ดื่มนมแล้วท้องอืด พะอืดพะอม หรือปวดท้องบ่อยๆ ใช่สัญญาณของความบกพร่องของการย่อยน้ำตาลแลคโตสหรือไม่

ดื่มนมแล้วไม่สบายท้อง อาการที่หลายคนมองข้าม

หลายคนคงเคยเจอเหตุการณ์ดื่มนมสดหรือกินไอศกรีมแล้วรู้สึกปั่นป่วนในท้องตามมา บางคนมีอาการท้องอืด ท้องร้องโครกคราก หรือถึงขั้นท้องเสียถ่ายเหลวทันทีที่ดื่มเสร็จ อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นสัญญาณชัดเจนของ ความบกพร่องของการย่อยน้ำตาลแลคโตส ซึ่งเป็นภาวะที่ร่างกายผลิตเอนไซม์ไม่เพียงพอในการจัดการกับน้ำตาลในนม ทำให้ระบบย่อยอาหารของเราต้องทำงานหนักและประท้วงออกมาในรูปแบบอาการต่างๆ

จริงๆ แล้วน้ำตาลแลคโตสคืออะไรและทำไมร่างกายถึงย่อยไม่ได้

แลคโตสคือน้ำตาลชนิดหนึ่งที่พบได้ในน้ำนมของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมรวมถึงน้ำนมแม่ ในภาวะปกติ ร่างกายคนเราจะมีเอนไซม์ชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า แลคเตส (Lactase) ซึ่งทำหน้าที่เหมือนกรรไกรคอยตัดน้ำตาลแลคโตสให้เล็กลงเพื่อดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด แต่สำหรับคนที่มีภาวะความบกพร่องของการย่อยน้ำตาลแลคโตส ร่างกายจะผลิตเอนไซม์ตัวนี้น้อยลงหรือแทบไม่มีเลย เมื่อไม่มีกรรไกรมาช่วยตัด น้ำตาลแลคโตสจึงตกค้างอยู่ในลำไส้ใหญ่โดยไม่ถูกดูดซึม

กลไกที่ทำให้เราปวดท้องหลังดื่มนม

เมื่อน้ำตาลแลคโตสเดินทางไปถึงลำไส้ใหญ่โดยไม่ถูกย่อย แบคทีเรียประจำถิ่นที่อาศัยอยู่ในลำไส้จะรีบเข้ามากินน้ำตาลเหล่านี้แทน เกิดเป็นกระบวนการหมักและผลิตแก๊สจำนวนมากในลำไส้ ส่งผลให้เกิดอาการดังนี้

• อาการท้องอืด แน่นท้อง และผายลมบ่อย
• ปวดบิดเกร็งบริเวณหน้าท้อง
• คลื่นไส้ พะอืดพะอม
• ท้องเสียหรือถ่ายเหลวเนื่องจากความเข้มข้นของน้ำตาลที่ตกค้างดึงน้ำเข้ามาในลำไส้มากเกินไป

เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเราเข้าข่ายภาวะนี้

วิธีที่ง่ายที่สุดคือการสังเกตตนเองหลังรับประทานผลิตภัณฑ์จากนม หากมีอาการผิดปกติภายใน 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมงหลังดื่มนมหรือกินผลิตภัณฑ์นม ให้ลองจดบันทึกดูว่าอาการเกิดขึ้นบ่อยครั้งเพียงใด หากอาการเหล่านี้รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน การมาพบแพทย์เพื่อประเมินอาการเบื้องต้น หรือทำการทดสอบความทนทานต่อแลคโตสจะเป็นแนวทางที่แม่นยำที่สุด

ปรับเปลี่ยนการกินอย่างไรให้ยังได้รับสารอาหารครบถ้วน

ความบกพร่องของการย่อยน้ำตาลแลคโตสไม่ได้แปลว่าต้องเลิกกินนมตลอดชีวิต แต่เป็นการปรับวิธีการเลือกให้เหมาะสมกับร่างกาย

• เลือกดื่มนมที่ปราศจากน้ำตาลแลคโตส (Lactose-Free Milk) ซึ่งปัจจุบันหาซื้อได้ง่ายทั่วไปตามท้องตลาด
• ทดลองดื่มนมพืช เช่น นมถั่วเหลือง นมอัลมอนด์ หรือนมโอ๊ต ซึ่งไม่มีน้ำตาลแลคโตสตามธรรมชาติ
• ค่อยๆ เริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์นมในปริมาณทีละน้อย เพื่อให้ร่างกายปรับตัวได้ดีขึ้น
• เลือกโยเกิร์ตหรือชีสบางชนิดที่มีปริมาณแลคโตสต่ำกว่านมสดปกติ เนื่องจากกระบวนการหมักช่วยลดปริมาณน้ำตาลแลคโตสลงไปแล้ว

การเข้าใจกลไกของร่างกายตัวเองจะช่วยให้คุณเลือกรับประทานอาหารได้อย่างมีความสุข โดยไม่ต้องกังวลเรื่องอาการปวดท้องกวนใจอีกต่อไป