ภาวะลำไส้กลืนกันในเด็ก: เรื่องใกล้ตัวที่พ่อแม่ไม่ควรมองข้าม

ลูกจู่ๆ ก็ร้องไห้งอแงผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณของภาวะลำไส้กลืนกัน

คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงเคยตกใจเวลาเห็นลูกน้อยร้องไห้จ้าแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย จากที่เคยเล่นสนุกอยู่ดีๆ ก็งอแงกะทันหัน ดึงขาเข้าหาหน้าอก หรืออาเจียนออกมาโดยไม่ทราบสาเหตุ อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่การปวดท้องธรรมดา แต่อาจเป็นภาวะที่เรียกว่า ภาวะลำไส้กลืนกัน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อลำไส้ส่วนหนึ่งมุดเข้าไปในลำไส้อีกส่วนหนึ่ง เหมือนกับการหดตัวของกล้องส่องทางไกลครับ

ภาวะลำไส้กลืนกัน คืออะไรกันแน่?

อธิบายให้เห็นภาพง่ายที่สุดคือ ลำไส้ของเด็กเกิดการเคลื่อนที่ผิดปกติจนไหลเข้าไปซ้อนทับกันเอง เมื่อลำไส้ทับกัน จะเกิดการบีบรัดตัว ทำให้เลือดไปเลี้ยงลำไส้ส่วนนั้นได้ไม่สะดวก ส่งผลให้เกิดอาการปวดท้องรุนแรงเป็นพักๆ เนื่องจากลำไส้พยายามบีบตัวเพื่อดันส่วนที่ซ้อนกันออกมา

สังเกตอาการแบบไหนที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

อาการมักมาในรูปแบบที่ค่อนข้างเฉพาะเจาะจง ซึ่งพ่อแม่ควรสังเกตให้ดีดังนี้

• ลูกมีอาการปวดท้องเป็นพักๆ ในช่วงที่ปวดจะร้องไห้กวนมากจนหน้าเขียวหน้าเหลือง ขดตัวงอ แต่พอช่วงหายปวดก็กลับมาดูปกติเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น
• มีการอาเจียน อาจเริ่มจากอาหารที่กินไป แล้วตามด้วยน้ำย่อยหรือน้ำดี
• การขับถ่ายผิดปกติ ช่วงแรกอาจถ่ายปกติ แต่ต่อมาอาจถ่ายออกมามีมูกเลือดปนคล้ายลักษณะของแยมสตรอว์เบอร์รี
• เด็กอาจดูซึมลง หรือดูอ่อนเพลียผิดปกติหลังจากผ่านช่วงปวดท้องรุนแรงไปแล้ว

ทำไมเด็กเล็กถึงเสี่ยงเกิดภาวะนี้มากกว่าคนอื่น

ส่วนใหญ่มักพบในเด็กช่วงอายุ 3 เดือน ถึง 3 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่ลำไส้มีการปรับตัวและเปลี่ยนแปลงสูง หรืออาจมีต่อมน้ำเหลืองที่ผนังลำไส้โตผิดปกติจากการติดเชื้อไวรัส ทำให้เกิดจุดนำที่ทำให้ลำไส้เลื่อนไถลเข้าไปกลืนกันได้ง่ายขึ้น อย่างไรก็ตาม สาเหตุที่แน่ชัดบางครั้งก็ไม่สามารถระบุได้ในเด็กทุกคน

เมื่อไหร่ที่ต้องพามาพบหมอทันที

ภาวะนี้ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ไม่ควรรอจนกว่าจะเช้าหรือรอดูอาการอยู่ที่บ้านนานเกินไป หากลูกมีอาการร้องไห้ไม่หยุด ปวดท้องเป็นพักๆ อาเจียนรุนแรง หรือถ่ายเป็นมูกเลือด ต้องรีบพามาพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันที เพราะถ้าปล่อยทิ้งไว้นาน ลำไส้อาจขาดเลือดจนเน่าหรือทะลุ ซึ่งจะกลายเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

วิธีการรักษาและขั้นตอนการดูแล

เมื่อคุณหมอตรวจพบและวินิจฉัยแน่ชัดผ่านการอัลตราซาวด์ช่องท้องแล้ว วิธีการรักษาอันดับแรกมักไม่ใช่การผ่าตัดทันที แต่เป็นการใช้วิธีดันลำไส้กลับด้วยแรงลมหรือสารทึบรังสีผ่านทางทวารหนัก ซึ่งได้ผลดีในเด็กส่วนใหญ่ แต่หากวิธีนี้ไม่ได้ผล หรือลำไส้มีการทะลุแล้ว แพทย์จึงจะพิจารณาการผ่าตัดเพื่อแก้ไขลำไส้ที่กลืนกันอยู่ออกมาครับ