ปวดฟัน ปวดเหงือก แบบนี้แก้ยังไงดี: คู่มือจัดการความปวดในช่องปากฉบับเข้าใจง่าย

อาการปวดฟันและช่องปาก สัญญาณเตือนที่ร่างกายส่งเสียงร้อง

เวลาตื่นนอนขึ้นมาแล้วเจออาการปวดตุบๆ ที่กราม หรือเคี้ยวอาหารแล้วจี๊ดขึ้นสมอง ความสุขในการกินและใช้ชีวิตประจำวันคงหายไปทันที อาการปวดในช่องปากไม่ว่าจะเป็นปวดฟัน เหงือกอักเสบ หรือปวดกล้ามเนื้อขากรรไกร เป็นเรื่องใกล้ตัวที่ทรมานมาก เพราะนอกจากจะเจ็บระบมแล้ว ยังพาลให้นอนไม่หลับ หงุดหงิด และไม่มีสมาธิทำงานอีกด้วย ในฐานะทันตแพทย์ ผมมักจะเจอคนไข้ที่ทนปวดจนแทบไม่ไหวแล้วค่อยมาหาที่คลินิก ซึ่งจริงๆ แล้วเรามีวิธีรับมือเบื้องต้นและการดูแลตัวเองที่ถูกต้องก่อนมาพบแพทย์ เพื่อช่วยบรรเทาความทรมานนี้ลงได้

ทำไมเราถึงปวดช่องปาก: รู้จักต้นตอของอาการเจ็บ

ก่อนจะจัดการความปวด เราต้องรู้ก่อนว่ามันมาจากไหน โดยหลักๆ แล้วความปวดในช่องปากแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ดังนี้

• ปัญหาจากตัวฟันเอง: เช่น ฟันผุลึกถึงโพรงประสาทฟัน ฟันแตก ฟันร้าว หรือเสียวฟันจากเหงือกร่น
• ปัญหาจากเหงือกและเนื้อเยื่อรอบฟัน: เช่น เหงือกอักเสบ โรคปริทันต์ หรืออาการปวดจากฟันคุดที่กำลังจะขึ้น
• ปัญหาจากข้อต่อขากรรไกรและกล้ามเนื้อ: เช่น การนอนกัดฟันตอนกลางคืน หรือความเครียดที่ทำให้เราขบกรามแน่นโดยไม่รู้ตัว

วิธีบรรเทาอาการปวดเบื้องต้นด้วยตัวเองที่บ้าน

ระหว่างรอดิวเวลานัดพบทันตแพทย์ มีหลายวิธีที่คุณสามารถทำได้ทันทีเพื่อบรรเทาความปวดให้ทุเลาลง

บ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ เพื่อลดการระคายเคือง

การใช้น้ำเกลืออุ่นจัด (เกลือครึ่งช้อนชาผสมน้ำอุ่นหนึ่งแก้ว) กลั้วปากและอมไว้ประมาณสามสิบวินาที ช่วยลดการอักเสบของเหงือก ทำความสะอาดเศษอาหารที่ติดอยู่ตามซอกฟัน และลดจำนวนแบคทีเรียในช่องปากได้อย่างดีเยี่ยม

ประคบเย็นช่วยลดบวม ประคบอุ่นช่วยคลายกล้ามเนื้อ

หากปวดจากฟันผุหรือเหงือกอักเสบบวม ให้ใช้ผ้าห่อน้ำแข็งประคบที่แก้มด้านนอกครั้งละสิบห้านาทีเพื่อลดอาการบวม แต่ถ้าเป็นอาการปวดตึงจากกล้ามเนื้อขากรรไกรหรือข้อต่อขากรรไกร การประคบอุ่นจะช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวได้ดีขึ้น

การใช้ยาแก้ปวดอย่างปลอดภัย

ยาสสามัญประจำบ้านอย่างพาราเซตามอลสามารถช่วยบรรเทาอาการปวดเบื้องต้นได้ แต่ควรรับประทานตามขนาดที่ระบุบนฉลากอย่างเคร่งครัด สำหรับยากลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือทันตแพทย์ก่อนใช้ทุกครั้งเพื่อความปลอดภัยต่อกระเพาะอาหารและไต

สิ่งที่ไม่ควรทำเด็ดขาดเมื่อมีอาการปวดฟัน

หลายคนพยายามแก้ปัญหาเฉพาะหน้าด้วยวิธีที่ผิด ซึ่งอาจทำให้อาการแย่ลงไปอีก

• อย่าใช้ยาเหน็บหรือแปะที่เหงือกโดยตรง: เช่น การเอาพาราเซตามอลไปบดแล้วแปะไว้ที่เหงือก เพราะฤทธิ์ของยาจะทำให้เนื้อเยื่อเหงือกไหม้และเป็นแผลอักเสบซ้ำซ้อน
• อย่าแคะแกะเกาบริเวณที่เจ็บ: การใช้ไม้จิ้มฟันหรือของมีคมไปแคะบริเวณที่ปวดหรือเหงือกบวม อาจทำให้เชื้อโรคเข้าสู่กระแสเลือดและติดเชื้อรุนแรงขึ้น

อาการแบบไหนที่ต้องรีบมาพบทันตแพทย์ทันที

อาการปวดบางอย่างปล่อยไว้ไม่ได้เด็ดขาด คุณต้องมาเจอทันตแพทย์โดยด่วนหากมีสัญญาณเหล่านี้ร่วมด้วย

• มีอาการบวมลามไปที่แก้ม ใต้คาง หรือลำคอ
• มีไข้ร่วมกับอาการปวดช่องปาก
• กลืนน้ำลายลำบาก หายใจไม่สะดวก
• มีหนองไหลออกมาจากเหงือกหรือซอกฟัน

ความปวดในช่องปากเป็นเสียงเตือนจากร่างกายว่ามีบางอย่างผิดปกติ การจัดการความปวดเบื้องต้นช่วยบรรเทาความทรมานได้ชั่วคราว แต่การรักษาที่ต้นเหตุโดยทันตแพทย์คือทางออกที่ดีที่สุด อย่าปล่อยให้ความกลัวทำให้ต้องทนเจ็บ เพราะการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ เจ็บน้อยกว่าและใช้เวลาน้อยกว่าแน่นอนครับ