เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้: คันตา แสบตา ขยี้จนตาแดงเรื้อรัง แก้อย่างไรดี?

ช่วงนี้ใครตื่นมาแล้วรู้สึกคันตาหยู่อัตโนมัติ เผลอขยี้ตาจนตาแดงก่ำแถมยังมีน้ำตาไหลพรากเหมือนเพิ่งอกหักมาบ้างไหมครับ อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนคลาสสิกที่หมอมักจะเจอในคนไข้ที่เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจอยู่บ่อยๆ โดยเฉพาะในช่วงที่อากาศเปลี่ยนแปลง ฝุ่นละอองหนาแน่น หรือตอนที่เจ้าเหมียวเจ้าตูบมาคลอเคลียใกล้ๆ ซึ่งตัวการสำคัญมักจะไม่ใช่เชื้อโรค แต่เป็นเจ้าตัวร้ายที่เรียกว่าภูมิแพ้

ทำความรู้จักโรคเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้กันหน่อย

เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ เป็นภาวะที่เยื่อบุตาซึ่งเป็นเนื้อเยื่อใสๆ ที่คลุมตาขาวและด้านในเปลือกตา เกิดปฏิกิริยาไวเกินเมื่อไปสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้รอบตัว ร่างกายจะเข้าใจผิดว่าสิ่งนั้นเป็นผู้บุกรุก จึงปล่อยสารฮิสตามีนออกมาสู้ ร่างกายเลยแสดงอาการฟ้องออกมาทันทีด้วยความคัน แสบ และบวมแดง ซึ่งต่างจากการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสตรงที่โรคนี้ไม่ติดต่อ แต่สร้างความหงุดหงิดรำคาญใจให้ชีวิตประจำวันได้ไม่น้อยเลยทีเดียว

สาเหตุรอบตัวที่กระตุ้นให้ตาพัง

สารก่อภูมิแพ้ในชีวิตประจำวันมีอยู่รอบตัวเราเต็มไปหมดครับ หลายคนอาจไม่รู้ตัวว่ากำลังแพ้อะไรอยู่ โดยตัวการหลักๆ มักจะมาจากสิ่งเหล่านี้

• ฝุ่นละอองและไรฝุ่น: ศัตรูตัวฉกาจที่ซ่อนอยู่ตามที่นอน โซฟา และผ้าม่าน
• ละอองเกสรดอกไม้และหญ้า: มักกำเริบหนักในช่วงเปลี่ยนฤดูกาลหรือเวลาออกไปเจอสวนสาธารณะ
• ขนสัตว์และรังแคสัตว์เลี้ยง: น้องแมวหรือน้องหมาที่เรารัก บางทีโปรตีนจากน้ำลายหรือสะเก็ดผิวหนังเขาก็ทำให้เราตาอักเสบได้
• สารเคมีรอบตัว: น้ำหอม สเปรย์ปรับอากาศ เครื่องสำอาง หรือแม้แต่น้ำยาคอนแทคเลนส์

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่ออาการคันตาเริ่มกำเริบ

เวลาที่อาการกำเริบ สิ่งแรกที่ต้องท่องไว้ในใจเลยคือ ห้ามขยี้ตาเด็ดขาด เพราะการขยี้จะทำให้เยื่อบุตายิ่งอักเสบ บวมช้ำ และเสี่ยงต่อกระจกตาเป็นรอยถลอกได้ ให้ใช้วิธีเหล่านี้แทน

• ประคบเย็น: ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำเย็นจัดหรือเจลเย็นห่อผ้าสะอาดมาประคบเปลือกตาไว้สัก 5 ถึง 10 นาที ความเย็นจะช่วยลดการหลั่งสารฮิสตามีนและบรรเทาอาการคันลงได้ทันที
• ล้างตาด้วยน้ำเกลือ: หากมีฝุ่นละอองเข้าตา สามารถใช้น้ำเกลือปราเชื้อสำหรับล้างตาล้างเอาสิ่งแปลกปลอมออกไปได้
• งดใส่คอนแทคเลนส์ชั่วคราว: เปลี่ยนมาใส่แว่นสายตาไปก่อนจนกว่าอาการอักเสบจะหายเป็นปกติ เพื่อป้องกันการระคายเคืองที่เพิ่มขึ้น

การรักษาทางการแพทย์และการใช้ยาหยอดตาอย่างปลอดภัย

ถ้าดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วไม่ดีขึ้น การมาพบแพทย์เพื่อรับยาที่ตรงจุดคือทางออกที่ดีที่สุดครับ แพทย์อาจพิจารณาจ่ายยาหยอดตาที่มีฤทธิ์เฉพาะทาง เช่น ยาต้านฮิสตามีนเพื่อลดอาการคัน ยาหดหลอดเลือดเพื่อลดตาแดง หรือในรายที่เป็นเรื้อรังและรุนแรง อาจจำเป็นต้องใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์ระยะสั้นภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างเคร่งครัด ห้ามหาซื้อยาหยอดตาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์มาหยอดเองเด็ดขาด เพราะอาจเสี่ยงต่อโรคต้อหินหรือต้อกระจกในระยะยาวได้

ปรับพฤติกรรมอย่างไรไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

โรคนี้ถ้าเรารู้จักหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น เราก็สามารถควบคุมมันได้ครับ ลองสำรวจตัวเองและสิ่งแวดล้อมรอบตัวดูว่ามีอะไรที่เป็นตัวการ หมอแนะนำให้หมั่นทำความสะอาดห้องนอน ซักผ้าปูที่นอนด้วยน้ำร้อนเพื่อกำจัดไรฝุ่น หลีกเลี่ยงการเปิดรับลมธรรมชาติโดยตรงในช่วงที่ฝุ่น PM 2.5 หนาแน่น และล้างหน้าล้างตาทุกครั้งหลังกลับจากข้างนอก เพียงเท่านี้ก็จะช่วยลดโอกาสที่เยื่อบุตาจะกลับมาอักเสบกวนใจได้อีก