ลูกตัวร้อนไข้สูง เสี่ยงภาวะขาดน้ำไหม? วิธีเช็กอาการลูกน้อยที่พ่อแม่ต้องรู้

ช่วงเวลาที่ลูกน้อยไม่สบายและมีไข้สูง เป็นช่วงเวลาที่ทำให้คนเป็นพ่อแม่ใจหายใจคว่ำที่สุด นอกจากการกังวลเรื่องตัวเลขบนเทอร์โมมิเตอร์แล้ว อีกหนึ่งเรื่องใหญ่ที่หมอมักจะเตือนคุณพ่อคุณแม่เสมอคือ การประเมินภาวะขาดน้ำในทารกที่มีไข้สูง เพราะร่างกายของเด็กเล็กสูญเสียน้ำได้ง่ายและรวดเร็วกว่าผู้ใหญ่มาก ยิ่งตัวร้อนมาก เหงื่อออกมาก หรือหายใจเร็วเท่าไร น้ำในร่างกายก็ยิ่งระเหยออกไปมากเท่านั้น

ทำไมเด็กตัวร้อนถึงขาดน้ำได้ง่ายจัง?

ร่างกายของทารกประกอบด้วยน้ำเป็นส่วนใหญ่ และระบบปรับสมดุลความร้อนยังทำงานได้ไม่เต็มที่เหมือนผู้ใหญ่ เวลาที่เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายและเกิดไข้สูง ระบบเผาผลาญจะทำงานหนักขึ้น อุณหภูมิร่างกายที่สูงขึ้นทำให้เกิดการระเหยของน้ำผ่านทางผิวหนังและลมหายใจ ยิ่งถ้าลูกมีอาการอาเจียนหรือท้องเสียร่วมด้วย น้ำและเกลือแร่ก็จะยิ่งถูกขับออกจากร่างกายอย่างรวดเร็ว จนทำให้เกิดภาวะขาดน้ำได้ในเวลาอันสั้น

วิธีเช็กง่ายๆ ลูกน้อยกำลังขาดน้ำอยู่หรือเปล่า?

ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้เด็กอยู่บ่อยๆ หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่สังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ด้วยตัวเองที่บ้านได้เลย:

• จำนวนผ้าอ้อมที่เปียกน้อยลง: ปกติแล้วทารกควรฉี่ทุกๆ 3 ถึง 4 ชั่วโมง หรือผ้าอ้อมเปียกชุ่มวันละประมาณ 6 ผืนขึ้นไป ถ้าลูกไม่ฉี่เลยติดต่อกันนาน 6 ชั่วโมงขึ้นไป หรือผ้าอ้อมแห้งสนิท นั่นคือสัญญาณเตือนภัยสีแดงแล้ว
• ลักษณะของน้ำปัสสาวะ: ถ้าน้ำปัสสาวะมีสีเหลืองเข้มจัด หรือมีกลิ่นฉุนมากกว่าปกติ แสดงว่าร่างกายกำลังพยายามสงวนน้ำไว้
• ปากแห้งและร้องไห้ไม่มีน้ำตา: เวลาลูกร้องไห้งอแงแต่ไม่มีน้ำตาไหลออกมาเลย หรือริมฝีปากแห้ง แตก ลอก เป็นสัญญาณบอกว่าร่างกายเริ่มแห้งผาก
• กระหม่อมบุ๋มลงไป: สำหรับทารกอายุน้อยกว่า 1 ขวบ ลองสังเกตบริเวณกระหม่อมด้านบนศีรษะ หากยุบหรือบุ๋มลงไปมากกว่าปกติ แสดงว่าปริมาณน้ำในร่างกายลดลงมาก
• ซึมลงและงอแงผิดปกติ: ลูกอาจจะดูเพลีย ไม่ร่าเริง ปลุกตื่นยาก หรือดูอ่อนแรงกว่าเดิม

วิธีดูแลเบื้องต้นและการเติมน้ำให้ลูกน้อย

ถ้าลูกยังกินได้ สิ่งสำคัญที่สุดคือการชดเชยน้ำที่สูญเสียไป หากลูกกินนมแม่ ให้เข้าเต้าบ่อยขึ้นตามต้องการ เพราะนมแม่ย่อยง่ายและมีภูมิคุ้มกัน หากกินนมผงอาจปรึกษาแพทย์เรื่องปริมาณน้ำที่เหมาะสม หรือในเด็กโตหน่อยอาจจิบเกลือแร่สำหรับเด็กทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง หลีกเลี่ยงการให้ดื่มน้ำเปล่าปริมาณมากๆ รวดเดียวในทารกอายน้อยกว่า 6 เดือน เพราะอาจทำให้เกิดภาวะเกลือแร่ในเลือดต่ำได้

อาการแบบไหนที่ต้องพาไปโรงพยาบาลทันที?

หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตพบว่าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอช้าเด็ดขาด ควรรีบพาไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาโดยด่วน:

• ซึมมาก ปลุกตื่นยาก หรือหมดสติ
• กระหม่อมบุ๋มลึกร่วมกับตาลึกโหล
• ไม่ยอมกินอะไรเลย และอาเจียนทุกครั้งที่กิน
• มีไข้สูงร่วมกับผื่นขึ้นตามตัว หรือหายใจหอบเหนื่อย
• ไม่มีปัสสาวะเลยนานเกิน 8 ชั่วโมง

การดูแลเด็กป่วยที่มีไข้สูงต้องอาศัยความใจเย็นและการสังเกตรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ การรู้เท่าทันและประเมินภาวะขาดน้ำได้ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยปกป้องลูกน้อยให้ปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้ครับ