ช่วงนี้ใครตื่นมาแล้วรู้สึกคันตาหยิบตาไม่ค่อยขึ้น ขยี้ตาแรงจนตาแดงแจ๋บ้างไหมครับ อาการแบบนี้หลายคนมักคิดว่าเป็นเพราะฝุ่นเข้าตาธรรมดา หรือนอนพักผ่อนไม่พอ แต่ถ้าเป็นบ่อยๆ ทุกครั้งที่เจอฝุ่นละออง อากาศเปลี่ยน หรือช่วงที่มีดอกไม้บาน นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายว่ากำลังเผชิญกับภาวะเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้
ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้ด้วยอาการตาแดงและคันตาเป็นประจำทุกวัน บอกได้เลยว่าโรคนี้สร้างความหงุดหงิดกวนใจในการใช้ชีวิตประจำวันไม่น้อยเลยครับ วันนี้เรามาทำความเข้าใจโรคนี้ให้ลึกซึ้งขึ้น พร้อมวิธีดูแลตัวเองแบบเข้าใจง่าย เพื่อให้ดวงตากลับมาสดใสสบายตาอีกครั้ง
เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้คืออะไร ทำไมตาถึงได้คันและแดงขนาดนี้?
อธิบายให้เห็นภาพง่ายๆ เยื่อบุตาคือเนื้อเยื่อใสๆ ที่คลุมอยู่บนตาขาวและด้านในของเปลือกตาหน้าที่หลักของเขาคือช่วยปกป้องดวงตาและสร้างความชุ่มชื้น แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ร่างกายของคนที่มีภาวะภูมิแพ้ไปสัมผัสกับสิ่งกระตุ้น ระบบภูมิคุ้มกันจะเข้าใจผิดคิดว่าสิ่งนั้นคือผู้ร้ายตัวฉกาจ จึงปล่อยสารเคมีที่ชื่อว่าฮีสตามีนออกมา
เจ้าสารฮีสตามีนนี่แหละครับที่เป็นตัวการทำให้เส้นเลือดในเยื่อบุตาขยายตัว เกิดอาการบวมแดง และไปกระตุ้นปลายประสาททำให้เกิดอาการคันยุบยิบ ซึ่งพอลองขยี้ตาก็ยิ่งเป็นการกระตุ้นให้หลั่งสารฮีสตามีนออกมามากขึ้นไปอีก กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่ยิ่งคันยิ่งขยี้ ยิ่งขยี้ก็ยิ่งบวมแดงหนักเข้าไปใหญ่
ตัวการตัวร้ายรอบตัวที่มักกระตุ้นให้ภูมิแพ้กำเริบ
สิ่งกระตุ้นที่ทำให้เยื่อบุตาอักเสบมักจะอยู่ใกล้ตัวเรานี่เองครับ โดยสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักๆ ได้ดังนี้
- ไรฝุ่นและฝุ่นละอองในบ้าน: ตัวการคลาสสิกที่อยู่บนที่นอน หมอน และโซฟา มักทำให้มีอาการคันตาเรื้อรังตอนตื่นนอน
- ละอองเกสรดอกไม้และหญ้า: มักพบได้บ่อยในช่วงที่อากาศเปลี่ยนหรือช่วงที่มีลมแรง
- ขนสัตว์เลี้ยง: น้องแมวหรือน้องหมาสุดที่รัก อาจเป็นสาเหตุของคนที่เป็นภูมิแพ้ขนสัตว์
- สารเคมีรอบตัว: น้ำหอม สเปรย์ปรับอากาศ เครื่องสำอาง หรือแม้แต่น้ำยาคอนแทคเลนส์บางชนิด
วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่ออาการกำเริบ
เมื่อไหร่ก็ตามที่มีอาการคันและแดง สิ่งแรกที่ต้องห้ามใจให้เด็ดขาดคือการเอามือไปขยี้ตาครับ เพราะนอกจากจะเสี่ยงกระจกตาเป็นรอยแล้ว ยังทำให้อาการแย่ลงไปอีก สามารถบรรเทาอาการเบื้องต้นได้ดังนี้
- ประคบเย็น: ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำเย็นจัดหรือเจลเย็นห่อด้วยผ้าสะอาด มาประคบเบาๆ ที่เปลือกตาปิดสนิทประมาณ 5 ถึง 10 นาที ความเย็นจะช่วยให้เส้นเลือดหดตัว ลดอาการบวมและคันได้อย่างชะงัด
- ล้างตาด้วยน้ำเกลือปราศจากเชื้อ: หากมีฝุ่นละอองเข้าตา สามารถใช้น้ำเกลือล้างแผลหยอดล้างสิ่งสกปรกออกได้
- หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น: สังเกตตัวเองว่าแพ้อะไรแล้วพยายามถอยห่าง เช่น งดนอนกอดสัตว์เลี้ยง หรือทำความสะอาดห้องนอนลดไรฝุ่น
การรักษาทางการแพทย์และการใช้ยาอย่างถูกต้อง
หากดูแลเบื้องต้นแล้วไม่ดีขึ้น การมาพบจักษุแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ตรงจุดถือเป็นทาง เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ มักจะได้รับการรักษาด้วยยาหยอดตาหลายประเภทตามความรุนแรงของอาการ
- ยาหยอดตาแก้แพ้และต้านฮีสตามีน: ช่วยลดอาการคันและตาแดงได้อย่างรวดเร็ว เหมาะกับอาการที่เป็นๆ หายๆ
- ยากลุ่มแมสต์เซลล์สเตบิไลเซอร์: ใช้หยอดเพื่อป้องกันไม่ให้เซลล์ในเยื่อบุตาปล่อยสารภูมิแพ้ออกมา เหมาะกับการใช้ระยะยาวเพื่อควบคุมอาการ
- ยาลดการอักเสบกลุ่มสเตียรอยด์: แพทย์อาจพิจารณาให้ใช้ในระยะเวลาสั้นๆ เฉพาะกรณีที่อาการรุนแรงมาก เพื่อควบคุมการอักเสบ และต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างเคร่งครัด ห้ามหาซื้อหยอดเองเด็ดขาด
อาการแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ทันที
แม้ว่าเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้จะไม่อันตรายถึงขั้นสูญเสียการมองเห็น แต่หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรรีบไปพบแพทย์โดยเร็วครับ เพราะอาจไม่ใช่แค่ภูมิแพ้ธรรมดา
- ปวดตามาก: อาการภูมิแพ้ส่วนใหญ่จะคันและเคือง แต่ถ้ามีอาการปวดลึกในเบ้าตาต้องระวัง
- สู้แสงไม่ได้เลย: ตาพร่ามัวลงอย่างเห็นได้ชัด
- มีขี้ตาสีเขียวหรือเหลืองเข้มมาก: อาจมีภาวะติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน
การดูแลดวงตาจากโรคเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ หัวใจสำคัญคือความเข้าใจในตัวโรค หลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้ และปฏิบัติตัวตามคำแนะนำของแพทย์อย่างสม่ำเสมอ ดวงตาก็จะกลับมาสดใสและสบายตาได้เหมือนเดิมครับ
