เจาะลึกกระเพาะอาหารทำไมถึงผลิตกรดออกมามากเกินความจำเป็น

ทำไมกระเพาะอาหารถึงผลิตกรดออกมามากเกินความจำเป็น

คนไข้หลายคนที่มาปรึกษาหมอมักจะบ่นเรื่องอาการแสบร้อนกลางอก หรือรู้สึกจุกเสียดแน่นท้องเหมือนมีลมตีขึ้นตลอดเวลา หลายคนเข้าใจว่ากินอาหารไม่ตรงเวลาแล้วทำให้กรดหลั่งเยอะ แต่จริงๆ แล้วกระบวนการทำงานของกระเพาะอาหารมีความซับซ้อนกว่านั้นครับ กลไกการหลั่งกรดเกินความจำเป็นในกระเพาะอาหารมักไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่มีปัจจัยกระตุ้นทางสรีรวิทยาอยู่เบื้องหลังเสมอ

ระบบสั่งการในท้องที่ทำให้กรดพุ่งสูง

ในกระเพาะอาหารของเรามีเซลล์พิเศษที่เรียกว่า Parietal cells ทำหน้าที่ผลิตกรดไฮโดรคลอริกเพื่อใช้ย่อยอาหาร โดยปกติร่างกายจะมีระบบควบคุมการหลั่งกรดให้สมดุล แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ระบบนี้เกิดความผิดพลาด กรดก็จะถูกผลิตออกมามากกว่าที่ร่างกายต้องการ

สารเคมีตัวการที่คอยกระตุ้นการหลั่งกรด

ร่างกายเราใช้สารเคมีสามชนิดหลักในการสั่งการให้กระเพาะหลั่งกรด ได้แก่ แกสตริน ฮิสตามีน และอะเซทิลโคลีน เมื่อสารเหล่านี้ทำงานประสานกันมากเกินไปจากปัจจัยภายนอก เช่น การทานอาหารรสจัดหรือความเครียด ระบบผลิตกรดจะทำงานหนักเกินขีดจำกัด ส่งผลให้ระดับกรดในกระเพาะสูงขึ้นอย่างรวดเร็วจนเกิดอาการระคายเคืองเยื่อบุทางเดินอาหาร

ทำไมความเครียดถึงทำให้กรดไหลย้อนและแสบท้อง

หลายคนอาจสงสัยว่าความเครียดเกี่ยวอะไรกับกระเพาะอาหาร ความจริงคือสมองและทางเดินอาหารเชื่อมต่อกันผ่านระบบประสาทอัตโนมัติ เมื่อเราเครียด ร่างกายจะส่งสัญญาณผ่านเส้นประสาทเวกัสให้กระเพาะอาหารเตรียมพร้อมย่อยอาหารตลอดเวลา ทำให้เกิดการหลั่งกรดออกมาโดยไม่มีอาหารให้ย่อย ซึ่งกรดเหล่านี้จะไปกัดกร่อนเยื่อบุผนังกระเพาะเองจนเกิดเป็นแผลหรืออาการอักเสบ

พฤติกรรมแบบไหนที่กระตุ้นให้กรดหลั่งผิดจังหวะ

• การดื่มแอลกอฮอล์หรือคาเฟอีนในปริมาณมาก ซึ่งเข้าไปรบกวนสมดุลความเป็นกรดด่างในกระเพาะโดยตรง
• พฤติกรรมการกินอาหารมื้อดึกแล้วล้มตัวลงนอนทันที ทำให้กล้ามเนื้อหูรูดส่วนล่างของหลอดอาหารทำงานผิดปกติ
• การสูบบุหรี่ที่ส่งผลเสียต่อการหลั่งเมือกป้องกันผนังกระเพาะ ทำให้กรดสัมผัสกับผนังกระเพาะได้โดยตรงมากขึ้น

ดูแลตัวเองอย่างไรให้สมดุลกรดในกระเพาะกลับมาปกติ

การปรับพฤติกรรมเป็นการรักษาที่ยั่งยืนที่สุด เริ่มจากการแบ่งมื้ออาหารให้เล็กลงแต่บ่อยขึ้น เพื่อให้กรดมีหน้าที่ย่อยอาหารแทนที่จะหลั่งออกมาสะสม รวมถึงการหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นอย่างอาหารเผ็ดจัด หรืออาหารที่มีไขมันสูงซึ่งใช้เวลาในการย่อยนาน ส่งผลให้กระเพาะต้องหลั่งกรดออกมานานกว่าปกติ หากอาการไม่ดีขึ้น การใช้ยาเพื่อยับยั้งการหลั่งกรดภายใต้คำแนะนำของแพทย์จะช่วยให้เยื่อบุผนังกระเพาะมีโอกาสสมานตัวได้ดีขึ้นครับ