสัญญาณเหล่านี้อย่างใกล้ชิดระหว่างทำกิจกรรม
- สังเกตการหายใจ: ถ้าเหนื่อยจนหอบพูดเป็นคำๆ ไม่ได้ หรือหน้าแดงก่ำเกินไป แปลว่าหนักไปแล้ว ควรให้หยุดพักดื่มน้ำทันที
- เช็กอาการเจ็บตามข้อ: ถ้าลูกบ่นปวดแปล๊บที่เข่า สะโพก หรือข้อเท้า ให้หยุดกิจกรรมนั้นทันทีและห้ามฝืนทำต่อเด็ดขาด
- ดูความสุขบนใบหน้า: ถ้าเริ่มงอแง แปลว่าร่างกายเริ่มล้าหรือเบื่อ ให้เปลี่ยนกิจกรรมหรือพักผ่อนยาวๆ ไปเลย
ปรับพฤติกรรมการกินคู่กันไป สำคัญไม่แพ้การขยับตัว
การออกกำลังกายอย่างเดียวอาจช่วยลดน้ำหนักได้ไม่เต็มที่ถ้าปลายปากกายังหยิบของทอดของหวานเข้าปากตลอดเวลา หมออยากให้มองเป็นการปรับวิถีชีวิตทั้งครอบครัว ลดน้ำหนักหวานจัด ขนมกรุบกรอบ และเพิ่มผักผลไม้ในมื้ออาหาร พร้อมกับชวนกันเข้านอนให้เป็นเวลา เพื่อให้ฮอร์โมนเกี่ยวกับการเจริญเติบโตทำงานได้เต็มที่ เมื่อร่างกายแข็งแรง น้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม ความมั่นใจของลูกก็จะกลับมา พร้อมเติบโตเป็นเด็กที่สดใสและมีความสุขครับ
