ลูกไม่ยอมกินน้ำหรือเกลือแร่เลย แม่ควรรับมืออย่างไรดี

เวลาลูกน้อยป่วยเป็นไข้หวัด ท้องเสีย หรืออาเจียน สิ่งที่หมอมักจะย้ำกับคุณพ่อคุณแม่เสมอคือเรื่องการดื่มน้ำเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ แต่ในความเป็นจริง ลูกป่วยมักจะงอแง ปฏิเสธทั้งน้ำเปล่าและเกลือแร่ จนคนเลี้ยงเหนื่อยใจและเป็นห่วงกันไปหมด บทความนี้หมอเลยอยากมาเล่าให้ฟังถึงแนวปฏิบัติเมื่อเด็กไม่สามารถดื่มน้ำหรือเกลือแร่ได้เลย ว่าเราควรรับมืออย่างไรและจุดไหนที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ลูกไม่ยอมดื่มอะไรเลย อันตรายแค่ไหนและเกิดอะไรขึ้นในร่างกาย?

เวลาเด็กขาดน้ำ ร่างกายจะสูญเสียทั้งน้ำและเกลือแร่ที่จำเป็นไปพร้อมๆ กัน ยิ่งถ้ามีไข้ อาเจียน หรือท้องเสียร่วมด้วย ร่างกายจะยิ่งแห้งไวมาก ในเด็กเล็ก เซลล์ต่างๆ จะสูญเสียน้ำได้ง่ายกว่าผู้ใหญ่ หากปล่อยให้ไม่ดื่มอะไรเลยนานเกินไป ไตจะเริ่มทำงานหนัก ปัสสาวะจะน้อยลงและมีสีเข้มจัด ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนภัยแรกๆ ที่บอกว่าลูกกำลังเข้าสู่ภาวะขาดน้ำ

เทคนิคหลอกล่อให้ลูกยอมจิบน้ำทีละน้อยแบบไม่กดดัน

ถ้าลูกปฏิเสธแก้วน้ำหรือขวดนมแบบหัวชนฝา การบังคับให้ดื่มรวดเดียวมักไม่ได้ผลแถมจะยิ่งทำให้เด็กกลัวและอาเจียนหนักกว่าเดิม หมอแนะนำให้ใช้เทคนิคแบ่งย่อยและเปลี่ยนวิธีป้อน:

• ใช้ช้อนชาเล็กๆ ค่อยๆ ตักป้อนทีละช้อนทุก 2 ถึง 3 นาที วิธีนี้ร่างกายจะดูดซึมทันและไม่กระตุ้นให้อาเจียน
• ใช้สลิงหรือไซริงค์สะอาดที่ใช้ป้อนยา ค่อยๆ ฉีดน้ำเข้ากระพุ้งแก้มทีละน้อย
• ลองเปลี่ยนอุณหภูมิน้ำ ดูว่าลูกชอบน้ำเย็นจัดหรือน้ำอุณหภูมิห้อง
• ใช้น้ำซุปใส น้ำแกงจืด หรือไอศกรีมแท่งทำจากน้ำเกลือแร่แช่แข็ง เพื่อให้เด็กเคี้ยวหรืออมแก้กระหายแทน

เกลือแร่สำหรับเด็ก ORS สำคัญมากแค่ไหน และต้องเลือกอย่างไร?

หลายคนเข้าใจผิดคิดว่าเกลือแร่ทั่วไปตามร้านสะดวกซื้อใช้กับเด็กท้องเสียได้ ความจริงแล้วเกลือแร่สำหรับออกกำลังกายมีโซเดียมและน้ำตาลสูงเกินไป ซึ่งอันตรายต่อไตของเด็กเล็ก แนวปฏิบัติเมื่อเด็กไม่สามารถดื่มน้ำหรือเกลือแร่ได้เลย คือต้องใช้เกลือแร่สำหรับละลายน้ำดื่มชดเชยการสูญเสียน้ำหรือ ORS เท่านั้น โดยผสมในสัดส่วนที่ถูกต้องตามข้างกล่อง ห้ามผสมเข้มข้นหรือเจือจางเกินไป

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่แปลว่าต้องรีบพาลูกไปโรงพยาบาลด่วน?

หากคุณแม่พยายามทุกวิถีทางแล้วแต่ลูกยังไม่ยอมรับน้ำหรือเกลือแร่เข้าปากเลย หรือดื่มแล้วอาเจียนออกหมดจนไม่มีอะไรเหลือในท้อง ให้สังเกตอาการเหล่านี้ หากพบเจอต้องรีบพาไปพบแพทย์ทันที:

• ซึมมาก ปลุกตื่นยาก หรือไม่ค่อยตอบสนอง
• ร้องไห้ไม่มีน้ำตา ปากแห้งสนิท ลิ้นแห้ง
• กระหม่อมบุ๋มลงไปอย่างเห็นได้ชัดในเด็กทารก
• ปัสสาวะไม่ 6 ชั่วโมง หรือผ้าอ้อมแห้งสนิทไม่เปียกเลย
• อาเจียนพุ่งทุกครั้งที่แตะน้ำหรือนม

การดูแลเด็กป่วยที่ปฏิเสธน้ำเป็นเรื่องที่ต้องอาศัยความใจเย็นและความเข้าใจกลไกของร่างกายเด็ก หากลองทำตามคำแนะนำเบื้องต้นแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือเด็กเริ่มมีท่าทางอ่อนเพลีย การมาพบแพทย์เพื่อให้คุณหมอประเมินอาการและพิจารณาให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำจะเป็นทางออกที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับลูกน้อยครับ