นอนกรนเสียงดังจนคนข้างๆ สะดุ้งตื่น... เรื่องนี้ไม่ใช่แค่เรื่องรำคาญใจธรรมดา
เวลาได้ยินคนนอนข้างๆ นอนกรนเสียงดังสนั่น บางคนอาจจะมองว่าเป็นเรื่องตลกหรือเป็นเรื่องปกติของการนอนหลับลึก แต่ในมุมมองของหมอ เสียงกรนที่ดังและตามมาด้วยอาการสะดุ้งเฮือกเหมือนคนสำลักน้ำลายตอนดึกๆ มักไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มันคือสัญญาณเตือนภัยของ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดก ที่กำลังบั่นทอนสุขภาพร่างกายและหัวใจโดยที่เราไม่รู้ตัว
ทำไมตอนนอนหลับ ลำคอถึงปิดกั้นจนหายใจไม่ออก?
หลายคนสงสัยว่าตอนนอนเราก็ไม่ได้ตั้งใจจะหยุดหายใจ ทำไมร่างกายถึงทำแบบนั้น กลไกของเรื่องนี้เกิดขึ้นจากเวลาที่เรานอนหลับ กล้ามเนื้อทั่วร่างกายรวมถึงกล้ามเนื้อบริเวณลำคอและลิ้นจะเกิดการคลายตัวตามธรรมชาติ สำหรับคนทั่วไปทางเดินหายใจจะยังเปิดโล่งพอให้อากาศไหลผ่านได้ แต่สำหรับบางคนที่มีเนื้อเยื่อบริเวณลำคอหนา โคนลิ้นใหญ่ หรือมีขากรรไกรเล็ก กล้ามเนื้อที่หย่อนตัวลงมานี้จะไปบล็อกทางเดินหายใจส่วนบนจนตีบแคบหรือปิดสนิทชั่วคราว
เมื่ออากาศเข้าไปไม่ได้ สมองจะรับรู้ได้ว่าระดับออกซิเจนในเลือดลดต่ำลงและมีปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์คั่ง สมองจึงต้องส่งสัญญาณปลุกให้ร่างกายตื่นขึ้นมาแบบเสี้ยววินาทีเพื่อให้กล้ามเนื้อคอหอยเกร็งตัวและเปิดทางเดินหายใจอีกครั้ง ซึ่งการตื่นแบบไม่รู้ตัวนี้อาจเกิดขึ้นเป็นร้อยครั้งต่อคืน ทำให้วงจรการนอนหลับพังไม่เป็นท่า
สัญญาณเตือนแบบไหนที่ฟ้องว่าคุณกำลังเสี่ยง?
โรคนี้มีความน่ากลัวตรงที่คนที่เป็นมักจะไม่รู้ตัวเลย เพราะมันเกิดขึ้นในตอนหลับ คนที่จะสังเกตเห็นได้ดีที่สุดคือคนนอนเตียงเดียวกัน ลองเช็คดูว่าคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการเหล่านี้บ่อยแค่ไหน
- นอนกรนเสียงดังมาก แบบมีเสียงสะดุด หยุดเป็นช่วงๆ แล้วตามด้วยเสียงสำลักหรือหายใจเฮือกแรง
- ตื่นมาแล้วไม่สดชื่น เหมือนนอนเท่าไหร่ก็ไม่พอ ตื่นมาปากแห้ง คอแห้ง หรือปวดหัวตุๆ ในช่วงเช้า
- ง่วงนอนผิดปกติในเวลากลางวัน เผลอหลับระหว่างประชุม นั่งรถ หรือแม้แต่ตอนขับรถ ซึ่งอันตรายมาก
- สมาธิและความจำแย่ลง หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวนอย่างไร้สาเหตุ
- ปัสสาวะบ่อยตอนดึก ต้องลุกขึ้นมาเข้าห้องน้ำกลางดึกมากกว่าสองครั้งเป็นประจำ
ปล่อยไว้ไม่รักษา อันตรายกว่าที่คิด
การที่สมองต้องสะดุ้งตื่นขึ้นมากลางดึกบ่อยๆ ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมาตลอดเวลา ส่งผลให้ความดันโลหิตสูงขึ้น หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือด ในระยะยาวคนที่เป็น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดก จึงมีความเสี่ยงสูงมากที่จะเผชิญกับโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจขาดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง หรือแม้แต่ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะที่อาจอันตรายถึงชีวิต
ตรวจวินิจฉัยและแก้ปัญหาอย่างไรดี?
ถ้าสงสัยว่าตัวเองมีอาการ หมอมักจะแนะนำให้เข้ารับการตรวจการนอนหลับ หรือที่เรียกว่า Sleep Test ซึ่งเป็นการตรวจวัดคลื่นสมอง การหายใจ ระดับออกซิเจนในเลือด และการทำงานของกล้ามเนื้อขณะนอนหลับ เพื่อดูว่าเราหยุดหายใจบ่อยแค่ไหนและมีความรุนแรงระดับใด
เมื่อรู้ผลตรวจแล้ว แนวทางการรักษามีตั้งแต่การปรับพฤติกรรม เช่น ลดน้ำหนัก หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ก่อนนอน ท่านอนตะแคง ไปจนถึงการใช้เครื่องอัดอากาศแรงดันบวก หรือที่เรียกสั้นๆ ว่าเครื่อง CPAP ซึ่งเป็นหน้ากากครอบจมูกขณะนอนหลับเพื่อช่วยดันลมให้ทางเดินหายใจเปิดโล่งตลอดคืน หรือในบางรายอาจต้องใช้ทันตอุปกรณ์ปรับขากรรไกร หรือเข้ารับการผ่าตัดตามดุลพินิจของแพทย์
ปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์เพื่อคืนการนอนหลับที่มีคุณภาพ
การดูแลตัวเองเบื้องต้นสามารถช่วยบรรเทาอาการได้ โดยเฉพาะการควบคุมน้ำหนักตัว เพราะไขมันส่วนเกินที่สะสมรอบลำคอเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ทางเดินหายใจแคบลง นอกจากนี้ควรงดดื่มแอลกอฮอล์หรือทานยานอนหลับก่อนนอนอย่างน้อยสามถึงสี่ชั่วโมง เพราะสารเหล่านี้จะไปกดการทำงานของกล้ามเนื้อทางเดินหายใจให้หย่อนตัวมากกว่าปกติ และลองฝึกนอนในท่านอนตะแคงแทนการนอนหงาย เพื่อป้องกันไม่ให้โคนลิ้นตกลงไปอุด ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดก จะได้ไม่กลับมากวนใจคุณอีก
