ภาวะถุงน้ำใต้ข้อเข่าอักเสบ: เมื่อมีก้อนตุ่ยหลังเข่า ต้องกังวลไหม?

ภาวะถุงน้ำใต้ข้อเข่าอักเสบ คืออะไรกันแน่

หลายคนมักตกใจเมื่อคลำเจอก้อนนูนๆ บริเวณข้อพับเข่าด้านหลัง บางคนกังวลว่าเป็นเนื้องอกหรือมะเร็งหรือเปล่า แต่ในความเป็นจริงแล้ว ก้อนที่พบบ่อยที่สุดมักคือ ภาวะถุงน้ำใต้ข้อเข่าอักเสบ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า เบเกอร์ซีสต์ (Baker's Cyst) ซึ่งเปรียบเสมือนถุงน้ำที่โป่งพองออกมาจากข้อเข่าของเราเอง สาเหตุเกิดจากการที่มีน้ำเลี้ยงข้อเข่ามากเกินไปจนดันออกมาเป็นถุงตรงบริเวณข้อพับ

ทำไมอยู่ดีๆ ถุงน้ำนี้ถึงโผล่ออกมา

ถุงน้ำนี้มักไม่ได้เกิดขึ้นมาเองโดยไม่มีสาเหตุ แต่มันคือสัญญาณเตือนว่าข้างในข้อเข่ากำลังมีปัญหา ส่วนใหญ่พบในกลุ่มคนที่มีโรคข้อเข่าเสื่อม ข้อเข่าอักเสบเรื้อรัง หรือเคยได้รับบาดเจ็บที่เข่า เช่น เอ็นไขว้หน้าฉีกขาด หรือหมอนรองกระดูกเข่าฉีก เมื่อข้อเข่าอักเสบ ร่างกายจะผลิตน้ำเลี้ยงข้อเข่าออกมามากกว่าปกติ จนเกิดแรงดันและไหลย้อนไปสะสมที่ถุงน้ำด้านหลังเข่านั่นเอง

อาการแบบไหนที่บ่งบอกว่าเป็นถุงน้ำหลังเข่า

อาการเด่นชัดที่สุดคือความรู้สึกตึงหรือแน่นบริเวณข้อพับเข่า โดยเฉพาะเวลาที่เราเหยียดเข่าจนสุดหรืองอเข่ามากๆ จะรู้สึกเหมือนมีอะไรมาขวางอยู่ บางคนอาจมีอาการปวดหน่วงๆ ร่วมด้วย หรือถ้าถุงน้ำมีขนาดใหญ่มากจนไปกดทับเส้นเลือดหรือเส้นประสาทแถวนั้น ก็อาจทำให้มีอาการบวมหรือชาลามไปถึงน่องได้ แต่ในบางคนก้อนก็อาจมีขนาดเล็กจนมองไม่เห็น ต้องอาศัยการคลำหรือการตรวจด้วยอัลตราซาวด์

วิธีรับมือและรักษาอาการเบื้องต้น

หากอาการยังไม่รุนแรงมาก เป้าหมายหลักคือการรักษาโรคที่เป็นต้นเหตุของข้อเข่าอักเสบ ดังนี้

• การพักการใช้งาน: หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องลงน้ำหนักที่เข่าหนักๆ หรือการย่อเข่าซ้ำๆ
• การประคบเย็น: ช่วยลดอาการบวมและอักเสบในช่วงที่มีอาการปวดเฉียบพลัน
• การใช้ยา: แพทย์อาจพิจารณายาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์เพื่อลดปวดและลดการอักเสบภายในข้อ
• การทำกายภาพบำบัด: เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า ซึ่งจะช่วยพยุงข้อเข่าให้มั่นคงขึ้น

อาการแบบไหนที่ควรตัดสินใจมาพบหมอ

ไม่ควรนิ่งนอนใจหากพบสัญญาณเหล่านี้:

• ก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็วและปวดรุนแรง
• มีอาการบวมแดงร้อนบริเวณเข่าอย่างชัดเจน
• ก้อนแตก ทำให้เกิดอาการปวดน่องรุนแรงและบวมแดงคล้ายอาการลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ
• เข่าล็อคหรืองอเหยียดได้ไม่สุดจนรบกวนการเดินในชีวิตประจำวัน

ในกรณีที่รักษาด้วยวิธีทั่วไปแล้วไม่ดีขึ้น หรือก้อนมีขนาดใหญ่จนรบกวนการใช้ชีวิต แพทย์อาจพิจารณาเจาะดูดน้ำออกหรือผ่าตัดนำถุงน้ำออกในกรณีที่จำเป็น ซึ่งผลการรักษาโดยส่วนใหญ่ถือว่าได้ผลดีหากเราดูแลรักษาโรคที่เป็นต้นเหตุของข้อเข่าอักเสบไปพร้อมกันด้วย