โรคไตอักเสบเรื้อรังที่แสดงอาการปวดร้าว: สัญญาณเตือนที่ร่างกายพยายามบอกเรา

เวลาที่ตรวจเจอความผิดปกติเกี่ยวกับไต คนไข้ส่วนใหญ่มักจะกังวลเรื่องการบวม ปัสสาวะผิดปกติ หรือค่าไตที่สูงขึ้นจากการตรวจเลือด แต่มีอีกหนึ่งอาการที่หมอมักจะเจอและสร้างความสับสนให้คนไข้บ่อยๆ นั่นคืออาการปวดหลังหรือปวดร้าวบริเวณบั้นเอว หลายคนมักเข้าใจผิดคิดว่าเป็นอาการปวดกล้ามเนื้อจากการทำงาน หรือคิดว่าเป็นโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท จนกระทั่งมาตรวจอย่างละเอียดถึงรู้ว่าเป็นโรคไตอักเสบเรื้อรังที่แอบซ่อนอยู่

ทำไมโรคไตอักเสบเรื้อรังถึงทำให้เกิดอาการปวดร้าวได้

โดยธรรมชาติแล้ว เนื้อไตของเราไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดครับ แต่บริเวณที่ห่อหุ้มไต หรือที่เรียกว่าแคปซูลไต (Renal capsule) รวมถึงเนื้อเยื่อรอบๆ ไตนั้น มีเส้นประสาทมาเลี้ยงค่อนข้างมาก เมื่อไตเกิดการอักเสบเรื้อรัง มีการบวมโต มีพังผืดเกิดขึ้น หรือมีการติดเชื้อแทรกซ้อน ตัวแคปซูลไตนี้จะถูกยืดขยายออก ส่งสัญญาณความเจ็บปวดส่งตรงมาที่สมอง ทำให้เราไม่ได้รู้สึกแค่เจ็บตื้อๆ บริเวณเอวด้านหลังเท่านั้น แต่บางครั้งยังลามหรือปวดร้าวไปที่หน้าท้องน้อย ขาหนีบ หรือร้าวลงไปที่สะโพกได้ด้วย

จุดสังเกตความต่างระหว่างอาการปวดหลังทั่วไปกับปวดจากโรคไต

เวลาหมอซักประวัติคนไข้ สิ่งสำคัญที่จะช่วยแยกโรคคือลักษณะของอาการปวดครับ ถ้าเป็นอาการปวดกล้ามเนื้อทั่วไป มักจะสัมพันธ์กับการขยับตัว ก้มเงย หรือยกของหนัก พักแล้วจะดีขึ้น แต่ถ้าเป็นอาการปวดจากโรคไตอักเสบเรื้อรังที่แสดงอาการร้าว มักจะมีลักษณะเฉพาะดังนี้

• ตำแหน่งที่ปวด: มักจะอยู่ลึกๆ บริเวณบั้นเอวใต้ชายโครง ไม่ใช่จุดที่กดเจ็บตื้นๆ บนกล้ามเนื้อหลัง
• รูปแบบการปวด: เป็นการปวดหน่วงๆ ตื้อๆ แต่อาจมีอาการปวดร้าวตามแนวท่อไตลงมาด้านหน้าหรือสะโพก
• อาการร่วมที่สังเกตได้: มักไม่ได้มาแค่อาการปวดอย่างเดียว แต่มักจะมีปัสสาวะผิดปกติร่วมด้วย เช่น มีฟองหนาแน่น ปัสสาวะเป็นเลือดจางๆ หรือมีอาการบวมที่หนังตาและขาช่วงตื่นนอน

อันตรายของการปล่อยให้ไตอักเสบเรื้อรังโดยไม่รักษา

การที่ไตต้องเผชิญกับการอักเสบเรื้อรังเป็นระยะเวลานาน เปรียบเสมือนไฟที่ไหม้บ้านทีละน้อย แม้จะไม่ได้ลุกโชนรุนแรงในวันเดียว แต่เนื้อเยื่อไตจะค่อยๆ ถูกทำลายและถูกแทนที่ด้วยพังผืด ทำให้หน่วยกรองไตค่อยๆ ฝ่อตัวลง ความสามารถในการขับของเสียออกจากร่างกายลดลงอย่างเงียบๆ จนกระทั่งวันหนึ่งที่อาการแสดงออกมาชัดเจน ไตก็อาจจะเสื่อมไปมากจนยากจะฟื้น โรคไตอักเสบเรื้อรังที่แสดงอาการปวดร้าวนี้ จึงเป็นเสียงเตือนด่านสำคัญที่ร่างกายส่งสัญญาณว่า ไตกำลังทำงานหนักเกินรับไหวแล้ว

วิธีดูแลและการตรวจวินิจฉัยเมื่อสงสัย

หากคุณมีอาการปวดหลังเรื้อรังที่รักษาเท่าไหร่ก็ไม่หายขาด ร่วมกับมีอาการผิดปกติเกี่ยวกับการปัสสาวะ สิ่งที่หมอแนะนำคือการตรวจวินิจฉัยที่ตรงจุดครับ เริ่มจากการตรวจปัสสาวะเพื่อหาโปรตีนหรือเม็ดเลือดแดงรั่ว การตรวจเลือดวัดค่าการทำงานของไต (Creatinine และ eGFR) รวมถึงการอัลตร้าซาวด์ช่องท้องเพื่อดูขนาดและรูปร่างของไต การรู้เท่าทันความผิดปกติตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนยับยั้งการอักเสบและปกป้องเนื้อไตส่วนที่เหลือให้อยู่กับเราไปได้นานที่สุด