เช็กสุขภาพใจก่อนสายเกินไป: ทำไมเราต้องประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจตั้งแต่วันนี้

ทำไมต้องกังวลเรื่องหัวใจ ทั้งที่ตอนนี้ยังไม่เห็นมีอาการอะไรเลย

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยคำถามที่ว่า ถ้ายังไม่ได้เจ็บหน้าอกหรือเหนื่อยง่าย จำเป็นไหมที่ต้องตรวจหัวใจ หมออยากบอกตรงนี้เลยว่า โรคหัวใจและหลอดเลือดหลายชนิดเหมือนภัยเงียบที่ค่อยๆ ก่อตัวเป็นเวลานาน กว่าที่ร่างกายจะส่งสัญญาณเตือนออกมา หลอดเลือดก็อาจจะตีบหรือแข็งตัวไปมากแล้ว การให้ความสำคัญกับการประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดระยะยาวจึงเป็นการวางแผนล่วงหน้า เพื่อให้เราใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจโดยไม่ต้องกังวลว่าจะมีอาการกะทันหันในอนาคต

เราตกอยู่ในกลุ่มเสี่ยงมากน้อยแค่ไหน

ก่อนจะไปถึงขั้นตอนการตรวจที่โรงพยาบาล หมออยากให้ลองสำรวจตัวเองเบื้องต้นก่อนว่า ปัจจัยอะไรบ้างที่กำลังบั่นทอนสุขภาพหลอดเลือดของคุณในทุกวันนี้

• อายุที่เพิ่มมากขึ้น ทำให้ความยืดหยุ่นของหลอดเลือดลดลง
• พันธุกรรมคนในครอบครัวที่มีประวัติโรคหัวใจหรือหลอดเลือดสมอง
• พฤติกรรมการกินอาหารที่มีไขมันสูงและโซเดียมเกินความจำเป็น
• ไลฟ์สไตล์ที่นั่งติดเก้าอี้ตลอดทั้งวัน ไม่ค่อยได้ขยับร่างกาย
• ภาวะความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือไขมันในเลือดสูงที่คุมไม่ได้

วิธีตรวจเช็กความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดระยะยาว บอกอะไรเราได้บ้าง

เมื่อคุณตัดสินใจเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยง หมอไม่ได้เพียงแค่ฟังเสียงหัวใจแล้วจบไป แต่เราจะมองภาพรวมด้วยเครื่องมือทางการแพทย์และข้อมูลเชิงสถิติ เพื่อดูว่าโอกาสที่โรคจะแสดงอาการในอีก 5 หรือ 10 ปีข้างหน้ามีมากน้อยเพียงใด โดยการประเมินจะครอบคลุมถึง

• การตรวจเลือดเพื่อดูระดับไขมันชนิดดีและเลว (HDL, LDL) รวมถึงน้ำตาลสะสม
• การตรวจวัดระดับความดันโลหิตอย่างละเอียดและต่อเนื่อง
• การทำแบบประเมินความเสี่ยงตามมาตรฐานสากล ซึ่งนำข้อมูลพฤติกรรมและผลตรวจมาคำนวณเป็นเปอร์เซ็นต์ความเสี่ยง
• การตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงสะท้อน หรือการวิ่งสายพานหากพบข้อบ่งชี้ที่น่าสงสัย

ปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์อย่างไรให้หัวใจแข็งแรงในระยะยาว

หลังจากทราบผลการประเมินแล้ว หัวใจสำคัญคือการปรับตัวเพื่อให้ความเสี่ยงเหล่านั้นลดลง หมอแนะนำให้เริ่มจากสิ่งที่ทำได้จริงและยั่งยืนมากกว่าการหักโหม

• ปรับอาหาร: เน้นพืชผัก ปลา และธัญพืช ลดของทอดของมันลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป
• ขยับร่างกาย: เดินเร็ววันละ 30 นาที สัปดาห์ละ 5 วัน เพียงเท่านี้ก็ช่วยให้หลอดเลือดไหลเวียนได้ดีขึ้นมาก
• เลิกบุหรี่และแอลกอฮอล์: นี่คือสิ่งที่ทำลายหลอดเลือดโดยตรงและเห็นผลลัพธ์การฟื้นตัวได้ชัดเจนที่สุด
• จัดการความเครียด: การพักผ่อนให้เพียงพอและการทำจิตใจให้สงบช่วยลดการหลั่งฮอร์โมนที่ทำร้ายหัวใจ

เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มจริงจังกับการตรวจหัวใจ

หมอแนะนำว่าสำหรับคนทั่วไป ควรเริ่มตรวจประเมินความเสี่ยงอย่างจริงจังตั้งแต่อายุ 35 ปีขึ้นไป แต่หากคุณมีโรคประจำตัวอย่างเบาหวาน หรือมีคนในครอบครัวป่วยด้วยโรคหัวใจตั้งแต่อายุยังน้อย ควรเริ่มการตรวจตั้งแต่อายุ 20 ปลายๆ เพื่อวางรากฐานสุขภาพที่ดีไว้ตั้งแต่เนิ่นๆ เพราะหัวใจเป็นอวัยวะที่สำคัญที่สุดที่ทำงานให้เราไม่เคยหยุดพัก การดูแลเขาวันนี้คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับอนาคตของคุณเอง