ป้องกันเชื้อโรคแอบแฝง: เมื่อเครื่องพ่นยาและสายดูดเสมหะกลายเป็นภัยใกล้ตัวในโรงพยาบาล

เวลาที่เราหรือคนในครอบครัวต้องนอนรักษาตัวในโรงพยาบาล โดยเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยติดเต็ง ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีปัญหาเรื่องทางเดินหายใจ อุปกรณ์อย่างเครื่องพ่นยาและสายดูดเสมหะถือเป็นเครื่องมือช่วยชีวิตชิ้นสำคัญที่ขาดไม่ได้ เพราะช่วยให้ผู้ป่วยหายใจได้โล่งขึ้น ขับเสมหะออกได้ง่ายขึ้น

แต่ในฐานะหมอ สิ่งหนึ่งที่พวกเรากังวลอยู่เสมอและต้องระวังกันอย่างเข้มงวดก็คือ เรื่องของเชื้อโรคครับ เพราะอุปกรณ์เหล่านี้หากทำความสะอาดไม่ดี หรือใช้ไม่ถูกวิธี ก็อาจกลายเป็นทางผ่านที่พาเชื้อโรคเข้าสู่ปอดของผู้ป่วยโดยตรง จนเกิดปัญหาการติดเชื้อในโรงพยาบาลที่เกี่ยวข้องกับการใช้เครื่องพ่นยาและอุปกรณ์ดูดเสมหะตามมา ซึ่งเป็นเรื่องที่อันตรายและทำให้การรักษายืดยาวออกไปอีก

ภัยเงียบจากละอองฝอยและสายยางที่มองไม่เห็น

การติดเชื้อที่เกิดขึ้นในโรงพยาบาลผ่านอุปกรณ์ทางเดินหายใจ มักเกิดจากตัวเชื้อโรคที่สะสมอยู่ตามกระบอกพ่นยา หน้ากาก สายยาง หรือกระปุกน้ำกลั่นสำหรับให้ความชื้น เชื้อเหล่านี้มักจะอาศัยความชื้นและคราบสกปรกเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ชั้นดี

เวลาที่เครื่องพ่นยาทำงาน หรือเวลาที่เจ้าหน้าที่และญาติทำการดูดเสมหะ เชื้อโรคเหล่านี้จะถูกพ่นเป็นละอองฝอยขนาดเล็ก หรือติดมากับสายยาง แล้วถูกสูดลึกเข้าไปถึงเนื้อเยื่อปอดของผู้ป่วยที่ภูมิต้านทานกำลังอ่อนแออยู่แล้ว กลายเป็นการติดเชื้อซ้ำซ้อนที่รุนแรงขึ้นกว่าเดิม

หน้าตาของอาการแบบไหนที่ฟ้องว่ากำลังติดเชื้อเพิ่ม

เวลาที่ผู้ป่วยเริ่มมีการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจจากอุปกรณ์เหล่านี้ อาการมักจะไม่ได้มาแบบปุบปับ แต่จะมีสัญญาณเตือนบางอย่างที่คนดูแลต้องคอยสังเกตให้ดี

• ไข้สูงขึ้นโดยหาสาเหตุไม่ได้: จากเดิมที่อาการทรงตัว เริ่มกลับมามีไข้หนาวสั่นอีกครั้ง
• ลักษณะเสมหะเปลี่ยนไป: เสมหะที่เคยใสหรือขาว เริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลืองเข้ม สีเขียว หรือมีกลิ่นเหม็นผิดปกติ และเหนียวข้นขึ้นจนดูดยาก
• เหนื่อยหอบมากขึ้น: ผู้ป่วยหายใจเร็วขึ้น ใช้กล้ามเนื้อหน้าท้องช่วยหายใจ หรือค่าออกซิเจนในเลือดเริ่มตกลง
• ผลตรวจเลือดฟ้อง: เม็ดเลือดขาวสูงขึ้น ซึ่งเป็นปฏิกิริยาปกติของร่างกายที่กำลังสู้กับเชื้อโรค

วิธีตัดวงจรเชื้อโรคและการดูแลความสะอาดขั้นเด็ดขาด

การป้องกันไม่ให้เกิดการติดเชื้อจากเครื่องพ่นยาและอุปกรณ์ดูดเสมหะ หัวใจสำคัญอยู่ที่ความสะอาดและมาตรฐานการจัดการของทั้งบุคลากรทางการแพทย์และคนดูแลใกล้ชิด

การจัดการอุปกรณ์พ่นยาให้ปลอดเชื้อ

กระบอกพ่นยาและหน้ากากอนามัยที่ใช้แล้วทุกชิ้น ต้องได้รับการล้างทำความสะอาดด้วยน้ำยาล้างจานหรือน้ำยาฆ่าเชื้อตามมาตรฐานโรงพยาบาลทุกครั้งหลังใช้งาน จากนั้นต้องผึ่งให้แห้งสนิทจริงๆ ในพื้นที่สะอาด เพราะความชื้นคือเพื่อนสนิทของเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา

ความสะอาดของอุปกรณ์ดูดเสมหะ

สายยางที่ใช้ดูดเสมหะควรเป็นแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง ไม่ควรนำกลับมาล้างซ้ำเด็ดขาด ส่วนขวดรองรับเสมหะและน้ำกลั่นสำหรับล้างสาย ต้องเปลี่ยนและล้างทำความสะอาดฆ่าเชื้ออย่างน้อยวันละครั้ง รวมถึงล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนและหลังสัมผัสอุปกรณ์เหล่านี้

ความใส่ใจเล็กๆ น้อยๆ ที่ช่วยชีวิตผู้ป่วยได้

เครื่องพ่นยาและอุปกรณ์ดูดเสมหะมีประโยชน์มหาศาลในการช่วยชีวิตคนไข้ แต่ถ้าเราละเลยเรื่องความสะอาดและความปลอดภัย ก็อาจพลิกจากเครื่องมือรักษาให้กลายเป็นตัวแพร่เชื้อเสียเอง การทำความเข้าใจและช่วยกันสอดส่องดูแลความสะอาดของอุปกรณ์เหล่านี้ จึงเป็นเกราะป้องกันด่านสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ป่วยปลอดภัยและหายจากโรคได้เร็วขึ้นครับ