โรคโปลิโอ: เรื่องเล่าจากห้องตรวจถึงภัยเงียบที่ป้องกันได้

ลูกยุคนี้อาจไม่เคยเห็น แต่ทำไมหมอยังต้องพูดถึงโรคโปลิโอ

เวลาที่หมอตรวจเด็กๆ ในคลินิก หลายคนมักถามถึงโรคที่เคยได้ยินชื่อแต่ไม่เคยเห็นในยุคนี้ หนึ่งในนั้นคือโรคโปลิโอ โรคที่ในอดีตเคยสร้างความหวาดกลัวให้คุณพ่อคุณแม่ทั่วโลก เพราะทำให้เด็กๆ ต้องพิการตลอดชีวิต แม้ว่าประเทศไทยเราจะประกาศว่าปลอดจากโรคนี้มานานแล้ว แต่เชื้อไวรัสตัวนี้ยังคงมีอยู่บางประเทศ การเดินทางข้ามประเทศที่ง่ายดายทำให้ความเสี่ยงยังคงมีอยู่เสมอ

โปลิโอคืออะไร และเชื้อร้ายตัวนี้แอบเข้าสู่ร่างกายได้อย่างไร

โรคโปลิโอเกิดจากเชื้อไวรัสโปลิโอ (Poliovirus) ซึ่งเป็นเชื้อตัวเล็กๆ ที่ร้ายกาจมาก มันติดต่อกันผ่านทางน้ำและอาหารที่มีเชื้อปนเปื้อน หรือพูดง่ายๆ คือเชื้อเข้าทางปากผ่านการกินอาหารหรือน้ำดื่มที่ไม่สะอาด เมื่อเชื้อเข้าสู่ร่างกายแล้ว มันไม่ได้หยุดอยู่แค่ในลำไส้ แต่จะเดินทางผ่านกระแสเลือดตรงไปโจมตีระบบประสาทส่วนกลาง โดยเฉพาะไขสันหลังที่เป็นศูนย์ควบคุมกล้ามเนื้อส่วนต่างๆ

ทำไมบางคนติดเชื้อแล้วแค่อ่อนเพลีย แต่บางคนถึงขั้นเดินไม่ได้

ความน่ากลัวของโปลิโอคืออาการแสดงออกที่ไม่เหมือนกันในแต่ละคน หมอขอแบ่งความรุนแรงเพื่อให้เข้าใจง่ายดังนี้

• กลุ่มที่ไม่มีอาการ: ส่วนใหญ่หรือประมาณร้อยละ 90 ของคนที่รับเชื้อ จะไม่มีอาการอะไรเลย แต่คนกลุ่มนี้สามารถแพร่เชื้อให้คนอื่นได้
• กลุ่มที่มีอาการไข้หวัด: มีไข้ เจ็บคอ ปวดท้อง คลื่นไส้ เหมือนป่วยเป็นไข้หวัดธรรมดาแล้วหายได้เอง
• กลุ่มที่มีอาการทางสมองและเยื่อหุ้มสมอง: เริ่มมีอาการปวดหัว คอแข็ง เกร็ง ตามเนื้อตามตัว
• กลุ่มที่เกิดอัมพาต: นี่คือภาพจำที่เราคุ้นเคย เชื้อไปทำลายเซลล์ประสาทสั่งการ ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรงอย่างรวดเร็ว มักเป็นที่ขาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง กล้ามเนื้อจะลีบลง และทำให้พิการตลอดชีวิต

เมื่อระบบประสาทถูกทำลาย หมอรักษาอย่างไรได้บ้าง

น่าเสียดายที่ในทางการแพทย์ปัจจุบัน เรายังไม่มียารักษาโรคโปลิโอให้หายขาดเมื่อติดเชื้อไปแล้ว สิ่งที่หมอทำได้คือการรักษาตามอาการ ประคับประคองให้ผู้ป่วยรอดพ้นจากภาวะหายใจล้มเหลวหากกล้ามเนื้อหน้าอกอ่อนแรง และทำกายภาพบำบัดเพื่อฟื้นฟูกล้ามเนื้อเท่าที่จะทำได้ เมื่อเซลล์ประสาทถูกทำลายไปแล้ว มันไม่สามารถงอกกลับมาได้เหมือนเดิม นั่นคือเหตุผลว่าทำไมการป้องกันถึงเป็นสิ่งเดียวที่ดีที่สุด

วัคซีนป้องกันโปลิโอ เกราะคุ้มกันเดียวที่ลูกต้องการ

อาวุธเดียวที่เรามีในการต่อสู้กับโรคนี้คือวัคซีน โชคดีที่ประเทศไทยมีโปรแกรมการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคที่ครอบคลุม เด็กทุกคนจะได้รับวัคซีนโปลิโอตามกำหนด ซึ่งมีทั้งแบบหยอดเข้าปากและแบบฉีด วัคซีนนี้มีความปลอดภัยสูงและกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดีเยี่ยม หน้าที่ของคุณพ่อคุณแม่จึงมีเพียงแค่พาลูกไปรับวัคซีนให้ครบตามนัดหมายทุกครั้ง

เช็คตั๋ววัคซีนของลูกให้ชัวร์ เพื่อความปลอดภัยในระยะยาว

การกวาดล้างโรคโปลิโอให้หมดไปจากโลกไม่ใช่เรื่องของคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของสังคม หากเด็กๆ ในชุมชนได้รับวัคซีนกันอย่างทั่วถึง ภูมิคุ้มกันหมู่จะเกิดขึ้นและปกป้องทุกคนได้ ตรวจสอบสมุดบันทึกสุขภาพของลูกให้แน่ใจว่าได้รับวัคซีนป้องกันโปลิโอครบถ้วนตามวัย หากมีข้อสงสัยเรื่องเข็มไหนขาดหายไป สามารถปรึกษาแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขใกล้บ้านได้ทันที