ภาวะข้อเข่าล็อคและเหยียดขาได้ไม่สุด อาการเตือนที่ปล่อยไว้ไม่ได้

เวลาเดินอยู่ดีๆ แล้วรู้สึกเหมือนเข่าติด งอแล้วเหยียดตรงไม่ได้ หรือมีเสียงดังกรอบแกรบข้างใน พร้อมกับความรู้สึกเจ็บแปล๊บ อาการเหล่านี้มักไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่เกิดขึ้นแค่วันสองวันแล้วหายไปเอง หลายคนที่มาปรึกษาที่คลินิกมักจะบอกตรงกันว่า เริ่มต้นจากความรู้สึกตึงๆ บริเวณข้อเข่า พอนานวันเข้าชักเริ่มเหยียดขาให้สุดไม่ได้เหมือนเดิม ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่าอาการของภาวะข้อเข่าล็อคและเหยียดขาได้ไม่สุด ที่กำลังส่งสัญญาณเตือนว่าโครงสร้างข้างในข้อเข่าเริ่มมีปัญหาแล้ว

ทำไมอยู่ดีๆ เข่าถึงล็อคและเหยียดตรงไม่ได้

ถ้าเปรียบข้อเข่าเป็นบานพับประตู ข้างในจะมีทั้งกระดูกอ่อน หมอนรองกระดูก และเอ็นต่างๆ ทำงานประสานกันเพื่อให้เราเดิน วิ่ง หรือนั่งยองๆ ได้อย่างราบรื่น แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่มีชิ้นส่วนอะไรสักอย่างหลุดรอดเข้าไปขัดขวางการเคลื่อนไหวของข้อเข่า บานพับนั้นก็จะสะดุดและล็อกค้างทันที

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดมักเกิดจากหมอนรองกระดูกข้อเข่าฉีกขาด ชิ้นส่วนที่ฉีกขาดนี้อาจจะพับตลบลงไปขวางทางเดินของข้อเข่า ทำให้เวลาเราพยายามจะเหยียดขาออกไปให้ตรงจึงทำไม่ได้สุด เพราะติดชิ้นเนื้อส่วนนั้นคอยกั้นไว้อยู่ หรือในบางคนที่มีปัญหาข้อเข่าเสื่อมเรื้อรัง ก็อาจจะมีเศษกระดูกงอกเล็กๆ หลุดเข้าไปขัดในข้อเข่าได้เช่นกัน

สัญญาณเตือนแบบไหนที่แปลว่าเข่าเริ่มมีปัญหาจริงจัง

อาการเริ่มต้นของภาวะนี้อาจจะไม่ได้รุนแรงจนเดินไม่ได้ในทันที แต่จะมีจุดสังเกตที่ต่างจากอาการปวดกล้ามเนื้อทั่วไป ดังนี้

• เวลานั่งพับเพียบหรือนั่งยองๆ แล้วลุกขึ้นมายาก รู้สึกเหมือนเข่ามันติดขัดอยู่ข้างใน
• พยายามจะสะบัดขาหรือเหยียดขาให้ตรงแล้วรู้สึกเจ็บตึงเหมือนมีอะไรมาดึงรั้งไว้ข้างในข้อ
• มีเสียงดังในเข่าร่วมกับความรู้สึกสะดุดขณะเดินหรือขยับขา
• บางครั้งเข่าล็อคค้างในท่างอ ต้องค่อยๆ ขยับหรือนวดคลึงเบาๆ ถึงจะยอมคลายล็อค

ปล่อยไว้ไม่รักษา อันตรายกว่าที่คิด

หลายคนเลือกที่จะทนอยู่กับอาการนี้เพราะคิดว่าเดี๋ยวคงดีขึ้นเอง หรือใช้วิธีนวดแผนโบราณและการกินยาแก้ปวดเพื่อประคับประคองอาการไปก่อน แต่ในความเป็นจริงแล้ว หากปล่อยให้ข้อเข่าติดขัดหรือเหยียดไม่สุดเป็นเวลานาน จะทำให้กล้ามเนื้อต้นขาฝ่อลีบลงอย่างรวดเร็วเนื่องจากใช้งานได้ไม่เต็มที่ นอกจากนี้ ผิวข้อกระดูกที่เสีย The friction หรือการเสียดสีผิดปกติจากการเคลื่อนไหวที่ไม่สมดุล จะเร่งให้เกิดภาวะข้อเข่าเสื่อมก่อนวัยอันควร ซึ่งจะรักษายากและใช้เวลานานกว่าเดิมมาก

วิธีรักษาเมื่อมาพบแพทย์ที่คลินิก

เมื่อคนไข้มาด้วยอาการข้อเข่าล็อค หมอจะเริ่มจากการตรวจร่างกายเพื่อทดสอบการเคลื่อนไหวของข้อเข่า และมักจะแนะนำให้ทำเอกซเรย์หรือตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า เพื่อดูความเสียหายของหมอนรองกระดูกและเอ็นข้างในอย่างละเอียด

แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรง หากเพิ่งเป็นและชิ้นส่วนที่ฉีกขาดมีขนาดเล็ก การทำกายภาพบำบัดเพื่อสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบเข่าและการปรับพฤติกรรมการใช้งานอาจช่วยได้ แต่ถ้ามีการฉีกขาดของหมอนรองกระดูกที่หลุดไปขัดขวางการทำงานของข้ออย่างชัดเจน การส่องกล้องผ่าตัดเย็บหรือตกแต่งหมอนรองกระดูก มักเป็นทางเลือกที่ช่วยคืนความยืดหยุ่นและทำให้กลับมาเหยียดขาได้สุดตามปกติได้อย่างรวดเร็วที่สุด