เจ็บเข่าเรื้อรัง อาจไม่ได้มาจากเข่า: ทำไมปัญหาแนวกระดูกเชิงกรานและเท้าถึงเกี่ยวกัน?

หลายคนเจ็บเข่า แต่ทำไมหาหมอแล้วกินยาก็ไม่หายขาด?

ในแต่ละวัน หมอมักจะเจอคนไข้ที่เดินเข้ามาบ่นว่าปวดเข่าเรื้อรัง รักษามาหลายที่ ทั้งกายภาพ ทั้งกินยา แต่พออาการดีขึ้นได้ไม่นานก็กลับมาปวดใหม่ บางคนถึงขั้นฉีดยาเข้าข้อแต่ก็ยังไม่จบปัญหาที่ต้นตอ ความลับที่หมออยากจะบอกคือ อาการปวดเข่าที่เกิดขึ้น บางครั้งมันเป็นเพียงผลลัพธ์ปลายทางที่สะท้อนว่า ร่างกายส่วนบนและส่วนล่างกำลังทำงานผิดปกติครับ

เมื่อโครงสร้างร่างกายเสียสมดุล: ห่วงโซ่แห่งปัญหา

ร่างกายของเราทำงานเหมือนระบบเฟืองในนาฬิกา ถ้าเฟืองตัวหนึ่งเบี้ยว ตัวอื่นก็ต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อชดเชย โดยเฉพาะข้อเข่าที่เป็นจุดรับน้ำหนักอยู่ตรงกลางระหว่าง สะโพก และ ข้อเท้า เมื่อเกิดปัญหาแนวกระดูกเชิงกรานและเท้า ไม่ว่าจะเป็นเชิงกรานเอียงบิด หรืออุ้งเท้าแบนผิดปกติ มันจะทำให้องศาการเดินและการยืนเปลี่ยนไปทันที ซึ่งข้อเข่าคือด่านแรกที่ต้องรับแรงปะทะจากการบิดตัวที่ผิดธรรมชาตินี้ตลอดเวลา

เท้าแบนหรือเท้าพลิก จุดเริ่มต้นของการเดินที่ผิดรูป

หลายคนไม่เคยสังเกตว่าตัวเองมีปัญหาเรื่องรูปเท้า เท้าแบนหรืออุ้งเท้าทรุดตัวมากเกินไปจะทำให้กระดูกหน้าแข้งหมุนบิดเข้าหาด้านในโดยอัตโนมัติ เมื่อหน้าแข้งหมุน เข่าที่อยู่ข้างบนก็ถูกดึงให้บิดตามไปด้วย ผลก็คือผิวข้อเข่าด้านหนึ่งรับแรงกระแทกมากกว่าปกติ เนื้อเยื่อรอบเข่าจึงต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อพยุงข้อไว้ จนกลายเป็นการอักเสบเรื้อรังที่หาทางออกไม่ได้

เชิงกรานเอียงบิด ตัวการทำลายความสมดุลจากด้านบน

ในอีกมุมหนึ่ง ถ้าแนวกระดูกเชิงกรานไม่อยู่ในแนวที่เหมาะสม ไม่ว่าจากการนั่งไขว่ห้างเป็นนิสัย หรือความยาวขาที่ดูเหมือนไม่เท่ากัน จะส่งผลให้การถ่ายน้ำหนักลงสู่ขาข้างใดข้างหนึ่งมากขึ้น เข่าข้างนั้นก็จะแบกรับภาระหนักกว่าปกติเหมือนเสาบ้านที่ถูกวางเอียงไว้ ยิ่งเดินนานยิ่งปวด ยิ่งใช้งานยิ่งสึกหรอ

จะรู้ได้อย่างไรว่าปัญหาอยู่ที่เท้าหรือเชิงกราน?

หมอแนะนำให้ลองสังเกตอาการเหล่านี้ด้วยตัวเอง:

• รองเท้าที่ใส่อยู่เป็นประจำ พื้นสึกฝั่งใดฝั่งหนึ่งมากกว่าปกติชัดเจน
• เวลาเดินมักรู้สึกว่าเข่าบิดเข้าด้านในหรือมีอาการเข่าชนกัน
• ปวดหลังล่างร่วมกับปวดเข่าโดยไม่มีอุบัติเหตุชัดเจน
• รู้สึกว่าขาข้างหนึ่งตึงกว่าอีกข้างเสมอ

ปรับจูนร่างกายตั้งแต่ต้นทางเพื่อหยุดอาการปวดเข่า

การแก้ปัญหาที่ยั่งยืนไม่ใช่แค่การกินยาแก้ปวดไปวันๆ แต่ต้องเริ่มจากการประเมินโครงสร้างร่างกายใหม่ทั้งหมด การใช้แผ่นรองรองเท้าเพื่อปรับรูปเท้าให้สมดุล หรือการออกกำลังกายยืดเหยียดและเสริมความแข็งแรงให้กับกล้ามเนื้อรอบสะโพกและเชิงกราน จะช่วยลดแรงกระแทกที่พุ่งตรงไปยังข้อเข่าได้อย่างมหาศาล หากปรับฐานล่างและแกนกลางให้ตรงได้ อาการปวดเข่าที่เคยกวนใจก็จะค่อยๆ หายไปโดยธรรมชาติครับ