การเช็ดตัวลดไข้ที่ถูกวิธี: เคล็ดลับจากคุณหมอที่หลายคนมักทำผิด

ทำไมลูกหรือคนในบ้านไข้สูงถึงต้องเช็ดตัว

เวลาเห็นลูกน้อยหรือคนในครอบครัวมีไข้สูง หลายคนมักจะกังวลและรีบหาทางช่วยให้ไข้ลดลงเร็วที่สุด ซึ่งการเช็ดตัวลดไข้เป็นวิธีด่านแรกที่ได้ผลดีมาก เพราะเป็นการระบายความร้อนออกจากร่างกายโดยตรง แต่บ่อยครั้งที่ผมพบว่าคุณพ่อคุณแม่มักจะใช้วิธีที่ผิด เช่น การใช้น้ำเย็นจัดเช็ดตัว หรือการเช็ดตัวแรงเกินไป ซึ่งแทนที่จะช่วยลดไข้ กลับทำให้คนไข้หนาวสั่นหรือไข้พุ่งสูงขึ้นกว่าเดิม

เตรียมอุปกรณ์และอุณหภูมิของน้ำให้เหมาะสม

หัวใจสำคัญของการเช็ดตัวไม่ใช่การทำให้ตัวเปียก แต่คือการทำให้เส้นเลือดที่ผิวหนังขยายตัวเพื่อระบายความร้อน ดังนั้นน้ำที่ใช้ควรเป็น น้ำอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่นเล็กน้อย เท่านั้น ห้ามใช้น้ำเย็นจัดหรือน้ำแข็งเด็ดขาด เพราะความเย็นจะทำให้เส้นเลือดหดตัวและรูขุมขนปิด กักเก็บความร้อนไว้ข้างใน ซึ่งจะทำให้ไข้ยิ่งสูงขึ้นไปอีก

ขั้นตอนการเช็ดตัวให้ได้ผลและลดไข้ได้จริง

ก่อนเริ่มเช็ดตัว ควรให้คนไข้สวมเสื้อผ้าที่โปร่งสบายที่สุด และปิดพัดลมหรือแอร์ไม่ให้เป่าตัวโดยตรง เพื่อป้องกันอาการหนาวสั่น โดยมีลำดับขั้นตอนดังนี้:

• ถอดเสื้อผ้าออกให้หมด
• ใช้ผ้าขนหนูนุ่มๆ ชุบน้ำบิดหมาด เช็ดบริเวณใบหน้าและลำตัวก่อน
• เน้นตามซอกพับ เช่น รักแร้ ขาหนีบ คอ และข้อพับต่างๆ เพราะเป็นจุดที่เส้นเลือดใหญ่ไหลผ่าน การเช็ดบริเวณนี้จะช่วยพาความร้อนจากเลือดออกมาได้ดีที่สุด
• เช็ดเข้าหาหัวใจเสมอ เพื่อช่วยระบบไหลเวียนโลหิต
• หากคนไข้เริ่มมีอาการหนาวสั่นให้หยุดเช็ดตัวทันที แล้วห่มผ้าให้ความอบอุ่นก่อน เพราะนั่นแปลว่าร่างกายกำลังปรับสมดุลอุณหภูมิใหม่

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาดเวลาเช็ดตัวลดไข้

หลายคนเข้าใจผิดว่าการใช้แอลกอฮอล์ผสมน้ำจะช่วยให้ไข้ลดไวขึ้น แต่ในความเป็นจริง แอลกอฮอล์ระเหยเร็วเกินไป จนทำให้ผิวหนังแห้งและระคายเคือง โดยเฉพาะในเด็กเล็กอาจดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดจนเป็นอันตรายได้ นอกจากนี้ ห้ามใช้น้ำแข็งประคบตามจุดต่างๆ เพราะจะทำให้ร่างกายช็อกและสั่นรุนแรงกว่าเดิม

เช็ดตัวแล้วไข้ยังไม่ลด ต้องทำอย่างไรต่อ

หลังเช็ดตัวเสร็จประมาณ 15 ถึง 20 นาที ให้ซับตัวให้แห้งและสวมเสื้อผ้าโปร่งเบาๆ แล้ววัดไข้อีกครั้ง หากไข้ยังสูงอยู่ควรกินยาลดไข้ตามขนาดที่เหมาะสมกับน้ำหนักตัว แต่หากผ่านไปหลายชั่วโมงหรือกินยาแล้วไข้ยังไม่ลด หรือมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ซึมลง หายใจหอบ หรือมีผื่นขึ้น ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง ไม่ควรฝืนดูแลเองที่บ้านจนเกินขีดจำกัด