ท้องเสีย ปวดบิด อาเจียนแบบนี้: เมื่อลำไส้โดนจู่โจมจากภาวะลำไส้อักเสบเฉียบพลัน

ช่วงนี้หลายคนอาจเคยเจอประสบการณ์ตื่นมากลางดึกแล้วปวดท้องมวนๆ ตามมาด้วยอาการคลื่นไส้ อาเจียน และวิ่งเข้าห้องน้ำจนหมดแรง หลายคนคิดว่าเป็นแค่อาหารเป็นพิษธรรมดา แต่จริงๆ แล้วอาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเตือนจาก ภาวะลำไส้อักเสบเฉียบพลัน ที่จู่โจมเราแบบไม่ทันตั้งตัว เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาหาที่ห้องตรวจด้วยอาการแบบนี้ ผมมักจะเห็นความกังวลในแววตาว่าเกิดอะไรขึ้นกับร่างกายกันแน่ วันนี้เรามาทำความเข้าใจโรคนี้ไปด้วยกันแบบง่ายๆ เหมือนหมอมานั่งเล่าให้ฟังครับ

ทำไมอยู่ดีๆ ลำไส้ถึงอักเสบขึ้นมาได้ล่ะ?

พูดให้เห็นภาพง่ายๆ คือ ลำไส้ของเรากำลังโดนผู้บุกรุกโจมตีครับ ตัวการหลักมักหนีไม่พ้นเจ้าเชื้อโรคตัวร้าย ทั้งไวรัสและแบคทีเรียที่เราเผลอกินเข้าไปพร้อมกับอาหารหรือน้ำดื่มที่ไม่สะอาด หรือบางทีก็มาจากอาหารทิ้งค้างคืนที่เริ่มบูดเสีย เมื่อเชื้อโรคเหล่านี้เดินทางไปถึงกระเพาะและลำไส้ มันจะปล่อยสารพิษออกมา ทำให้เยื่อบุลำไส้เกิดการระคายเคืองและอักเสบอย่างรวดเร็ว ร่างกายจึงพยายามขับของเสียเหล่านั้นออกทันทีด้วยอาการอาเจียนและท้องเสีย เพื่อกำจัดเจ้าตัวร้ายให้ออกไปจากระบบทางเดินอาหารให้เร็วที่สุด

เช็กอาการด่วน แบบไหนที่เรียกว่าลำไส้อักเสบเฉียบพลัน?

อาการมักจะมาแบบฉับพลันทันทีหลังจากกินอาหารเจ้าปัญหาเข้าไปไม่กี่ชั่วโมง โดยมักจะมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยเสมอ

• ปวดเกร็งช่องท้อง: มักจะเป็นการปวดแบบบิดๆ เป็นพักๆ ตรงรอบสะดือหรือท้องน้อย
• ถ่ายเหลวเป็นน้ำ: บางคนเข้าห้องน้ำวันหนึ่งเป็นสิบๆ รอบจนร่างกายอ่อนเพลีย
• คลื่นไส้ อาเจียน: กินอะไรเข้าไปก็พุ่งออกหมด แม้แต่น้ำเปล่าก็ยังยาก
• มีไข้ร่วมด้วย: บางรายอาจมีไข้ต่ำๆ หรือหนาวสั่นเพราะร่างกายกำลังต่อสู้กับเชื้อโรค

ช่วง 1-2 วันแรก: รับมืออย่างไรดีเมื่อลำไส้ประท้วง?

ในช่วงที่อาการกำลังกำเริบหนัก สิ่งสำคัญที่สุดคือการประคับประคองร่างกายไม่ให้ขาดน้ำและเกลือแร่ เนื่องจากเราสูญเสียน้ำไปกับอาการท้องเสียและอาเจียนค่อนข้างมาก การจิบเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง จะช่วยชีวิตได้ดีกว่าการดื่มรวดเดียวหมดแก้ว ส่วนเรื่องอาหารในช่วงนี้ แนะนำให้พักลำไส้ด้วยอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้มปลา โจ๊ก หรือซุปร้อนๆ ปรุงรสอ่อนๆ และหลีกเลี่ยงนม เนย อาหารมันจัด หรือรสจัดเด็ดขาด เพราะจะยิ่งไปกระตุ้นให้ลำไส้บีบตัวแรงขึ้นและถ่ายหนักกว่าเดิม

กินยาหยุดถ่ายเองเลยดีไหม หรือปล่อยไว้จะหายเอง?

คำถามนี้เจอieบ่อยมากครับ หลายคนอยากหายไวเลยซื้อยาหยุดถ่ายมากินเอง ซึ่งในทางการแพทย์ หมอต้องเตือนว่า ไม่แนะนำให้กินยาหยุดถ่ายทันทีในกรณีที่เป็นลำไส้อักเสบจากการติดเชื้อ ครับ เพราะการที่ร่างกายพยายามถ่ายหรืออาเจียนออกมา นั่นคือกลไกธรรมชาติในการขับเชื้อโรคและสารพิษออกไป หากเราไปกินยาบังคับให้ลำไส้หยุดทำงาน เชื้อโรคก็จะค้างอยู่ในร่างกายและอาจทำให้อาการแย่ลงไปอีก ทางที่ดีควรให้ร่างกายได้ขับออก และเน้นการทดแทนน้ำและเกลือแร่จะปลอดภัยที่สุดครับ

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ ต้องรีบมาหาหมอทันที?

โดยส่วนใหญ่แล้ว ภาวะลำไส้อักเสบเฉียบพลันมักจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายได้เองภายใน 2 ถึง 3 วัน หากเราดูแลตัวเองอย่างถูกวิธี แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด ต้องรีบมาโรงพยาบาลทันทีครับ

• อาเจียนหรือถ่ายเป็นเลือด หรือมีมูกเลือดปน
• ปวดท้องรุนแรงมากจนทนไม่ไหวและกดเจ็บหน้าท้องส่วนล่าง
• มีไข้สูงเกิน 38.5องศาเซลเซียส
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ปากแห้งสนิท หน้ามืด วิงเวียนศีรษะเวลาลุกขึ้นยืน ปัสสาวะไม่ออกหรือมีสีเข้มจัดหลายชั่วโมง
• อาการไม่ดีขึ้นเลยหลังผ่านไป 48 ชั่วโมง

สุดท้ายนี้ การป้องกันที่ดีที่สุดคือเรื่องความสะอาดของอาหารและมือของเราครับ ล้างมือก่อนกินอาหารทุกครั้ง เลือกกินอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ และสะอาด เพียงเท่านี้ก็จะช่วยลดความเสี่ยงในการโดนเจ้าภาวะลำไส้อักเสบเฉียบพลันเล่นงานได้แล้วครับ ดูแลสุขภาพกันด้วยนะครับ