โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ: สัญญาณเตือนเงียบที่รอเวลาลุกลาม

เจ็บแน่นหน้าอกแบบนี้ เป็นสัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดหัวใจตีบหรือเปล่า

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาเล่าให้ฟังที่ห้องตรวจ มักจะมีอาการคล้ายๆ กันคือ รู้สึกแน่นๆ เหมือนมีอะไรมาทับที่หน้าอก บางคนบอกว่าจุกที่คอ หรือร้าวไปที่กรามและแขนซ้าย อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยที่ปล่อยผ่านไปได้ เพราะมันคือเสียงเตือนจากหัวใจที่กำลังบอกว่า เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจไม่พอ เนื่องมาจากไขมันและคราบหินปูนที่สะสมพอกพูนอยู่ด้านในหลอดเลือด จนทำให้ทางเดินมันแคบลง

ทำไมอยู่ดีๆ หลอดเลือดหัวใจถึงตีบตันลงได้

หลายคนสงสัยว่า ตัวเองก็ไม่ได้กินของมันจัด ทำไมถึงเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบได้ ความจริงแล้ว เจ้าโรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่มันใช้เวลาสะสมมาเป็นสิบปี ปัจจัยหลักมาจากผนังหลอดเลือดด้านในเริ่มเสื่อมและมีไขมันชนิดไม่ดีไปเกาะ สะสมจนกลายเป็นคราบแข็ง ที่ทางการแพทย์เรียกว่า Plaque เมื่อเวลาผ่านไป คราบพวกนี้จะหนาขึ้นเรื่อยๆ ทำให้รูหลอดเลือดแคบลง หรือบางทีถ้าคราบนี้แตกออก ร่างกายจะส่งเกล็ดเลือดมาปิดแผล กลายเป็นลิ่มเลือดอุดกั้นกระแสเลือดกะทันหัน ซึ่งอันตรายถึงชีวิต

ใครบ้างคือกลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังโรคหลอดเลือดหัวใจตีบเป็นพิเศษ

จากการตรวจคนไข้ที่คลินิกอยู่ทุกวัน ผมมักจะเจอโรคนี้ในกลุ่มคนที่มีพฤติกรรมหรือโรคประจำตัวเหล่านี้:

• คนที่มีระดับไขมันในเลือดสูง โดยเฉพาะคอเลสเตอรอลชนิดร้าย (LDL)
• ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงและเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลหรือความดันได้ไม่ดี
• คนที่สูบบุหรี่จัด เพราะสารนิโคตินทำให้หลอดเลือดหดเกร็งและเสียหาย
• คนที่มีน้ำหนักเกิน หรือใช้ชีวิตแบบนั่งๆ นอนๆ ไม่ยอมออกกำลังกาย
• ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวสายตรงเคยเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุยังน้อย

เช็กอาการเตือนแบบไหนที่ต้องรีบมาหาหมอทันที

อาการของโรคหลอดเลือดหัวใจตีบมักจะแสดงออกเวลาที่เราออกแรง หรือเวลาที่หัวใจต้องทำงานหนักขึ้น เช่น เดินขึ้นบันได รีบวิ่ง หรือแม้แต่ตอนที่เครียดมากๆ สัญญาณที่ต้องสังเกตมีดังนี้

• แน่นหน้าอก: รู้สึกเหมือนมีก้อนหินหนักๆ มากดทับ ตรงกลางอกหรือค่อนไปทางซ้าย
• ปวดร้าว: อาการแน่นอาจลามไปที่กราม คอ หลัง หรือแขนข้างซ้าย
• หายใจไม่อิ่ม: รู้สึกเหนื่อยหอบผิดปกติ ทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรหนัก
• เหงื่อแตก เวียนหัว: มีอาการคลื่นไส้ หน้ามืด เหมือนจะเป็นลมร่วมด้วย

ถ้าอาการเหล่านี้เป็นนานเกินหนาที หรือนั่งพักแล้วไม่ดีขึ้น แนะนำให้รีบไปโรงพยาบาลทันที อย่ารอให้หายเองที่บ้าน

วิธีดูแลตัวเองและแนวทางการรักษาจากแพทย์

เมื่อตรวจวินิจฉัยแล้วว่าเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ ตั้งแต่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การใช้ยาเพื่อขยายหลอดเลือดและลดไขมัน ไปจนถึงการทำบอลลูนขยายหลอดเลือดหรือการผ่าตัดทำบายพาส สิ่งสำคัญที่สุดคือการร่วมมือกันระหว่างหมอและคนไข้ ในการควบคุมอาหาร ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม และทานยาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อไม่ให้หลอดเลือดตีบตันลุกลามไปมากกว่าเดิม