ลูกท้องเสียทีไร ก้นแดงเป็นแผลทุกที: เข้าใจความเชื่อมโยงและวิธีรับมือ

เวลาลูกท้องเสีย ทำไมก้นถึงแดงและเป็นผื่นผ้าอ้อมได้เร็วขนาดนี้

คุณแม่หลายคนน่าจะเคยเจอปัญหาชวนกลุ้มใจ เมื่อลูกรักเกิดอาการท้องเสียขึ้นมา ไม่นานนักผิวบริเวณที่ต้องใส่ผ้าอ้อมก็เริ่มแดง พุพอง และลูกน้อยก็งอแงเพราะเจ็บแสบ เหตุการณ์นี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่มีกลไกทางการแพทย์ที่เชื่อมโยงกันอย่างชัดเจนระหว่างลำไส้ที่กำลังมีปัญหา กับผิวหนังบอบบางก้นน้องที่ต้องเผชิญกับสิ่งขับถ่ายที่มีความเป็นกรดและเอนไซม์เข้มข้นกว่าปกติ

กลไกที่ทำให้ท้องเสียกลายเป็นการทำลายผิวหนังบริเวณก้น

เมื่อลูกน้อยท้องเสีย อุจจาระจะมีลักษณะเหลวและมีความถี่มากกว่าปกติ สิ่งที่ทำให้ผิวหนังบริเวณก้นเกิดการระคายเคืองอย่างรวดเร็ว มีสาเหตุหลักมาจากสองประการด้วยกัน

• เอนไซม์และกรดในอุจจาระ: ในอุจจาระของเด็กท้องเสียจะมีเอนไซม์ย่อยอาหารและน้ำย่อยจากตับที่หลุดรอดออกมาด้วย ซึ่งสารเหล่านี้มีความเป็นกรดสูงและมีฤทธิ์กัดกร่อนผิวหนังอันบอบบาง ทำให้เกราะป้องกันผิวตามธรรมชาติถูกทำลายอย่างรวดเร็ว
• ความอับชื้นและการเสียดสี: การที่ต้องเปลี่ยนผ้าอ้อมบ่อยขึ้นจากการถ่ายเหลว ทำให้ผิวบริเวณนั้นเปียกชื้นอยู่ตลอดเวลา ประกอบกับการเช็ดทำความสะอาดบ่อยๆ ยิ่งเพิ่มการเสียดสี ทำให้ผิวหนังเกิดแผลถลอกได้ง่ายยิ่งขึ้น

เชื้อโรคตัวร้ายที่มักมาพร้อมกับท้องเสียและผื่นผ้าอ้อม

นอกจากความรุนแรงของอุจจาระแล้ว อาการท้องเสียบางประเภทยังเกิดจากการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย ซึ่งเชื้อโรคเหล่านี้มักจะปนเปื้อนมากับอุจจาระ เมื่อผิวหนังของเด็กเกิดรอยถลอกหรือแผลจากความอับชื้น เชื้อราในกลุ่มแคนดิดา (Candida) ที่อาศัยอยู่บนผิวหนังตามปกติ ก็สบโอกาสเข้าจู่โจมซ้ำเติม ทำให้เกิดเป็นผื่นผ้าอ้อมติดเชื้อราที่มีอาการอักเสบแดงจัด มีขอบเขตชัดเจน และรักษาหายยากกว่าผื่นแพ้ระคายเคืองทั่วไป

วิธีดูแลและปกป้องก้นลูกน้อยในช่วงที่กำลังท้องเสีย

การป้องกันและบรรเทาผื่นผ้าอ้อมในช่วงที่ลูกท้องเสีย ต้องอาศัยความใส่ใจที่มากกว่าปกติ เพื่อตัดวงจรการระคายเคืองและฟื้นฟูผิวหนังให้กลับมาแข็งแรงโดยเร็ว

• ล้างทำความสะอาดแทนการเช็ด: หลีกเลี่ยงการใช้ทิชชูเปียกที่มีส่วนผสมของน้ำหอมหรือแอลกอฮอล์ เพราะจะทำให้แสบผิว ควรใช้น้ำสะอาดล้างเบาๆ แล้วซับให้แห้งสนิทด้วยผ้าขนหนูนุ่มๆ
• ทาครีมเคลือบผิวหนาๆ ทุกครั้ง: ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันผื่นผ้าอ้อมที่มีส่วนผสมของซิงค์ออกไซด์ (Zinc Oxide) ทาเคลือบผิวหนาๆ เสมือนเป็นเกราะป้องกันไม่ให้อุจจาระสัมผัสกับผิวโดยตรง
• ปล่อยให้ผิวได้หายใจ: หากทำได้ ควรปล่อยให้ลูกนอนเล่นโดยไม่ใส่ผ้าอ้อมในช่วงเวลาสั้นๆ เพื่อระบายความอากาศและลดความอับชื้น
• เปลี่ยนผ้าอ้อมทันทีที่ขับถ่าย: อย่าปล่อยให้ผ้าอ้อมเปียกชื้นค้างนาน แม้จะเป็นเพียงการถ่ายกะปริบกะปรอยก็ตาม

อาการแบบไหนที่ควรพาไปพบแพทย์ทันที

แม้ผื่นผ้าอ้อมจากอาการท้องเสียจะพบได้บ่อยและมักดีขึ้นเมื่อดูแลรักษาความสะอาด แต่หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ควรรีบพาลูกน้อยไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ตรงจุด

• ผิวหนังบริเวณที่เป็นผื่นมีตุ่มหนอง มีแผลเปิดลึก หรือมีเลือดออก
• ผื่นลามกว้างขึ้นอย่างรวดเร็วและไม่ดีขึ้นเลยหลังผ่านไป 2-3 วัน แม้จะดูแลอย่างดีแล้วก็ตาม
• ลูกมีไข้สูงร่วมกับอาการท้องเสีย หรือมีอาการขาดน้ำ เช่น ปัสสาวะน้อยลง ปากแห้ง หรือซึมลง