เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้: อาการคันตาเรื้อรังที่แก้ไม่หายสักที เกิดจากอะไรกันแน่

ช่วงนี้ใครตื่นมาแล้วรู้สึกคันตาหยู่นิสัย ขยี้ตาเท่าไหร่ก็ไม่หาย แถมตาก็แดงก่ำเหมือนคนอดนอน บางทีอาจไม่ใช่แค่เรื่องพักผ่อนน้อย แต่เจ้าอาการกวนใจเหล่านี้มักจะมาทักทายเราทุกครั้งที่เปลี่ยนฤดู ฝุ่นเยอะ หรือเจอเจ้าขนแมวตัวโปรด เป็นสัญญาณเตือนว่าดวงตาคู่สวยกำลังเผชิญกับภาวะเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ ซึ่งเป็นปัญหาที่หมอมักจะเจอคนไข้เดินเข้ามาบ่นให้ฟังที่คลินิกอยู่บ่อยๆ

เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ คืออะไร ทำไมถึงชอบเป็นๆ หายๆ

เวลาที่เราพูดถึงภูมิแพ้ หลายคนมักจะนึกถึงอาการจาม น้ำมูกไหล แต่จริงๆ แล้ว เยื่อบุตาของเราก็มีเซลล์ภูมิคุ้มกันที่ไวต่อสิ่งกระตุ้นได้ไม่แพ้กัน เมื่อไหร่ก็ตามที่เยื่อบุตาซึ่งเป็นเนื้อเยื่อบางๆ ใสๆ ที่คลุมผิวตาขาวและด้านในของเปลือกตา ไปสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ ร่างกายจะเข้าใจผิดว่าสิ่งนั้นเป็นอันตราย แล้วปล่อยสารเคมีที่ชื่อว่าฮีสตามีนออกมา จัดการขยายหลอดเลือดและกระตุ้นเส้นประสาท ผลลัพธ์ที่ได้คืออาการคันตา แสบตา น้ำตาไหล และตาแดงฉานที่ไม่ยอมหายสักที

สำรวจตัวเองด่วน อาการแบบนี้ใช่เยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้หรือเปล่า

อาการเด่นๆ ที่หมอมักจะสังเกตเห็นและคนไข้เล่าให้ฟังตรงกัน มักจะมีลักษณะเหล่านี้

• คันตาหนักมาก: เป็นอาการหลักที่แทบทุกคนต้องมี ยิ่งขยี้ก็ยิ่งคัน วนลูปไปเรื่อยๆ จนตาช้ำ
• ตาแดงทั้งสองข้าง: มักจะเป็นพร้อมกันทั้งสองข้าง ต่างจากการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสที่มักเริ่มจากข้างเดียวก่อน
• น้ำตาไหลพราก: ตาจะแฉะตลอดเวลา สู้แสงจ้าไม่ได้เพราะแสบตา
• มีขี้ตาใสๆ หรือเป็นเมือกเหนียว: แต่จะไม่ใช่ขี้ตาเขียวข้นแบบตาอักเสบจากการติดเชื้อ
• หนังตาบวมตุ่น: ตื่นมาหน้าตาจะดูอิดโรยเหมือนคนร้องไห้หนักมาก

ตัวการตัวร้ายรอบตัว อะไรบ้างที่กระตุ้นให้ตาอักเสบ

สารก่อภูมิแพ้รอบตัวเรามีอยู่เยอะมาก บางคนแพ้ฝุ่นละอองในบ้าน ไรฝุ่นที่ซ่อนอยู่ตามที่นอน บางคนแพ้ละอองเกสรดอกไม้ในช่วงเปลี่ยนฤดู หรือบางคนแค่นั่งใกล้แมวหรือสุนัข ขนสัตว์เลี้ยงเหล่านี้ก็ปลิวเข้าตาจนเกิดอาการได้ทันที นอกจากนี้ เครื่องสำอาง ครีมทาหน้า หรือน้ำยาคอนแทคเลนส์บางชนิด ก็เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เยื่อบุตาเกิดอาการระคายเคืองและอักเสบได้เช่นกัน

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น บรรเทาอาการคันตาด้วยตัวเองที่บ้าน

ถ้าเริ่มมีอาการคันตาขึ้นมา สิ่งแรกที่ต้องห้ามเด็ดขาดคือการเอามือขยี้ตาแรงๆ เพราะจะทำให้เยื่อบุตาช้ำและหลั่งสารฮีสตามีนออกมามากขึ้นไปอีก ให้แก้ปัญหาด้วยวิธีเหล่านี้แทน

• ประคบเย็นช่วยชีวิต: ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำเย็นจัด หรือเจลประคบเย็นห่อด้วยผ้าสะอาด มาวางปิดตาไว้สัก 10 ถึง 15 นาที ความเย็นจะช่วยให้หลอดเลือดหดตัว และลดอาการคันลงได้อย่างชะงัก
• ล้างตาด้วยน้ำเกลือ: หากมีฝุ่นละอองเข้าตา สามารถใช้น้ำเกลือปราเชื้อสำหรับล้างตาโดยเฉพาะ มาล้างเอาสิ่งสกปรกออกไปได้
• งดใส่คอนแทคเลนส์ชั่วคราว: ในช่วงที่ตามีอาการอักเสบ ควรงดใส่คอนแทคเลนส์ไปก่อน เพราะจะยิ่งไปกักเก็บสารก่อภูมิแพ้ไว้ที่ผิวตา ทำให้หายช้าลง

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อรับยาหยอดตาเฉพาะทาง

หลายคนซื้อยาหยอดตาแก้ตาแดงทั่วไปมาหยอดเอง ซึ่งบางตัวอาจมีสารที่ทำให้หลอดเลือดหดตัวเร็วเกินไป หากใช้ติดต่อกันนานๆ อาจทำให้เกิดภาวะตาแดงเรื้อรังหนักกว่าเดิมได้ หากดูแลเบื้องต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีอาการปวดตามาก มองเห็นไม่ชัดเจน หรือแพ้แสงรุนแรง ควรรีบมาพบจักษุแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย หมอจะได้พิจารณาจ่ายยาหยอดตาแก้แพ้โดยเฉพาะ เช่น ยากลุ่ม antihistamines หรือ mast cell stabilizers ที่ช่วยควบคุมอาการภูมิแพ้ได้อย่างตรงจุดและปลอดภัยกว่า