โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง: ปัญหาแสบขัดที่ผู้หญิงต้องระวัง

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการน่าอึดอัดใจคล้ายๆ กัน คือ รู้สึกปวดหน่วงท้องน้อย ปัสสาวะบ่อยจนแทบไม่ได้ลุกไปไหน แถมตอนสุดท้ายยังมีอาการแสบขัดเหมือนมีเข็มมาทิ่ม อาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเตือนคลาสสิกของโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง ซึ่งพบได้บ่อยมากโดยเฉพาะในคุณผู้หญิง

ทำความรู้จักโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนล่างกันก่อน

เวลาที่เราพูดถึงโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง ทางการแพทย์เราจะหมายถึงการอักเสบติดเชื้อที่เกิดขึ้นบริเวณกระเพาะปัสสาวะและท่อปัสสาวะ ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากเจ้าแบคทีเรียตัวร้ายที่ชื่อว่า อีโคไล (E. coli) เจ้าตัวนี้ปกติอาศัยอยู่ในลำไส้ของเรา แต่บังเอิญเดินทางเข้ามาทางท่อปัสสาวะแล้วตั้งรกรากในกระเพาะปัสสาวะ จนทำให้เกิดการอักเสบขึ้นมา

ทำไมผู้หญิงถึงเป็นโรคนี้บ่อยกว่าผู้ชาย

หลายคนชอบถามว่าทำไมแฟนหรือสามีถึงไม่ค่อยเป็นโรคนี้เหมือนตัวเอง คำตอบอยู่ที่กายวิภาคศาสตร์ล้วนๆ ครับ ท่อปัสสาวะของผู้หญิงมีความยาวแค่ประมาณ 3 ถึง 4 เซนติเมตรเท่านั้น แถมยังอยู่ใกล้กับช่องคลอดและทวารหนัก ทำให้แบคทีเรียเดินทางเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายมาก ต่างจากผู้ชายที่มีท่อปัสสาวะยาวกว่า และยังมีสารคัดหลั่งจากต่อมลูกหมากคอยช่วยยับยั้งเชื้อโรคให้อีกชั้นหนึ่ง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่ากระเพาะปัสสาวะกำลังประท้วง

ถ้าคุณเริ่มมีอาการเหล่านี้ แสดงว่าเชื้อโรคเริ่มก่อกวนแล้ว:

• ปวดปัสสาวะบ่อยแต่ได้ทีละนิด: รู้สึกปวดปุ๊บต้องรีบเข้าห้องน้ำทันที แต่พอไปถึงกลับออกมากระจิดเดียว
• แสบขัดตอนสุดทาง: เวลาปัสสาวะใกล้จะหมด จะรู้สึกแสบร้อนทรมานเหมือนโดนน้ำร้อนลวก
• สีและกลิ่นผิดปกติ: น้ำปัสสาวะอาจจะขุ่น มีเลือดปน หรือมีกลิ่นแรงผิดปกติ
• ปวดหน่วงท้องน้อย: รู้สึกแน่นตึงบริเวณหัวหน่าวตลอดเวลา

พฤติกรรมทำร้ายตัวเองที่เผลอทำทุกวัน

โรคนี้มักมาจากไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตประจำวัน บางคนงานยุ่งจนอั้นปัสสาวะนานๆ ทำให้แบคทีเรียในกระเพาะปัสสาวะมีเวลาแบ่งตัวเพิ่มจำนวนมากขึ้น หรือการดื่มน้ำน้อยเกินไปทำให้ไม่มีน้ำไปชะล้างเชื้อโรคออกไป นอกจากนี้ การเช็ดทำความสะอาดจากหลังมาหน้าหลังเข้าห้องน้ำ ก็เป็นการกวาดเชื้อโรคจากทวารหนักมาสู่ท่อปัสสาวะโดยไม่รู้ตัว

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการ

ถ้าเพิ่งเริ่มรู้สึกแสบขัดเบาๆ ยังไม่มีไข้สูงหรือปวดหลังส่วนล่าง ให้ลองปรับพฤติกรรมเหล่านี้ดูก่อน:

• ดื่มน้ำเปล่ามากๆ: เพื่อช่วยขับแบคทีเรียออกจากระบบทางเดินปัสสาวะให้เร็วที่สุด
• ห้ามอั้นปัสสาวะเด็ดขาด: ปวดเมื่อไหร่ต้องเข้าห้องน้ำทันที
• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มระคายเคือง: งดกาแฟ แอลกอฮอล์ และอาหารรสจัดชั่วคราว

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบพบแพทย์

แม้โรคนี้บางครั้งอาจดีขึ้นได้เองถ้าดื่มน้ำเยอะๆ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามซื้อยากินเองเด็ดขาด ต้องรีบมาให้แพทย์ตรวจ:

• มีไข้สูงหนาวสั่น
• ปวดหลังส่วนล่างหรือปวดเอวอย่างรุนแรง ซึ่งอาจแปลว่าเชื้อลามขึ้นไปที่ไตแล้ว
• มีเลือดปนในปัสสาวะชัดเจน
• อาการไม่ดีขึ้นเลยภายใน 2 วัน หรือแย่ลงกว่าเดิม

วิธีรักษาของแพทย์และการป้องกันในระยะยาว

เมื่อมาพบแพทย์ เรามักจะตรวจปัสสาวะเพื่อยืนยันการติดเชื้อ และจำเป็นต้องได้รับยาปฏิชีวนะฆ่าเชื้อให้ครบโดสตามที่แพทย์สั่ง ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาดแม้จะหายแสบแล้ว ส่วนการป้องกันในระยะยาวก็ไม่ยากครับ แค่ดื่มน้ำวันละ 8 ถึง 10 แก้ว ไม่กลั้นปัสสาวะ ดูแลความสะอาดถูกวิธี และฝึกนิสัยปัสสาวะให้สุดทุกครั้ง แค่นี้ก็ห่างไกลจากโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนล่างแล้วครับ