เหนื่อยง่าย มึนหัวบ่อย รู้ตัวอีกทีอาจกำลังเผชิญกับโรคโลหิตจางจากการขาดโฟเลต

ช่วงนี้ทำไมรู้สึกเหนื่อยง่าย ผิดปกติหรือเปล่า?

หลายคนเวลาตื่นนอนมาแล้วรู้สึกเพลีย สมองตื้อ คิดอะไรไม่ออก หรือแคเดินขึ้นบันไดไม่กี่ขั้นก็หอบเหนื่อย มักจะคิดว่าเป็นเพราะนอนไม่พอหรือทำงานหนักเกินไป แต่ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้มานาน อยากชวนมาลองสังเกตตัวเองอีกนิด เพราะอาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่ความเหนื่อยล้าธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายว่าเรากำลังป่วยเป็นโรคโลหิตจางจากการขาดโฟเลตอยู่หรือเปล่า

จริงๆ แล้ว โฟเลต คืออะไร และทำไมร่างกายถึงขาดมันไม่ได้?

โฟเลตหรือวิตามินบี 9 เป็นสารอาหารชิ้นสำคัญที่ร่างกายสร้างเองไม่ได้ เราต้องรับเข้าไปจากอาหาร โดยเจ้าโฟเลตตัวนี้มีหน้าที่หลักในการช่วยไขกระดูกสร้างเม็ดเลือดแดงที่สมบูรณ์ขึ้นมาทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย ลองนึกภาพตามง่ายๆ ว่า เม็ดเลือดแดงเหมือนรถบรรทุกออกซิเจน ถ้าไม่มีโฟเลต รถบรรทุกเหล่านี้ก็จะสร้างออกมาผิดรูป ตัวใหญ่เกินไป ทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ร่างกายก็เลยขาดออกซิเจน ส่งผลให้เราเกิดอาการอ่อนเพลียและหมดแรงนั่นเอง

พฤติกรรมแบบไหนที่พาให้ร่างกายเสี่ยงขาดโฟเลตโดยไม่รู้ตัว?

สาเหตุหลักที่ทำให้คนเราป่วยเป็นโรคโลหิตจางจากการขาดโฟเลตมักมาจากเรื่องใกล้ตัว ดังนี้ครับ

• กินผักผลไม้สดน้อยเกินไป: เพราะโฟเลตพบมากในผักใบเขียวและผลไม้สด การกินอาหารแปรรูปหรืออาหารฟาสต์ฟู้ดเป็นประจำทำให้ร่างกายพลาดสารอาหารตัวนี้ไปเต็มๆ
• ชอบกินอาหารต้มหรือปรุงสุกจนนานเกินไป: โฟเลตเป็นวิตามินที่ละลายน้ำและสลายตัวได้ง่ายมากเมื่อโดนความร้อนนานๆ ผักที่ต้มจนเปื่อยแทบไม่เหลือวิตามินหลง
• ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ: แอลกอฮอล์เข้าไปขัดขวางการดูดซึมโฟเลตในลำไส้ แถมยังทำให้ร่างกายขับโฟเลตออกทางปัสสาวะมากขึ้นอีกด้วย
• ภาวะความต้องการโฟเลตสูงขึ้น: เช่น ในคุณแม่ตั้งครรภ์ที่ร่างกายต้องใช้โฟเลตมากกว่าปกติหลายเท่าเพื่อการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าเม็ดเลือดแดงกำลังขาดแคลนโฟเลต?

อาการเริ่มต้นของคนที่เป็นโรคโลหิตจางจากการขาดโฟเลตมักจะค่อยเป็นค่อยไปจนเราชินชา แต่ถ้าสังเกตดีๆ จะพบความผิดปกเหล่านี้

• เหนื่อยล้า อ่อนเพลีย ไม่มีเรี่ยวแรงแม้จะนอนเต็มอิ่ม
• ผิวพรรณซีดเซียว ริมฝีปากซีด หรือเล็บดูไม่ค่อยมีเลือดฝาด
• มึนหัว เวียนศีรษะ หน้ามืดบ่อยๆ เวลาเปลี่ยนท่าทาง
• หงุดหงิดง่าย ไม่มีสมาธิในการทำงาน
• ลิ้นอักเสบ เจ็บปาก หรือมีแผลร้อนในบ่อยครั้ง

ปรับเปลี่ยนมื้ออาหารอย่างไรให้ห่างไกลโรคโลหิตจางจากการขาดโฟเลต?

ข่าวดีคือภาวะนี้แก้ไขและป้องกันได้ไม่ยาก แค่ปรับพฤติกรรมการกินในชีวิตประจำวัน

• เติมผักใบเขียวเข้มลงในจานอาหาร: เช่น ผักโขม บรอกโคลี คะน้า หรือกะหล่ำปลี
• เลือกกินผลไม้สด: เช่น ส้ม มะละกอ กล้วย หรืออะโวคาโด เป็นประจำทุกวัน
• เปลี่ยนวิธีปรุงอาหาร: ลองเปลี่ยนจากการต้มผักนานๆ มาเป็นการนึ่งหรือผัดด้วยไฟแรงและรวดเร็ว เพื่อคงคุณ่าวิตามินเอาไว้ให้มากที่สุด
• เสริมด้วยธัญพืชและถั่วต่างๆ: ถั่วเมล็ดแห้ง ข้าวกล้อง หรือธัญพืชขัดสีน้อยก็เป็นแหล่งโฟเลตชั้นดี

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดอย่างจริงจัง?

หากลองปรับพฤติกรรมการกินแล้ว อาการอ่อนเพลีย เวียนหัว หรือหน้ามืดไม่ดีขึ้น หรือหากคุณกำลังตั้งครรภ์และต้องการคำแนะนำที่ถูกต้อง แนะนำให้มาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดเช็กระดับความเข้มข้นของเลือดและปริมาณวิตามินในร่างกาย การกินวิตามินเสริมโฟเลตควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เพื่อความปลอดภัยและได้รับปริมาณที่เหมาะสมที่สุดครับ