วัคซีน HPV ป้องกันมะเร็งปากมดลูก: ทำไมหมอถึงอยากให้ฉีดตั้งแต่วันนี้?

หลายครั้งเวลาที่หมอตรวจภายในให้คนไข้ แล้วพบรอยโรคหรือความผิดปกติที่ปากมดลูก คำถามที่ตามมามักจะเต็มไปด้วยความกังวลและความเสียใจว่า ทำไมเราถึงไม่ป้องกันไว้ก่อน ทั้งที่โรคนี้เป็นหนึ่งในมะเร็งไม่กี่ชนิดที่เราสามารถป้องกันได้ตั้งแต่ต้นทางด้วยการการฉีดวัคซีนป้องกันเอชพีวี

เชื้อ HPV คืออะไรและอันตรายแค่ไหน ทำไมถึงต้องรีบป้องกัน

เชื้อไวรัส HPV หรือ Human Papillomavirus เป็นเชื้อที่ติดต่อผ่านการสัมผัสทางเพศสัมพันธ์เป็นหลัก ซึ่งไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลยเพราะคนส่วนใหญ่มีโอกาสรับเชื้อนี้อย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิตโดยไม่รู้ตัว โดยทั่วไปร่างกายเราอาจกำจัดเชื้อเองได้ แต่ถ้าเป็นสายพันธุ์ความเสี่ยงสูง เช่น สายพันธุ์ 16 และ 18 เจ้าเชื้อตัวร้ายนี้จะแอบแฝงตัวอยู่นานหลายปี จนกระทั่งเซลล์บริเวณปากมดลูกเกิดการกลายพันธุ์และพัฒนาไปเป็นมะเร็งในที่สุด ซึ่งกว่าจะแสดงอาการ การฉีดวัคซีนป้องกันเอชพีวี ก็อาจกลายเป็นทางเลือกที่มาช้าเกินไปแล้ว

ฉีดวัคซีนตอนไหนดีที่สุด? ทำไมยิ่งเร็วยิ่งได้ผลดี

คำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินบ่อยคือ อายุมากแล้วยังฉีดได้ไหม? ความจริงคือช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการรับวัคซีนคือช่วงวัยเด็กหรือวัยรุ่นอายุประมาณ 9 ถึง 15 ปี เพราะเป็นช่วงที่ร่างกายยังไม่เคยได้รับเชื้อมาก่อน การกระตุ้นภูมิคุ้มกันจะสร้างสารภูมิต้านทานได้สูงที่สุด แต่สำหรับผู้ใหญ่ที่มีอายุเกินนี้ไปแล้วหรือมีเพศสัมพันธ์แล้ว การฉีดวัคซีนป้องกันเอชพีวี ก็ยังมีความคุ้มค่าและจำเป็น เพราะวัคซีนครอบคลุมหลายสายพันธุ์ แม้เราจะเคยติดเชื้อบางสายพันธุ์ไปแล้ว วัคซีนยังช่วยป้องกันสายพันธุ์อื่นๆ ที่เรายังไม่เคยได้รับได้อีกด้วย

ชนิดของวัคซีน HPV ในปัจจุบัน: แบบไหนที่เหมาะกับเรา

ในปัจจุบันเรามีวัคซีนป้องกัน HPV ให้เลือกหลักๆ ตามจำนวนสายพันธุ์ที่ป้องกันได้ โดยแบ่งออกเป็น:

• ชนิด 2 สายพันธุ์: เน้นป้องกันสายพันธุ์ 16 และ 18 ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของมะเร็งปากมดลูก
• ชนิด 4 สายพันธุ์: เพิ่มการป้องกันสายพันธุ์ 6 และ 11 ซึ่งเป็นสาเหตุของหูดหงอนไก่เข้ามาด้วย
• ชนิด 9 สายพันธุ์: เป็นรุ่นล่าสุดที่ครอบคลุมกว้างขึ้น ป้องกันมะเร็งปากมดลูก มะเร็งช่องปากและลำคอ รวมถึงหูดหงอนไก่ได้อย่างครอบคลุม

การเลือกใช้ชนิดใดนั้น หมอจะแนะนำให้ดูตามช่วงอายุ ความเสี่ยง และงบประมาณของแต่ละบุคคลเป็นหลัก

ผลข้างเคียงที่อาจเจอหลังฉีด และวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น

หลังฉีดวัคซีน หลายคนอาจมีอาการปวด บวม แดง บริเวณกล้ามเนื้อต้นแขนที่ฉีด หรือมีอาการครั่นเนื้อครั่นตัวเล็กน้อย ซึ่งเป็นปฏิกิริยาปกติที่ร่างกายกำลังสร้างภูมิคุ้มกัน อาการเหล่านี้มักจะหายไปเองได้ภายใน 2 ถึง 3 วัน การประคบเย็นบริเวณที่ปวด ดื่มน้ำมากๆ และพักผ่อนให้เพียงพอ จะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขึ้นโดยไม่ต้องกังวล

เข้าใจความเข้าใจผิดยอดฮิตเกี่ยวกับวัคซีน HPV

ยังมีคนไข้หลายคนเข้าใจว่า เมื่อฉีดวัคซีนแล้วจะไม่ต้องตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกอีกเลย ซึ่งเป็นความเชื่อที่คลาดเคลื่อนอย่างมาก เพราะแม้ว่าวัคซีนจะมีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันสายพันธุ์หลัก แต่ก็ไม่ได้ป้องกันได้ 100% ทุกสายพันธุ์ การตรวจภายในและการทำ Pap Smear หรือ HPV DNA Test เป็นประจำจึงยังคงมีความจำเป็นควบคู่กันไป เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของผู้หญิงทุกคน