ไข้เลือดออกในทารกน่ากลัวแค่ไหน ทำไมถึงเสี่ยงเกิดภาวะช็อกจากการติดเชื้อไข้เลือด

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกน้อยวัยแบเบาะมาหาที่คลินิก แล้วบอกว่าน้องมีไข้สูงลอยมาสองวัน หลายคนมักจะนึกถึงไข้หวัดใหญ่หรือทอนซิลอักเสบเป็นอันดับแรก แต่ในฐานะหมอเด็ก มีโรคหนึ่งที่พวกเรากังวลใจและต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดเสมอ นั่นคือโรคไข้เลือดออก โดยเฉพาะในเด็กเล็กและทารกที่เพิ่งลืมตาดูโลกได้ไม่นาน เพราะร่างกายของพวกเขาบอบบางมาก และอาจเกิดภาวะช็อกจากการติดเชื้อไข้เลือดออกได้อย่างรวดเร็วจนน่าตกใจ

ทำไมทารกถึงอาการทรุดเร็วกว่าเด็กโตเมื่อเป็นไข้เลือดออก?

หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมเด็กโตเป็นไข้เลือดออกแล้วยังพอวิ่งเล่นได้ แต่ทำไมทารกถึงดูซึมและอันตรายกว่ามาก เรื่องนี้อธิบายได้ด้วยระบบสรีรวิทยาของเด็กเล็กครับ ผิวหนังและระบบหลอดเลือดของทารกยังมีความยืดหยุ่นและการซึมผ่านของผนังหลอดเลือดต่างจากผู้ใหญ่ เมื่อเชื้อไวรัสเดงกี่เข้าสู่ร่างกาย มันจะไปกระตุ้นให้สารบางตัวหลั่งออกมา ทำให้ผนังเส้นเลือดฝอยเปราะและรั่วได้ง่าย

พอน้ำเหลืองหรือพลาสมาในเลือดรั่วซึมออกนอกเส้นเลือด ปริมาณเลือดที่หมุนเวียนอยู่ในร่างกายก็จะลดลงอย่างกะทันหัน หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงสมองและอวัยวะสำคัญ แต่ถ้าชดเชยไม่ไหว ความดันโลหิตก็จะดิ่งลงอย่างรวดเร็ว จนกลายเป็นภาวะช็อกจากการติดเชื้อไข้เลือดออกที่อันตรายถึงชีวิต

ช่วงวิกฤตที่ต้องเฝ้าระวัง: ตอนไข้ลดนี่แหละที่อันตรายที่สุด

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดคือ คิดว่าไข้ลดลงแล้วแปลว่าลูกหายป่วยแล้ว ในความเป็นจริงสำหรับโรคไข้เลือดออก ช่วงเวลาที่ไข้เริ่มลดลง (มักจะเป็นวันที่สามถึงวันที่ห้าของโรค) กลับเป็นช่วงเวลาที่อันตรายที่สุด เพราะมันคือช่วงรอยต่อที่สารน้ำในเลือดเริ่มรั่วออกมา

ทารกมักจะแสดงอาการเตือนเหล่านี้ในช่วงวิกฤต ซึ่งคุณพ่อคุณแม่ต้องสังเกตให้ดี

• ซึมลงอย่างเห็นได้ชัด: ปลุกตื่นยาก ไม่ค่อยสนใจสิ่งรอบตัว หรือร้องกวนแบบไม่มีสาเหตุ
• มือเท้าเย็นและชื้น: สัมผัสบริเวณปลายมือปลายเท้าจะรู้สึกเย็นกว่าปกติ แม้ตัวจะรุมๆ หรือไข้เริ่มลงแล้วก็ตาม
• ปัสสาวะลดลง: ผ้าอ้อมแห้งนานหลายชั่วโมง ไม่ยอมฉี่ หรือปัสสาวะมีสีเข้มจัด ซึ่งแปลว่าเลือดไปเลี้ยงไตไม่พอ
• กระสับกระส่ายหรือหายใจหอบเหนื่อย: บางรายอาจมีอาการอาเจียนเป็นเลือดหรือถ่ายอุจจาระสีดำร่วมด้วย

วิธีดูแลและการรักษาเมื่อเจ้าตัวเล็กติดเชื้อ

เมื่อพามาพบแพทย์และได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นไข้เลือดออก สิ่งสำคัญที่สุดคือการประเมินความรุนแรงของโรคอย่างใกล้ชิด ในทารกเล็ก แพทย์มักจะพิจารณาให้นอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาลทันที เพื่อเจาะเลือดติดตามความเข้มข้นของเลือดและเกล็ดเลือดเป็นระยะ

การรักษาหลักคือการประคับประคองตามอาการ ให้สารน้ำหรือน้ำเกลือทางหลอดเลือดดำในปริมาณที่คำนวณมาอย่างแม่นยำ เพื่อชดเชยส่วนที่รั่วไหลออกจากหลอดเลือด การให้เกลือน้ำแร่หรือนมในปริมาณที่เหมาะสมก็ช่วยได้เช่นกัน แต่ห้ามซื้อยาจำพวกแอสไพรินหรือไอบูโพรเฟนมาให้ลูกกินเด็ดขาด เพราะจะยิ่งทำให้เลือดออกง่ายขึ้นและเสี่ยงช็อกมากขึ้นไปอีก

วิธีสังเกตอาการเตือนล่วงหน้าก่อนถึงมือแพทย์

ความรวดเร็วในการตัดสินใจคือหัวใจสำคัญที่จะช่วยชีวิตทารก หากลูกน้อยมีไข้สูงติดต่อกันเกินสองวัน ร่วมกับอาการซึมลง กินนมน้อยลง หรือมีจุดเลือดออกเล็กๆ ตามผิวหนัง อย่ารอให้ครบกำหนดไข้ลด รีบพามาโรงพยาบาลทันที การปล่อยให้เด็กเล็กที่มีภาวะช็อกจากการติดเชื้อไข้เลือดออกนอนอยู่ที่บ้าน อาจทำให้พลาดช่วงเวลาทองในการรักษา และนำไปสู่ความสูญเสียที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น