คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้: เมื่อลูกน้อยเกิดภาวะการรั่วของพลาสมาและการเกิดช่องท้องมีน้ำ

เวลาที่ลูกรักไม่สบาย โดยเฉพาะเมื่อเผชิญกับโรคติดเชื้อบางชนิดที่น่ากังวล เช่น ไข้เลือดออก คุณพ่อคุณแม่อมจะมีความกังวลใจเป็นพิเศษ สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะเจอและคอยย้ำเตือนอยู่เสมอก็คือ ภาวะการรั่วของพลาสมาและการเกิดช่องท้องมีน้ำในเด็ก ซึ่งเป็นภาวะที่ต้องอาศัยความเข้าใจและการดูแลอย่างใกล้ชิดจากทั้งแพทย์และคนในครอบครัว

ภาวะการรั่วของพลาสมาคืออะไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร?

ในร่างกายของเด็กๆ เลือดจะประกอบไปด้วยเม็ดเลือดและน้ำใสๆ ที่เรียกว่าพลาสมา ซึ่งทำหน้าที่คอยลำเลียงสารอาหารและภูมิคุ้มกันไปเลี้ยงส่วนต่างๆ แต่ในบางโรค เช่น ไข้เลือดออก จะทำให้ผนังหลอดเลือดฝอยทั่วร่างกายมีความยอมให้สารรั่วซึมได้มากกว่าปกติ น้ำเหลืองหรือพลาสมาจึงซึมลอดผ่านผนังหลอดเลือดออกมาขังอยู่ตามช่องว่างต่างๆ ในร่างกาย เมื่อเกิดขึ้นที่บริเวณช่องท้อง ก็จะกลายเป็นภาวะที่มีน้ำสะสมอยู่ในช่องท้องนั่นเอง

สังเกตอย่างไรดี? อาการเตือนที่บอกว่าลูกเริ่มมีน้ำในช่องท้อง

เด็กๆ อาจจะยังบอกความรู้สึกเจ็บปวดหรืออึดอัดได้ไม่ดีเท่าผู้ใหญ่ หน้าที่ของคุณพ่อคุณแม่จึงเป็นการคอยสังเกตความผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นกับลูกน้อย โดยสัญญาณเตือนที่สำคัญมีดังนี้

• ท้องป่องขึ้นอย่างรวดเร็ว: สังเกตเห็นว่าพุงของลูกดูโตผิดปกติ กางเกงหรือเสื้อผ้าเริ่มคับขึ้น ทั้งที่ปริมาณการกินอาหารอาจจะลดลงด้วยซ้ำ
• เด็กบ่นอึดอัดแน่นท้อง: ลูกอาจจะงอแงมากกว่าปกติ นอนไม่สบายตัว หรือรู้สึกจุกแน่นบริเวณหน้าท้องตลอดเวลา
• น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นผิดปกติ: ในช่วงที่เด็กป่วยและกินได้น้อย แต่น้ำหนักกลับเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว นั่นมักเกิดจากการสะสมของน้ำที่รั่วออกมาในร่างกาย
• อาการซึมลง: เมื่อพลาสสารั่วออกนอกหลอดเลือดปริมาณมาก จะทำให้ปริมาณเลือดที่หมุนเวียนในร่างกายลดลง ส่งผลให้ความดันโลหิตต่ำลง เด็กจะมีอาการอ่อนเพลีย เซื่องซึม และมือเท้าเย็น

หากพบว่าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมกับไข้สูงที่เพิ่งลดลงในช่วงวิกฤตของโรค ควรรีบพามาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินอาการอย่างละเอียดทันที

วิธีดูแลรักษาจากคุณหมอเมื่อเด็กมีภาวะนี้

เมื่อเด็กเข้ามารับการรักษาในโรงพยาบาลที่มีภาวะการรั่วของพลาสมาและการเกิดช่องท้องมีน้ำ แพทย์และพยาบาลจะคอยดูแลอย่างใกล้ชิดมากๆ โดยหลักการสำคัญมีดังนี้

• การให้น้ำเกลืออย่างแม่นยำ: แพทย์จะต้องคำนวณปริมาณสารน้ำที่ให้ทางหลอดเลือดดำอย่างระมัดระวัง เพื่อชดเชยส่วนที่รั่วออกไป แต่ก็ต้องไม่ให้มากเกินไปจนท่วมปอดหรือทำให้ช่องท้องมีน้ำขังมากกว่าเดิม
• การเจาะเลือดติดตามผล: เพื่อดูความเข้มข้นของเลือดและการทำงานของอวัยวะภายใน ซึ่งช่วยให้แพทย์รู้ว่าภาวะการรั่วกำลังจะหยุดลงหรือยัง
• การติดตามสัญญาณชีพ: วัดความดันโลหิต ชีพจร และปริมาณปัสสาวะอย่างสม่ำเสมอ เพื่อประเมินการไหลเวียนของเลือดในร่างกาย

ช่วงเวลาวิกฤตที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

ภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นตลอดเวลา แต่จะมีช่วงเวลาสำคัญที่เป็นจุดเปลี่ยนของโรค โดยทั่วไปมักจะเกิดขึ้นในช่วงที่ไข้เริ่มลดลง (ประมาณวันที่ 3 ถึงวันที่ 5 ของการเจ็บป่วย) ซึ่งเป็นช่วงที่หลอดเลือดมีความไวต่อสารกระตุ้นมากที่สุด เมื่อผ่านพ้นช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงนี้ไปได้ และร่างกายเริ่มดูดน้ำกลับเข้าสู่หลอดเลือด อาการของเด็กก็จะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ

ความเข้าใจที่ถูกต้องและการเตรียมตัวของคุณพ่อคุณแม่

การดูแลลูกน้อยที่มีภาวะการรั่วของพลาสมาและการเกิดช่องท้องมีน้ำถือเป็นงานที่ท้าทายและสร้างความเครียดให้คนในครอบครัวไม่น้อย สิ่งสำคัญที่สุดคือความร่วมมือกับทีมแพทย์อย่างใกล้ชิด ห้ามซื้อยาให้เด็กกินเองโดยเด็ดขาดโดยเฉพาะยากลุ่มแอสไพรินหรือไอบูโพรเฟน เพราะอาจไปซ้ำเติมอาการเลือดออกได้ หากลูกกลับมาบ้านแล้วยังคงมีอาการอ่อนเพลีย กินไม่ได้ หรือปวดท้องมาก ควรรีบพามาพบแพทย์เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของลูกรัก