ลูกพัฒนาการสมวัยไหม? มาเช็กวิธีประเมินไอคิวและอีคิว ฉบับคุณหมอเข้าใจง่าย

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกน้อยมาตรวจสุขภาพที่คลินิก คำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินบ่อยที่สุดคือ ลูกเดินช้าไปไหม ทำไมยังพูดไม่ชัด หรือทำไมดูเอาแต่ใจตัวเองจัง ความกังวลเหล่านี้เป็นเรื่องธรรมชาติของคนเป็นพ่อเป็นแม่ เพราะเราต่างก็อยากให้ลูกเติบโตมาอย่างสมบูรณ์แบบทั้งร่างกาย จิตใจ และสติปัญญา

ในฐานะหมอเด็ก วันนี้อยากชวนคุณพ่อคุณแม่มาทำความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่อง แนวทางการประเมินพัฒนาการและไอคิวอีคิว แบบเจาะลึกแต่เข้าใจง่าย เพื่อให้เรามองเห็นภาพรวมของลูกน้อย และพร้อมสนับสนุนเขาได้อย่างถูกทางในทุกช่วงวัย

ลูกน้อยโตทันเพื่อนไหม? มาดูวิธีเช็กพัฒนาการตามช่วงวัยกัน

การประเมินพัฒนาการไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ต้องรอให้ถึงวัยเข้าโรงเรียนเราถึงจะเริ่มสังเกต หมอจะใช้เครื่องมือมาตรฐานทางการแพทย์ในการตรวจเช็กความสามารถในด้านต่างๆ ของเด็ก เช่น การใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่ การใช้กล้ามเนื้อมัดเล็ก ภาษา การช่วยเหลือตัวเอง และสังคม

สิ่งสำคัญที่สุดคือ เด็กแต่ละคนมีจังหวะการเติบโตที่ไม่เท่ากัน บางคนอาจจะเดินเร็วแต่พูดช้า หรือบางคนพูดเก่งมากแต่เรื่องกล้ามเนื้ออาจจะต้องค่อยๆ ฝึกฝน การประเมินจึงไม่ใช่การเอาลูกไปเปรียบเทียบกับเด็กคนอื่น แต่เป็นการดูว่าลูกมีความก้าวหน้าสมกับช่วงอายุของตัวเองหรือไม่

รู้จักไอคิวและอีคิว พลังสองด้านที่ต้องเติบโตไปพร้อมกัน

หลายคนมักโฟกัสแต่เรื่องความฉลาดทางสติปัญญาหรือไอคิว จนลืมไปว่าความฉลาดทางอารมณ์หรืออีคิวก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ในทางการแพทย์ เรามองว่าเด็กที่มีความสุขและประสบความสำเร็จในชีวิต ไม่ได้วัดกันที่เกรดเฉลี่ยเพียงอย่างเดียว

• ไอคิว (IQ): คือความสามารถในการคิด วิเคราะห์ การแก้ปัญหา การเรียนรู้ และความจำ ซึ่งส่วนใหญ่มีเรื่องของพันธุกรรมเข้ามาเกี่ยวข้องส่วนหนึ่ง แต่สิ่งแวดล้อมและการเลี้ยงดูกระตุ้นให้เติบโตได้มาก
• อีคิว (EQ): คือความสามารถในการเข้าใจและจัดการอารมณ์ของตัวเอง เห็นอกเห็นใจผู้อื่น และปรับตัวเข้ากับสังคมได้ ซึ่งเรื่องนี้สร้างและฝึกฝนกันได้ผ่านการเลี้ยงดูในครอบครัว

ขั้นตอนการประเมินที่คลินิก หมอตรวจอะไรบ้าง?

เมื่อคุณพ่อคุณแม่พาลูกมาประเมินพัฒนาการและไอคิวอีคิวที่คลินิก ขั้นตอนจะไม่น่ากลัวอย่างที่คิด เพราะหมอจะเน้นการเล่นและการสังเกตพฤติกรรมเป็นหลัก

• พูดคุยซักประวัติพฤติกรรมกิจวัตรประจำวันที่บ้านจากคุณพ่อคุณแม่
• ให้เด็กทำกิจกรรมผ่านของเล่นและการวาดภาพเพื่อดูทักษะการแก้ปัญหา
• สังเกตการสบตา การตอบสนองต่อคำสั่ง และการสื่อสารร่วมกับผู้ตรวจ
• ประเมินอารมณ์และการควบคุมตัวเองเมื่อต้องรอคอยหรือเจอสถานการณ์เฉพาะหน้า

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าถึงเวลาต้องพามาพบแพทย์

ถ้าคุณพ่อคุณแม่สังเกตเห็นว่าลูกมีพฤติกรรมเหล่านี้ อาจเป็นสัญญาณว่าควรพามาปรึกษาแพทย์เพื่อรับการประเมินอย่างละเอียด

• น้องอายุขวบครึ่งแล้วยังไม่ยอมพูดคำที่มีความหมาย หรือเรียกพ่อแม่ไม่ได้
• อายุสองขวบแล้วยังไม่สามารถต่อคำสองคำเข้าด้วยกัน เช่น ไปกิน หรือ แม่มา
• ไม่สบตาเวลาพูดคุยด้วย เรียกชื่อแล้วไม่หันมามองตามเสียงเรียก
• มีพฤติกรรมซ้ำๆ หรือติดสิ่งของบางอย่างมากจนผิดปกติ
• ควบคุมอารมณ์ไม่ได้เลย อาละวาดรุนแรงจนทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่นเป็นประจำ

การเข้าใจ แนวทางการประเมินพัฒนาการและไอคิวอีคิว จะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่คลายความกังวล และรู้วิธีส่งเสริมศักยภาพของลูกได้อย่างตรงจุด เพราะเด็กแต่ละคนคือผ้าผืนงามที่มีลวดลายเฉพาะตัว หน้าที่ของเราคือการประคับประคองให้เขาเติบโตอย่างมั่นใจในแบบของตัวเองครับ