ไม่อยากกลับมาปวดแสบอีกรอบ: แนวทางการป้องกันการติดเชื้อซ้ำในระบบทางเดินปัสสาวะ

เคยไหมที่เพิ่งรักษาโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบหาย แต่ไม่นานก็กลับมาเป็นซ้ำอีก?

หมอเข้าใจดีครับว่าความรู้สึกทรมาน ทั้งปวดหน่วงท้องน้อย แสบขัดเวลาเข้าห้องน้ำ หรือต้องวิ่งเข้าห้องน้ำบ่อยจนเสียงานเสียการนั้นมันน่าหงุดหงิดแค่ไหน หลายคนมักจะถามหมอว่าทำไมถึงเป็นซ้ำบ่อยจัง ทั้งที่กินยาจนครบคอร์สแล้ว จริงๆ แล้วการป้องกันไม่ให้เชื้อกลับมาเยือนอีกครั้งเป็นเรื่องที่ต้องปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันควบคู่ไปกับการดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีครับ

ดื่มน้ำให้มากพอคือด่านหน้าของการป้องกัน

การดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอในแต่ละวันเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดและได้ผลที่สุด การที่ร่างกายได้รับน้ำอย่างสม่ำเสมอจะช่วยเพิ่มปริมาณปัสสาวะ ซึ่งเปรียบเสมือนการชะล้างเอาแบคทีเรียที่หลุดรอดเข้ามาในท่อปัสสาวะให้ออกไปก่อนที่เชื้อเหล่านั้นจะทันได้จับตัวเป็นกลุ่มก้อนหรือก่อให้เกิดการติดเชื้อ หมอแนะนำให้จิบน้ำตลอดทั้งวัน พยายามให้ปัสสาวะมีสีเหลืองอ่อนใส ไม่ควรปล่อยให้สีปัสสาวะเข้มจัด เพราะนั่นเป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังขาดน้ำครับ

อย่ากลั้นปัสสาวะจนเป็นนิสัย

หลายคนมักกลั้นปัสสาวะเพราะงานยุ่งหรือไม่อยากเข้าห้องน้ำนอกบ้าน การทำแบบนี้คือการเปิดโอกาสให้แบคทีเรียเพิ่มจำนวนขึ้นในกระเพาะปัสสาวะ ยิ่งเก็บปัสสาวะไว้นาน เชื้อยิ่งมีเวลาทำร้ายเยื่อบุผนังกระเพาะปัสสาวะได้มากขึ้น เมื่อรู้สึกปวดควรปลดปล่อยทันทีอย่ารอให้ถึงที่สุด เพราะการขับถ่ายปัสสาวะบ่อยๆ คือกลไกธรรมชาติที่ช่วยทำความสะอาดร่างกายได้ดีที่สุด

สุขอนามัยหลังทำธุระส่วนตัวที่หลายคนมองข้าม

เทคนิคเล็กๆ น้อยๆ ในห้องน้ำช่วยลดโอกาสการติดเชื้อได้มหาศาลครับ โดยเฉพาะคุณผู้หญิงที่ท่อปัสสาวะสั้นและอยู่ใกล้กับทวารหนัก การเช็ดทำความสะอาดควรเช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลังเสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้แบคทีเรียจากทวารหนักถูกดึงมาปนเปื้อนบริเวณท่อปัสสาวะ หากทำแบบย้อนกลับโอกาสที่จะนำพาเชื้อโรคเข้าสู่ระบบทางเดินปัสสาวะจะสูงมาก

ปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันเพื่อลดความเสี่ยง

• เลือกสวมใส่ชุดชั้นในที่ระบายอากาศได้ดี: หลีกเลี่ยงกางเกงยีนส์ที่รัดแน่นจนเกินไปหรือเนื้อผ้าที่อับชื้น เพราะความอับชื้นคือแหล่งสะสมชั้นดีของแบคทีเรีย
• ทำความสะอาดหลังมีกิจกรรมใกล้ชิด: หมอแนะนำให้ปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์เพื่อชะล้างเชื้อโรคที่อาจปนเปื้อนเข้ามาในท่อปัสสาวะออกไป
• หลีกเลี่ยงการใช้สเปรย์หรือผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมฉีดพ่นบริเวณจุดซ่อนเร้น: สิ่งเหล่านี้อาจทำลายสมดุลของเชื้อแบคทีเรียดีๆ ที่คอยป้องกันโรคอยู่ตามธรรมชาติ

การใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารหรือสมุนไพรช่วยได้จริงไหม

หลายคนสอบถามเกี่ยวกับสารสกัดแครนเบอร์รี่ หมอต้องบอกว่ามีงานวิจัยระบุว่าสารในแครนเบอร์รี่อาจช่วยลดการเกาะตัวของแบคทีเรียบางชนิดที่ผนังกระเพาะปัสสาวะได้จริง แต่ไม่ใช่การรักษาโรคหากมีการติดเชื้อเกิดขึ้นแล้ว และที่สำคัญคือต้องเลือกผลิตภัณฑ์ที่น่าเชื่อถือ หากใครคิดจะลองทานควรปรึกษาหมอหรือเภสัชกรก่อนทุกครั้ง โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือต้องทานยาเป็นประจำ

เมื่อไหร่ที่ต้องกลับมาปรึกษาหมออีกครั้ง

แม้จะป้องกันตัวดีแล้วแต่ถ้ายังมีอาการปวดแสบขัด มีไข้หนาวสั่น ปวดเอว หรือปัสสาวะมีเลือดปน อย่าซื้อยาทานเองซ้ำๆ ครับ การกลับมาเป็นซ้ำหลายครั้งอาจเกิดจากเชื้อดื้อยา หรือมีภาวะอื่นๆ แอบแฝง เช่น นิ่วในทางเดินปัสสาวะ หรือความผิดปกติของโครงสร้างทางเดินปัสสาวะที่ต้องตรวจเช็กด้วยการอัลตราซาวด์หรือการตรวจปัสสาวะอย่างละเอียด เพื่อการรักษาที่ตรงจุดและหายขาดอย่างแท้จริงครับ