ลูกแหวะนมบ่อย อันตรายไหม? รู้ทันภาวะสำลักนมลงหลอดลมและปอดจากการแหวะ

ลูกแหวะนมทุกครั้งหลังอิ่ม เป็นเรื่องปกติหรือสัญญาณอันตราย?

เวลาอุ้มลูกน้อยหลังมื้อนม แล้วเห็นนมไหลย้อนออกมามุมปากหรือพุ่งออกมาเป็นสาย คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงตกใจและใจหายวาบทุกครั้ง อาการแหวะนมนี้เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากๆ ในเด็กทารกช่วงขวบปีแรกครับ เนื่องจากกล้ามเนื้อหูรูดส่วนต่อระหว่างหลอดอาหารและกระเพาะอาหารของน้องยังปิดตัวไม่สนิท ประกอบกับกระเพาะอาหารยังมีขนาดเล็กและวางตัวในแนวราบ ทำให้นมล้นย้อนขึ้นมาได้ง่ายเวลาขยับตัว เรอ หรือออกแรงเบ่ง

แต่สิ่งที่น่ากังวลและทำให้คุณหมอบ่อยครั้งต้องคอยเตือนคุณพ่อคุณแม่ก็คือ ภาวะสำลักนมลงหลอดลมและปอดจากการแหวะ ซึ่งต่างจากการแหวะนมธรรมดา เพราะเวลานมไหลย้อนขึ้นมาแล้วน้องหายใจเข้าพอดี ทำให้น้ำนมบางส่วนหลุดลอดผ่านกล่องเสียงลงไปในหลอดลมและลึกถึงเนื้อปอด ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาทางเดินหายใจที่รุนแรงได้ครับ

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่แปลว่าลูกกำลังสำลักนมลงปอด?

การแยกแยะระหว่างการแหวะนมปกติกับการสำลักเป็นสิ่งสำคัญมาก เพื่อให้เราช่วยเหลือลูกน้อยได้อย่างทันท่วงที โดยสังเกตอาการเหล่านี้ได้เลยครับ

• ไอสำลักหน้าดำหน้าแดง: น้องจะไอโขลกอย่างรุนแรงทันที หรือมีอาการสำลักเสียงดังขณะกำลังแหวะ
• หายใจผิดปกติ: หายใจเร็ว หายใจมีเสียงครืดคราดในลำคอ หรือซี่โครงบุ๋มเวลาหายใจเข้า
• สีผิวเปลี่ยนไป: ในรายที่สำลักปริมาณมาก อาจมีอาการริมฝีปากเขียวคล้ำ ตัวเขียว จากภาวะขาดออกซิเจน
• ซึมลงหรือไม่สบายตัว: หลังสำลักน้องอาจดูอิดโรย เหนื่อยหอบ หรือร้องกวนผิดปกติเพราะระคายเคืองทางเดินหายใจ

เมื่อไหร่ที่การสำลักนมจะกลายเป็นเรื่องใหญ่เรื่องโต?

ถ้าเป็นแค่การสำลักเล็กน้อยแล้วน้องไอออกมาได้เอง อาการมักจะหายไปได้เองครับ แต่ถ้าลูกสำลักบ่อยๆ หรือปริมาณมาก น้ำนมที่ลงไปค้างในปอดจะไปขัดขวางการแลกเปลี่ยนออกซิเจน และที่น่ากลัวกว่านั้นคือเชื้อโรคที่ปนมากับน้ำนมสามารถเติบโตได้ดี กลายเป็นโรคปอดอักเสบจากการสำลักตามมาได้ นอกจากนี้ หากเกิดเหตุการณ์สำลักขณะนอนหลับแล้วไม่มีคนเห็น อาจทำให้เกิดภาวะทางเดินหายใจอุดกั้นเฉียบพลันซึ่งอันตรายถึงชีวิต

วิธีอุ้มและให้นมอย่างไรให้ห่างไกลจากความเสี่ยงเรื่องสำลัก

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอครับ เราสามารถปรับเปลี่ยนเทคนิคเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวันเพื่อลดความเสี่ยงที่นมจะไหลย้อนและลงปอดได้ดังนี้ครับ

• จัดท่าให้นมให้ถูกต้อง: ควรถือศีรษะและลำตัวของทารกให้อยู่ในแนวสูงขึ้น ทำมุมประมาณ 30 ถึง 45 องศา หลีกเลี่ยงการให้นมในท่านอนราบสนิท
• จับเรอทุกครั้งหลังมื้อนม: ให้เวลาและใจเย็นกับการไล่ลมในกระเพาะอาหารของลูก โดยอุ้มพาดบ่าหรือให้นั่งตักแล้วลูบหลังเบาๆ อย่างน้อย 10 ถึง 15 นาที
• แบ่งมื้ออาหารให้พอดี: หากน้องเป็นเด็กที่กินจุและแหวะบ่อย ลองเปลี่ยนมาให้นมปริมาณน้อยลงแต่เพิ่มความถี่ในการให้นมแทน เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารขยายตัวมากเกินไป
• งดการเขย่าหรือเล่นผาดโผนหลังอิ่ม: หลังมื้อนมเสร็จใหม่ๆ ควรให้ลูกได้พักผ่อนในท่าที่ศีรษะสูง หลีกเลี่ยงการจับอุ้มกระแทก เล่นโยกเยก หรือคว่ำตัวทันที

อาการแบบไหนหลังแหวะนม ที่ต้องรีบพามาหาหมอทันที?

หากคุณพ่อคุณแม่ดูแลเบื้องต้นแล้วพบอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอดูอาการอยู่ที่บ้านนะครับ ควรพาน้องมาพบกุมารแพทย์โดยด่วนเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

• ลูกมีไข้สูงร่วมกับอาการหายใจหอบเหนื่อย
• ไอเรื้อรังติดต่อกันหลายวัน หายใจมีเสียงหวีดหรือเสียงครืดคราดที่ไม่หายไป
• มีอาการเขียวคล้ำขณะกินนมหรือหลังแหวะนมทุกครั้ง
• น้องน้ำหนักตัวไม่ขึ้นตามเกณฑ์ อาเจียนพุ่งรุนแรงทุกครั้งหลังมื้อนม