การใช้ยาหยอดตาปฏิชีวนะในเด็ก: เมื่อไหร่ที่ลูกต้องหยอดตา และใช้อย่างไรให้ปลอดภัย

ช่วงนี้คุณแม่หลายคนคงเครียดไม่น้อยเวลาเห็นลูกตาแดงแจ๋ ตื่นมาแล้วมีขี้ตาเกรอะกรังจนลืมตาไม่ขึ้น ยิ่งถ้าเป็นเด็กเล็กด้วยแล้ว ย่อมอดกังวลไม่ได้ว่าลูกจะเป็นอะไรมากไหม และที่สำคัญคือต้องใช้ยาตัวไหน โดยเฉพาะเรื่องของยาหยอดตาปฏิชีวนะที่มักเป็นคำถามยอดฮิตเวลาพามาหาหมอที่คลินิกว่า จำเป็นต้องใช้จริงหรือเปล่า

ตาแดงในเด็ก แบบไหนที่เรียกว่าติดเชื้อแบคทีเรียและต้องใช้ยาปฏิชีวนะ

เวลาเด็กๆ ตาแดง เราต้องแยกให้ออกก่อนว่าเกิดจากอะไร เพราะสาเหตุหลักๆ มีทั้งภูมิแพ้ ไวรัส และแบคทีเรีย ซึ่งยาหยอดตาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อมันจะใช้ได้ผลเฉพาะกับการติดเชื้อแบคทีเรียเท่านั้น

หากลูกรักมีอาการตาแดงร่วมกับขี้ตาที่เป็นสีเหลืองข้นหรือสีเขียว ตื่นนอนแล้วเปลือกตาติดกันจนลืมตาไม่ขึ้น หรือมีอาการตาแฉะตลอดเวลา อาการเหล่านี้มักบ่งบอกถึงการอักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งในกรณีนี้คุณหมอฟักจะพิจารณาจ่ายยาหยอดตาปฏิชีวนะให้ เพื่อช่วยเคลียร์เชื้อโรคและป้องกันไม่ให้ลุกลาม แต่ถ้าเป็นแค่ตาแดงจากภูมิแพ้ที่คันตา น้ำตาใสๆ หรือตาแดงจากไวรัสที่มักมาพร้อมไข้หวัด การใช้ยาปฏิชีวนะจะไม่ได้ช่วยอะไรแถมยังเสี่ยงเรื่องเชื้อดื้อยาอีกด้วย

เทคนิคหยอดยาตาลูกน้อยอย่างไรไม่ให้เป็นเรื่องยาก

พ่อแม่หลายคนส่ายหัวทุกครั้งที่นึกถึงตอนต้องหยอดตาลูก เพราะเด็กๆ มักจะกลัว ดิ้นหนี หรือร้องไห้งอแงจนยาไม่โดนตา ลองมาดูวิธีง่ายๆ ที่หมอแนะนำให้คุณพ่อคุณแม่นำไปปรับใช้ที่บ้านกัน

• ทำความสะอาดตาก่อนหยอด: ใช้สำลีชุบน้ำต้มสุกที่เย็นแล้ว เช็ดทำความสะอาดรอบดวงตาจากหัวตาไปหางตาเบาๆ เพื่อคราบขี้ตาหลุดออก ยาจะได้ซึมเข้าตาได้ดีขึ้น
• จัดท่าทางให้เหมาะสม: ให้ลูกนอนราบลงบนเตียงหรือตักของคุณแม่ จะช่วยให้ควบคุมตัวได้ง่ายกว่าตอนนั่ง
• ดึงตาล่างเบาๆ: ใช้ปลายนิ้วดึงเปลือกตาล่างลงมาเบาๆ ให้เกิดเป็นกระเปาะเล็กๆ
• หยอดลงในกระเปาะ: หยอดยาลงไปในร่องเปลือกตาล่างเพียงหนึ่งหยดก็พอ ไม่ต้องหยอดหลายหยดเพราะเกินความจำเป็น
• หลับตาและกดหัวตา: ให้ลูกหลับตาเบาๆ ประมาณหนึ่งถึงสองนาที พร้อมใช้นิ้วสะอาดกดเบาๆ ที่บริเวณหัวตา เพื่อไม่ให้ยาไหลลงคอหรือจมูก

เรื่องสำคัญที่ห้ามมองข้าม ระหว่างรักษาตาอักเสบให้ลูก

การใช้ยาปฏิชีวนะกับเด็กมีรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่คุณพ่อคุณแม่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษ เพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพสูงสุดในการรักษา

• ห้ามซื้อยาหยอดตาเอง: ไม่ควรนำยาหยอดตาของผู้ใหญ่มาแบ่งให้เด็กใช้ หรือซื้อยาตามร้านขายยาเองโดยไม่ผ่านการตรวจจากแพทย์ เพราะยาบางตัวมีส่วนผสมของสเตียรอยด์ที่อาจทำให้ความดันลูกตาสูงขึ้นหรือแผลที่กระจกตาลุกลามได้
• ใช้ยาให้ครบโดส: แม้ว่าอาการตาแดงและขี้ตาจะหายไปตั้งแต่สองหรือสามวันแรกแล้ว แต่คุณพ่อคุณแม่ควรหยอดยาให้ครบตามกำหนดที่คุณหมอสั่งอย่างเคร่งครัด เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคกลับมาดื้อยา
• ระวังเรื่องความสะอาด: ปลายหลอดหยอดตาต้องไม่สัมผัสกับขนตา นิ้วมือ หรือพื้นผิวใดๆ เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคกลับเข้าไปในขวด
• ไม่ใช้ยา หรือขวดร่วมกัน: หากมีลูกหลายคน ห้ามใช้ยาหยอดตาขวดเดียวกันเด็ดขาด เพราะเชื้อโรคสามารถติดต่อไปสู่พี่น้องคนอื่นได้ง่ายมาก

อาการแบบไหนที่ควรพาเด็กกลับมาพบแพทย์ซ้ำ

โดยทั่วไปเมื่อเริ่มใช้ยาหยอดตาปฏิชีวนะ อาการตาแดงและขี้ตาควรจะเริ่มดีขึ้นอย่างชัดเจนภายใน 48 ชั่วโมง แต่หากผ่านมาสองวันแล้วลูกยังมีอาการแย่ลง เช่น ปวดตามาก สู้แสงไม่ได้ ตาพร่ามัว หรือเปลือกตาลามบวมแดงมากขึ้น ควรรีบพากลับมาให้คุณหมอตรวจประเมินอาการซ้ำทันที เพราะอาจไม่ใช่แค่การติดเชื้อแบคทีเรียธรรมดา หรืออาจต้องเปลี่ยนแนวทางการรักษาให้เหมาะสมยิ่งขึ้น