ลูกตัวร้อนจี๋แต่ไม่ยอมกินยา: วิธีเช็ดตัวลดไข้ที่ถูกต้อง แม่นยำ และไม่ทำให้ลูกหนาวสั่น

ลูกตัวร้อนไข้ขึ้นสูง เริ่มต้นเช็ดตัวอย่างไรดีให้ถูกวิธี

เวลาลูกน้อยหรือคนใกล้ตัวมีไข้สูง สิ่งแรกที่หมอมักจะเห็นคุณพ่อคุณแม่กังวลกันมากคือ ทำอย่างไรดีให้ไข้ลดลงเร็วที่สุด หลายบ้านรีบวิ่งไปหยิบผ้าชุบน้ำเย็นจัดมาเช็ดตัวให้ทันที ซึ่งบอกเลยว่าเป็นวิธีที่ค่อนข้างอันตราย เพราะความเย็นจัดจะทำให้เส้นเลือดใต้ผิวหนังหดตัว ความร้อนระบายออกไม่ได้แถมยังทำให้เด็กเกิดอาการหนาวสั่นหนักขึ้นไปอีก

การเช็ดตัวลดไข้ที่ถูกวิธีนั้นไม่ได้ยากอย่างที่คิด แต่มีรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่ช่วยให้ร่างกายระบายความร้อนได้อย่างนโยบายธรรมชาติ โดยไม่ต้องทรมานคนไข้ วันนี้หมอเลยจะมาสอนเทคนิคการเช็ดตัวแบบละเอียดยิบ ตั้งแต่การเตรียมน้ำไปจนถึงขั้นตอนการเช็ดทุกซอกทุกมุม เพื่อให้ไข้ลดลงอย่างปลอดภัยที่สุด

เตรียมอุปกรณ์และอุณหภูมิน้ำอย่างไรให้ไม่ช็อก

หัวใจสำคัญข้อแรกของการเช็ดตัวคือ อุณหภูมิของน้ำที่ใช้ ถ้าใช้น้ำเย็นจัด ไข้จะไม่ลดแถมยังตัวสั่นสะท้าน

• ใช้น้ำอุ่นหรือน้ำธรรมดา: ผสมน้ำอุ่นกับน้ำประปาปกติให้ได้น้ำที่อุ่นกำลังดี ลองสัมผัสด้วยหลังมือแล้วรู้สึกสบาย ไม่ร้อนและไม่เย็นเกินไป
• เตรียมผ้าขนผืนเล็ก 2 ผืน: สำหรับสลับกันเช็ดและวางตามจุดสำคัญ
• เตรียมเสื้อผ้าชุดใหม่ที่บางเบา: เสื้อผ้าฝ้ายโปร่งๆ ที่ช่วยระบายความร้อนได้ดี หลีกเลี่ยงการใส่เสื้อผ้าหนาๆ หรือห่มผ้าห่มหนาตอนเป็นไข้

ขั้นตอนการเช็ดตัวสลับจุดความร้อน เพื่อระบายความร้อนออกจากร่างกาย

การเช็ดตัวไม่ใช่แค่การเอาผ้าชุบน้ำแล้วป้ายไปทั่วตัว แต่ต้องเช็ดในทิศทางที่ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและเปิดรูขุมขนเพื่อระบายความร้อน

• ถอดเสื้อผ้าออกทีละส่วน: เริ่มจากการถอดเสื้อผ้าออกเพื่อให้ผิวสัมผัสกับอากาศและน้ำได้ดีขึ้น
• เช็ดบริเวณใบหน้าและลำคอ: เริ่มจากเช็ดหน้า ลำคอ และซอกคอ เพื่อให้สมองรับรู้ถึงความเย็นสบายและช่วยลดความร้อนในส่วนบน
• เช็ดย้อนรูขุมขน: ใช้ผ้าบิดหมาด (ไม่ให้เปียกชุ่มจนหยด) เช็ดจากปลายแขนเข้าสู่หัวใจ และจากปลายขาเข้าสู่ลำตัว เพื่อช่วยให้เลือดดำไหลกลับเข้าสู่หัวใจได้ดีขึ้นและระบายความร้อนออกทางผิวหนัง
• เน้นจุดที่มีเส้นเลือดใหญ่ผ่าน: บริเวณรักแร้ ขาหนีบ และซอกคอ เป็นจุดที่เส้นเลือดใหญ่ไหลผ่านใกล้ผิวหนัง ให้วางผ้าชุบน้ำหมาดๆ บริเวณเหล่านี้ค้างไว้ประมาณ 2-3 นาที เพื่อช่วยลดอุณหภูมิของเลือดที่วิ่งผ่าน
• เช็ดแผ่นหลัง: พลิกตัวนอนตะแคงแล้วเช็ดบริเวณหลังยาวลงมาถึงก้นกบ

เช็ดตัวเสร็จแล้วต้องทำอย่างไรต่อไม่ให้ไข้กลับมาพุ่ง

หลังจากเช็ดตัวทั่วทั้งร่างกายเสร็จเรียบร้อยแล้ว สิ่งที่ต้องทำต่อทันทีคือการซับตัวให้แห้งสนิทด้วยผ้าขนหนูแห้ง ไม่ควรปล่อยให้ผิวเปียกชื้นระเหยไปเองเพราะอาจทำให้ผิวแห้งและหนาวสั่นซ้ำซ้อนได้

จากนั้นให้สวมใส่เสื้อผ้าเนื้อบางเบา สบายตัว ไม่หนาเตอะ เพื่อให้ความร้อนในร่างกายระบายออกสู่อากาศภายนอกได้ง่ายที่สุด และหากมีอาการไข้ร่วมกับปวดเมื่อยร่วมด้วย การกินยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวที่เหมาะสมควบคู่กันไป จะช่วยควบคุมอุณหภูมิร่างกายให้อยู่ในเกณฑ์ที่ปลอดภัยได้ดีขึ้น

อาการแบบไหนที่การเช็ดตัวเอาไม่อยู่ ต้องรีบพาไปหาหมอทันที

การเช็ดตัวและการกินยาลดไข้เป็นเพียงการบรรเทาอาการเบื้องต้นเท่านั้น หากคนไข้มีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ไม่ควรปล่อยไว้เด็ดขาด ต้องรีบพาไปโรงพยาบาล:

• ไข้สูงมากติดต่อกันเกิน 2 วัน หรือกินยาลดไข้แล้วไข้ไม่ยอมลดลงเลย
• มีอาการชักเกร็งจากไข้สูง โดยเฉพาะในเด็กเล็ก
• ซึมมาก ปลุกไม่ค่อยตื่น หายใจหอบเหนื่อย หรือหายใจมีเสียงดังผิดปกติ
• อาเจียนบ่อยจนกินอะไรไม่ได้เลย หรือมีภาวะขาดน้ำ เช่น ปัสสาวะน้อยลงมากหรือปากแห้งสนิท
• มีผื่นขึ้นตามตัวร่วมกับไข้สูง