ภาวะลำไส้กลืนกันในเด็ก: เรื่องด่วนที่พ่อแม่ควรรู้ก่อนสายเกินไป

ภาวะลำไส้กลืนกันคืออะไร ทำไมถึงน่ากลัว?

เวลาลูกน้อยที่กำลังร่าเริงอยู่ดีๆ เกิดร้องไห้งอแงขึ้นมาอย่างรุนแรงโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน พ่อแม่หลายท่านอาจคิดว่าลูกแค่ปวดท้องหรือหิว แต่มีภาวะหนึ่งที่หมออยากให้เฝ้าระวังเป็นพิเศษ นั่นคือ ภาวะลำไส้กลืนกัน ซึ่งคือสถานการณ์ที่ลำไส้ส่วนต้นมุดเข้าไปในลำไส้ส่วนปลาย คล้ายกับการพับเก็บของเสาอากาศวิทยุสมัยก่อนครับ

เมื่อลำไส้ส่วนหนึ่งเข้าไปติดอยู่ข้างใน จะทำให้เกิดการอุดตันของทางเดินอาหาร และที่อันตรายยิ่งกว่าคือเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงลำไส้ส่วนนั้นถูกบีบจนเลือดไหลเวียนไม่ได้ หากปล่อยไว้นานเกินไป ลำไส้อาจเกิดการขาดเลือด เน่า หรือทะลุ จนกลายเป็นภาวะฉุกเฉินที่คุกคามชีวิตลูกน้อยได้

อาการแบบไหนที่เตือนว่าลูกกำลังเผชิญกับภาวะลำไส้กลืนกัน?

จุดสังเกตที่หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่จดจำไว้ให้ดี เพราะภาวะนี้มักเกิดขึ้นในเด็กทารกอายุ 5 เดือน ถึง 2 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยที่เขายังบอกเราไม่ได้ว่าปวดตรงไหน:

• ลูกร้องไห้จ้าอย่างกะทันหัน ร้องเสียงดังมากเหมือนเจ็บปวดสุดขีด แล้วเงียบไปพักหนึ่งก่อนจะกลับมาร้องใหม่เป็นช่วงๆ
• เด็กมักมีท่าทางขดตัว งอเข่าเข้าหาหน้าท้องขณะร้อง
• อาเจียนบ่อยครั้ง โดยเฉพาะอาเจียนออกมาเป็นน้ำดีสีเขียวหรือเหลือง
• ถ่ายออกมามีลักษณะคล้ายเยลลี่สีแดงหรือมูกเลือด ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนที่ค่อนข้างชัดเจนว่าลำไส้เริ่มมีปัญหาแล้ว
• ลูกดูอ่อนเพลีย ซึมลง หรือดูไม่มีแรงผิดปกติ

ทำไมลูกถึงเป็นภาวะนี้ ทั้งที่ดูแข็งแรงดี?

ในเด็กส่วนใหญ่ หมอมักตรวจไม่พบสาเหตุที่ชัดเจนว่าทำไมลำไส้ถึงขยับตัวผิดปกติ แต่ในเด็กบางรายอาจมีจุดนำ เช่น ต่อมน้ำเหลืองที่ผนังลำไส้โตจากการติดเชื้อไวรัส หรือมีความผิดปกติของผนังลำไส้บางจุดที่ทำให้ลำไส้ขยับตัวไม่สัมพันธ์กันจนมุดเข้าไปในอีกส่วนหนึ่งได้

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพาไปพบหมอให้เร็วที่สุด?

หากลูกเริ่มร้องไห้แบบผิดปกติร่วมกับการอาเจียน หรือเห็นอุจจาระมีมูกเลือดปน ให้รีบพาลูกมาที่ห้องฉุกเฉินทันที ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาดครับ ภาวะลำไส้กลืนกัน เป็นเรื่องของเวลา ยิ่งตรวจพบเร็วเท่าไหร่ โอกาสรักษาให้หายได้โดยไม่ต้องผ่าตัดก็ยิ่งสูงเท่านั้น

วิธีการรักษาที่หมอจะทำให้ลูกน้อย

เมื่อมาถึงโรงพยาบาล หมอจะทำการตรวจวินิจฉัยด้วยการอัลตราซาวนด์ช่องท้อง หากพบว่าเป็นภาวะลำไส้กลืนกันจริง วิธีการรักษามักเริ่มจากการใช้เครื่องเอกซเรย์ช่วยในการดันลำไส้ให้ออกมาอยู่ในตำแหน่งเดิมด้วยการสวนลมหรือสารทึบรังสี ซึ่งเป็นวิธีที่ปลอดภัยและได้ผลดีในรายที่มาพบแพทย์เร็ว แต่หากวิธีนี้ไม่ได้ผล หรือลำไส้มีการอักเสบมาก หมออาจจำเป็นต้องปรึกษาศัลยแพทย์เพื่อผ่าตัดแก้ไขให้ลูกน้อยกลับมาปลอดภัยครับ

จำไว้นะครับว่า ความช่างสังเกตของคุณพ่อคุณแม่คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดของลูก การเห็นอาการผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ แล้วรีบปรึกษาแพทย์ จะช่วยป้องกันไม่ให้เรื่องเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่ได้ครับ