ภาวะลำไส้กลืนกัน: เมื่อลำไส้ลูกน้อยเคลื่อนตัวผิดจังหวะ เรื่องที่พ่อแม่ต้องรู้ทัน

ลูกร้องไห้กะทันหันและดูเจ็บปวดมาก นี่อาจไม่ใช่แค่ท้องอืดธรรมดา

มีคุณพ่อคุณแม่หลายคนพาเด็กเล็กมาหาหมอด้วยอาการตกใจ เพราะจู่ๆ ลูกที่เคยร่าเริงก็ร้องไห้โยเยแบบหยุดไม่ได้ ร้องเป็นพักๆ แล้วก็นิ่งไปเหมือนเพลีย ก่อนจะกลับมาร้องใหม่ด้วยความเจ็บปวดอีกครั้ง อาการแบบนี้มักทำให้เรานึกถึงอาการปวดท้องจากแก๊สหรืออาการโคลิก แต่หากสังเกตเห็นอาการที่ดูผิดปกติมากกว่านั้น เช่น การอาเจียนหรือลักษณะอุจจาระที่เปลี่ยนไป หมออยากให้ลองพิจารณาภาวะหนึ่งที่ต้องได้รับการดูแลโดยเร็ว นั่นคือ ภาวะลำไส้กลืนกัน

ภาวะลำไส้กลืนกันคืออะไร ทำไมถึงดูน่ากลัว

ภาวะลำไส้กลืนกันคือการที่ลำไส้ส่วนต้นเคลื่อนตัวเข้าไปสอดอยู่ในลำไส้ส่วนที่ถัดไป คล้ายกับการพับของกล้องดูดาวหรือการพับแขนเสื้อ โดยบริเวณที่ลำไส้เคลื่อนเข้าไปนั้นจะไปดึงรั้งเส้นเลือด ทำให้เลือดไปเลี้ยงลำไส้ส่วนนั้นไม่ได้ ส่งผลให้เกิดอาการบวม อักเสบ และถ้าทิ้งไว้นานลำไส้อาจเกิดการขาดเลือดจนเน่าหรือทะลุได้ ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตหากไม่ได้รับการแก้ไขอย่างทันท่วงที

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ควรรีบสังเกต

อาการของโรคนี้มักจะเกิดขึ้นฉับพลันและมีแบบแผนที่ชัดเจน ดังนี้

• ร้องไห้เป็นพักๆ: เด็กจะดูเจ็บปวดมาก ขดตัว งอเข่าเข้าหาหน้าท้อง แล้วหยุดร้องเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น ก่อนจะกลับมาร้องหนักกว่าเดิมเมื่อผ่านไปสักพัก
• อาเจียน: มักอาเจียนออกมาเป็นน้ำย่อยหรืออาหารที่เพิ่งทานไป
• อุจจาระผิดปกติ: ในระยะหลังอาจถ่ายออกมามีลักษณะคล้ายเยลลี่สีแดงหรือน้ำล้างเนื้อ ซึ่งเกิดจากเมือกและเลือดที่หลุดออกมาจากผนังลำไส้
• คลำพบก้อนที่ท้อง: คุณพ่อคุณแม่อาจคลำพบก้อนนูนๆ ในช่องท้องลูกได้

ทำไมถึงเกิดขึ้นกับเด็กเล็กบ่อยกว่าวัยอื่น

ภาวะนี้พบได้บ่อยที่สุดในช่วงอายุ 5 เดือนถึง 3 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยที่ลำไส้ของเด็กมีการเคลื่อนตัวค่อนข้างมาก สาเหตุส่วนใหญ่มักเกิดจากการบวมของต่อมน้ำเหลืองในลำไส้ที่มักสัมพันธ์กับการติดเชื้อไวรัสในทางเดินอาหาร หรือในบางกรณีอาจเกิดจากจุดนำ เช่น ติ่งเนื้อหรือพังผืดในลำไส้ แต่ในเด็กส่วนใหญ่แล้วมักหาสาเหตุแน่ชัดไม่ได้ แต่สิ่งสำคัญคือการรู้เท่าทันอาการเพื่อมาพบหมอให้ไวที่สุด

เมื่อต้องมาพบหมอ การตรวจวินิจฉัยและรักษาเป็นอย่างไร

เมื่อมาถึงมือหมอ หากสงสัยภาวะนี้ หมอจะทำการตรวจร่างกายและอาจส่งตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องเพื่อยืนยัน หากพบภาวะลำไส้กลืนกันจริงๆ การรักษาในปัจจุบันมักไม่ต้องผ่าตัดเสมอไป หากมาพบหมอเร็ว หมออาจใช้การสวนแป้งหรือสวนลมผ่านทางทวารหนักเพื่อดันลำไส้ที่กลืนกันอยู่ออกมา แต่วิธีนี้ต้องทำโดยรังสีแพทย์และศัลยแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิด

ถ้าต้องผ่าตัด พ่อแม่ควรเตรียมตัวอย่างไร

ในกรณีที่วิธีสวนลมหรือสวนแป้งไม่สำเร็จ หรือหากลำไส้เริ่มมีอาการขาดเลือดรุนแรงจนน่ากังวล หมอจำเป็นต้องทำการผ่าตัดเพื่อดึงลำไส้กลับเข้าที่และตรวจสอบความสมบูรณ์ของเนื้อเยื่อลำไส้ แม้จะฟังดูน่ากลัว แต่การผ่าตัดในปัจจุบันมีความปลอดภัยสูงและช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ หากลูกน้อยได้รับการรักษาที่ถูกต้องและรวดเร็ว เด็กส่วนใหญ่จะฟื้นตัวได้ไวและกลับมาร่าเริงได้เหมือนเดิมครับ