ทำไมมะเร็งถึงเกิดขึ้นกับเรา? ปัจจัยร่วมระหว่างพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อมที่ควรรู้

พันธุกรรมกับสิ่งแวดล้อม ใครมีส่วนมากกว่ากันในการก่อโรคมะเร็ง

หลายครั้งที่คนไข้มักถามคำถามนี้ในห้องตรวจว่า ทำไมคนนี้ดูแลตัวเองดีแต่กลับเป็นมะเร็ง ในขณะที่บางคนใช้ชีวิตสุดเหวี่ยงแต่กลับไม่มีโรคภัยไข้เจ็บ การทำความเข้าใจเรื่องโรคมะเร็งนั้นต้องมองผ่านเลนส์ของ ปัจจัยร่วมระหว่างพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อม เพราะมะเร็งไม่ใช่โรคที่เกิดจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งเพียงลำพัง แต่เป็นการผสมผสานของหลายปัจจัยที่ทำหน้าที่ร่วมกันจนเกิดความผิดปกติในระดับเซลล์

รหัสลับในตัวเรา: เมื่อยีนกำหนดความเสี่ยง

พันธุกรรมเปรียบเสมือนพิมพ์เขียวที่ติดตัวเรามาตั้งแต่เกิด บางคนได้รับยีนที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งบางชนิดมาตั้งแต่บรรพบุรุษ แต่ต้องเข้าใจก่อนว่าการมียีนเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นมะเร็งเสมอไป ยีนเหล่านี้ทำหน้าที่เหมือนเป็นตัวจุดชนวนที่พร้อมจะระเบิดหากมีปัจจัยภายนอกมากระตุ้นให้เกิดความเสียหายเพิ่มขึ้น

สิ่งแวดล้อมและพฤติกรรม: ตัวเร่งที่ทำลายกลไกซ่อมแซมร่างกาย

ร่างกายคนเรามีกลไกซ่อมแซมตัวเองที่ยอดเยี่ยม แต่การใช้ชีวิตประจำวันอาจเป็นตัวการทำลายกลไกเหล่านั้น สิ่งที่เราเผชิญในทุกๆ วันถือเป็นตัวแปรสำคัญ ไม่ว่าจะเป็น

• สารเคมีที่ปนเปื้อนในอาหารหรืออากาศ
• รังสีอัลตราไวโอเลตจากแสงแดดที่สะสมมานานหลายปี
• พฤติกรรมการสูบบุหรี่หรือการดื่มแอลกอฮอล์
• ความเครียดเรื้อรังที่ส่งผลต่อภูมิคุ้มกัน

เมื่อเซลล์ได้รับสารพิษเหล่านี้ซ้ำๆ ยีนที่ควรจะทำหน้าที่ซ่อมแซมหรือหยุดยั้งความผิดปกติของเซลล์อาจทำงานผิดพลาดได้

เมื่อรหัสพันธุกรรมเจอกับสิ่งแวดล้อมในเวลาที่ใช่

จุดที่โรคมะเร็งมักจะเกิดขึ้น คือจังหวะที่คนที่มีพื้นฐานทางพันธุกรรมมีความเสี่ยงสูง ต้องมาเผชิญกับสภาพแวดล้อมที่ไม่เป็นใจเป็นเวลานาน ตัวอย่างเช่น คนที่มีพันธุกรรมไวต่อการก่อมะเร็งปอด หากต้องทำงานในพื้นที่ที่มีมลพิษสูงหรือสูบบุหรี่ ความเสี่ยงในการพัฒนาเป็นมะเร็งจะพุ่งสูงขึ้นกว่าคนทั่วไปหลายเท่าตัว นี่คือสิ่งที่เรียกว่าการทำงานร่วมกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ลดความเสี่ยงด้วยการปรับจูนไลฟ์สไตล์

แม้เราจะเปลี่ยนพันธุกรรมที่ได้รับมาไม่ได้ แต่เราสามารถจัดการกับปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมได้ การตรวจสุขภาพเป็นประจำเพื่อคัดกรองมะเร็งตั้งแต่ระยะเริ่มแรก การเลี่ยงสารก่อมะเร็ง และการดูแลตัวเองให้แข็งแรงอยู่เสมอ คือวิธีที่ดีที่สุดในการลดโอกาสที่ปัจจัยทั้งสองจะมาเจอกันจนเกิดปัญหาใหญ่ เพราะต่อให้เรามีปัจจัยเสี่ยงทางพันธุกรรม การประคองสิ่งแวดล้อมและร่างกายให้ดีที่สุด ก็ช่วยชะลอหรือป้องกันการเกิดมะเร็งได้ในหลายกรณี