ทำไมท้องไส้ไม่ดีถึงพาลให้ปวดข้อและมีผื่นขึ้นตามตัว

หลายคนสงสัย ทำไมโรคลำไส้ถึงไม่ใช่แค่เรื่องของท้องเสียหรือปวดท้อง

เวลาเราพูดถึงโรคในระบบทางเดินอาหาร เช่น ลำไส้อักเสบเรื้อรัง หลายคนมักจะนึกถึงแค่อาการปวดท้อง ถ่ายบ่อย หรือถ่ายเป็นมูกเลือด แต่ในฐานะหมอ ผมมักเจอคนไข้ที่มาปรึกษาด้วยอาการปวดข้อ หรือมีผื่นขึ้นตามผิวหนังโดยไม่รู้ตัวว่าจริงๆ แล้ว ต้นตอของปัญหาเหล่านี้ไม่ได้อยู่ที่ผิวหนังหรือข้อต่อโดยตรง แต่มันคือ การอักเสบนอกระบบทางเดินอาหาร ที่พ่วงมากับโรคในลำไส้นั่นเอง

กลไกที่ร่างกายสู้กับตัวเองจนลามไปทั่ว

ลองจินตนาการว่าภูมิคุ้มกันของเราเปรียบเสมือนกองทัพที่คอยปกป้องร่างกาย แต่เมื่อเกิดการอักเสบเรื้อรังในลำไส้ กองทัพนี้เกิดทำงานผิดปกติและสับสนแทนที่จะจัดการแค่ในลำไส้ กลับส่งสารอักเสบกระจายไปตามกระแสเลือดไปกระตุ้นจุดต่างๆ ทั่วร่างกาย นี่คือเหตุผลว่าทำไมคนไข้ที่เป็นโรคลำไส้อักเสบ (IBD) ถึงมักจะมีอาการแสดงของ การอักเสบนอกระบบทางเดินอาหาร ตามมาด้วย

ปวดข้อแบบไหนที่เข้าข่ายเกี่ยวข้องกับลำไส้

อาการปวดข้อที่สัมพันธ์กับโรคทางเดินอาหารมักจะมีความเฉพาะตัว ไม่ใช่แค่การปวดเพราะใช้งานหนักหรือข้อเสื่อมทั่วไป:

• อาการปวดมักเป็นที่ข้อขนาดใหญ่ เช่น ข้อเข่า ข้อเท้า หรือข้อศอก
• มีอาการบวม ร้อน หรือขยับแล้วรู้สึกติดขัด
• อาการปวดอาจจะย้ายตำแหน่งไปมา หรือดีขึ้นเมื่อโรคลำไส้อักเสบสงบลง
• ความรู้สึกปวดช่วงตื่นนอนตอนเช้าแล้วตัวตึงขยับยาก เป็นสัญญาณเตือนที่ชัดเจน

ผื่นผิวหนังกับสัญญาณเตือนที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

นอกจากเรื่องข้อแล้ว ผิวหนังยังเป็นด่านหน้าที่สะท้อนสุขภาพภายในได้ดี หลายครั้งที่การอักเสบส่งผลให้เกิดผื่นแดง หรือก้อนนูนแดงบริเวณหน้าแข้งที่กดแล้วเจ็บ ซึ่งทางการแพทย์เรียกว่า Erythema Nodosum หรือบางรายอาจมีแผลร้อนในเรื้อรังในช่องปากร่วมด้วย สิ่งเหล่านี้คือสัญญาณที่ร่างกายบอกเราว่า ภูมิคุ้มกันกำลังทำงานผิดปกติอย่างรุนแรงและต้องการการดูแลแบบองค์รวม

เมื่อไหร่ที่ต้องเลิกสงสัยแล้วไปพบหมอให้เร็วที่สุด

หากคุณได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคลำไส้อักเสบอยู่แล้ว หรือมีอาการปวดท้องเรื้อรังร่วมกับการถ่ายผิดปกติ และเริ่มมีอาการเหล่านี้แทรกเข้ามา อย่าเพิ่งรีบซื้อยาแก้ปวดข้อหรือยาทาแก้ผื่นมาใช้เอง เพราะการรักษาที่ต้นเหตุคือการคุมอาการอักเสบในลำไส้ให้สงบลง หากปล่อยทิ้งไว้ อาการปวดข้ออาจกลายเป็นความเสียหายถาวรของข้อต่อได้ การรักษาในปัจจุบันมีตัวเลือกยาที่สามารถจัดการได้ทั้งระบบ ไม่ว่าจะเป็นยาฉีดหรือยากินที่ช่วยปรับสมดุลภูมิคุ้มกันอย่างแม่นยำ