โรคพยาธิปากขอ: เจ้าตัวร้ายที่แอบชอนไชผ่านฝ่าเท้าเราไปตอนไหนไม่รู้ตัว

เคยสงสัยไหมว่าทำไมเดินเท้าเปล่าบนดินแล้วคันยิบๆ อาจไม่ใช่แค่แมลงกัด

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการคันตามง่ามนิ้วเท้าหรือฝ่าเท้า โดยเฉพาะหลังจากไปทำสวนหรือเดินลุยพื้นดินที่ชื้นแฉะมา อาการคันนี้ไม่ใช่แค่เรื่องผิวหนังอักเสบธรรมดาเสมอไป แต่มันอาจเป็นสัญญาณเตือนว่ามีเจ้าพยาธิปากขอแอบชอนไชเข้าสู่ร่างกายเราอยู่ ซึ่งพยาธิชนิดนี้ถือเป็นเพื่อนที่ไม่น่าพึงประสงค์อย่างยิ่งสำหรับสุขภาพของเรา

โรคพยาธิปากขอ คืออะไรกันแน่

โรคพยาธิปากขอ เกิดจากการติดเชื้อพยาธิกลุ่มที่มีอวัยวะพิเศษสำหรับยึดเกาะผนังลำไส้เล็กของคนเรา พยาธิตัวเต็มวัยจะอาศัยอยู่ตรงนั้นเพื่อคอยแย่งดูดเลือดและกินสารอาหารจากร่างกายเราโดยตรง โดยตัวอ่อนของมันมักจะปนเปื้อนอยู่ในดินที่มีอุจจาระของคนหรือสัตว์ติดเชื้อปนอยู่ เมื่อเราไปสัมผัสด้วยผิวหนังที่ไม่มีอะไรป้องกัน เจ้าตัวอ่อนพวกนี้ก็พร้อมจะเจาะทะลุผิวหนังเข้าไปทันที

เส้นทางการเดินทางของพยาธิปากขอเข้าสู่ร่างกาย

พยาธิไม่ได้แค่เกาะอยู่กับที่ แต่มันมีวงจรชีวิตที่น่าขนลุก:

• จุดเริ่มต้นที่ฝ่าเท้า: เมื่อตัวอ่อนในดินสัมผัสผิวหนัง มันจะเจาะผ่านเข้าสู่กระแสเลือด
• การเดินทางสู่ปอด: หลังจากเข้ากระแสเลือด มันจะไหลไปตามเส้นเลือดจนถึงปอด ทำให้บางคนมีอาการไอหรือระคายคอโดยไม่ทราบสาเหตุ
• การย้ายถิ่นฐานสู่ลำไส้: จากปอดมันจะคลานขึ้นมาที่คอหอย แล้วเราเผลอกลืนลงไปจนถึงลำไส้เล็ก ซึ่งเป็นที่ที่มันจะเติบโตและยึดเกาะผนังลำไส้เพื่อดูดเลือดเราเป็นอาหาร

อาการแบบไหนที่บ่งบอกว่าเรากำลังโดนพยาธิบุก

ส่วนใหญ่คนที่เป็นโรคนี้มักไม่ค่อยรู้ตัวจนกว่าอาการจะเริ่มแสดงชัดเจน ได้แก่:

• อาการทางผิวหนัง: บริเวณที่พยาธิชอนไชเข้าจะรู้สึกคันมาก บวมแดง หรือเป็นตุ่มใส
• ภาวะโลหิตจาง: เนื่องจากพยาธิคอยดูดเลือดเราทุกวัน หากติดเชื้อปริมาณมากจะทำให้รู้สึกเพลีย หน้ามืด หรือซีดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ความผิดปกติในระบบทางเดินอาหาร: อาจมีอาการปวดท้อง ท้องอืด หรือถ่ายอุจจาระผิดปกติ

วิธีป้องกันไม่ให้พยาธิมาเยี่ยมเยียน

การป้องกันทำได้ไม่ยากหากเราปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพียงเล็กน้อย:

• สวมรองเท้าเสมอ: ไม่ว่าจะทำสวนหรือเดินในที่ดินแฉะ ควรใส่รองเท้าบูทหรือรองเท้าหุ้มส้นทุกครั้ง
• ขับถ่ายในสุขาที่ถูกสุขลักษณะ: เพื่อไม่ให้ไข่พยาธิแพร่กระจายไปตามดินหรือแหล่งน้ำ
• ล้างมือและทำความสะอาดอาหาร: ผักสดควรล้างให้สะอาดก่อนรับประทานทุกครั้ง

เมื่อไหร่ที่ต้องมาพบหมอเพื่อตรวจร่างกาย

หากเริ่มมีอาการคันตามฝ่าเท้าอย่างรุนแรงหลังสัมผัสดิน หรือมีอาการซีด อ่อนเพลียเรื้อรังโดยหาสาเหตุไม่ได้ ควรเข้ามาตรวจอุจจาระเพื่อหาไข่พยาธิ การตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ จะทำให้การรักษาง่ายมาก เพียงแค่ทานยาถ่ายพยาธิในระยะเวลาที่เหมาะสมตามคำแนะนำของหมอ ร่างกายก็จะกลับมาแข็งแรงและไม่มีพยาธิคอยแย่งเลือดไปอีกต่อไป