โรคต้อหินมุมเปิดปฐมภูมิ: ภัยเงียบที่คอยขโมยลานสายตาไปทีละน้อย

ช่วงตรวจสุขภาพประจำปี หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับการตรวจวัดสายตาและการเช็กระดับน้ำตาลในเลือด แต่จะมีสักกี่คนที่รู้ว่าการตรวจความดันลูกตานั้นสำคัญไม่แพ้กัน โดยเฉพาะเมื่อพูดถึงโรคต้อหิน ซึ่งหลายคนมักนึกภาพว่าเป็นโรคที่เกิดขึ้นกระทันหันและปวดตาอย่างรุนแรง แต่ในความจริงแล้ว มีต้อหินอีกรูปแบบหนึ่งที่แอบลักลอบทำลายการมองเห็นของเราไปทีละน้อยโดยแทบไม่แสดงอาการเตือนใดๆ เลย นั่นคือ โรคต้อหินมุมเปิดปฐมภูมิ ที่หมออยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจกันในวันนี้ครับ

โรคต้อหินมุมเปิดปฐมภูมิ คืออะไร และทำไมถึงเรียกว่าภัยเงียบ?

ถ้าเปรียบดวงตาของเราเป็นอ่างล้างหน้า ในภาวะปกติจะมีน้ำหล่อเลี้ยงตาผลิตขึ้นมาและไหลออกไปทางท่อระบายน้ำตามธรรมชาติ แต่สำหรับ โรคต้อหินมุมเปิดปฐมภูมิ ท่อระบายน้ำนี้ไม่ได้อุดตันทันทีทันใด มุมระบายน้ำยังคงเปิดอยู่ แต่ตัวตะแกรงกรองน้ำข้างในเริ่มเสื่อมสภาพและระบายน้ำออกได้ช้าลง ส่งผลให้น้ำหล่อเลี้ยงคั่งค้าง ความดันในลูกตาค่อยๆ สูงขึ้นทีละน้อย

ความน่ากลัวของโรคนี้คือ มันไม่ได้ทำให้ปวดตา ตาแดง หรือมองเห็นพร่ามัวทันทีในระยะแรก ผู้ป่วยส่วนใหญ่จึงใช้ชีวิตได้ตามปกติ มองเห็นชัดเจนดี จนกระทั่งเส้นประสาทตาถูกทำลายไปมากกว่าครึ่งแล้ว ลานสายตาด้านข้างถึงเริ่มแคบลง หรือที่เราเรียกกันว่าภาวะทัศนวิสัยแคบลงเหมือนมองผ่านกล้องโทรทรรศน์ ซึ่งมักจะเป็นระยะที่สายตาเสียถาวรไปบางส่วนแล้ว

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าเราอาจกำลังเสี่ยง?

เนื่องจากในระยะแรกโรคนี้ไม่มีอาการเจ็บปวด การสังเกตตัวเองจึงเป็นเรื่องค่อนข้างยาก แต่ถ้าเราอยู่ในกลุ่มเสี่ยงเหล่านี้ ควรตื่นตัวเป็นพิเศษ:

• อายุเกิน 40 ปีขึ้นไป เพราะความเสื่อมตามวัยทำให้ระบบระบายน้ำในตาทำงานลดลง
• มีประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นโรคต้อหิน
• มีภาวะสายตาสั้นมากๆ
• มีโรคประจำตัวอย่างเบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง
• เคยได้รับอุบัติเหตุที่ดวงตา หรือเคยใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์ติดต่อกันเป็นเวลานาน

หากเริ่มรู้สึกว่ามองไม่ค่อยเห็นด้านข้าง เดินชนขอบประตูบ่อยขึ้น หรือปรับสายตาในที่มืดได้ช้าลง นั่นอาจไม่ใช่แค่ความเหนื่อยล้าของสายตาธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณจาก โรคต้อหินมุมเปิดปฐมภูมิ ที่กำลังเริ่มต้นขึ้น

วิธีรักษาและการดูแลดวงตาให้อยู่กับเราไปนานๆ

ข่าวดีคือ แม้เส้นประสาทตาที่ถูกทำลายไปแล้วจะไม่สามารถฟื้นคืนกลับมาได้ แต่เราสามารถหยุดยั้งความเสียหายไม่ให้ลุกลามแย่ลงไปกว่าเดิมได้ หากตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ วิธีการรักษาหลักๆ จะมุ่งเน้นไปที่การลดความดันในลูกตาลง เพื่อลดแรงกดทับต่อเส้นประสาทตา

การหยอดตาเพื่อลดความดัน

วิธีนี้เป็นด่านแรกและพบบ่อยที่สุด แพทย์จะจ่ายยาหยอดตาที่มีกลไกช่วยลดการสร้างน้ำในตา หรือช่วยเพิ่มการระบายน้ำออกจากตา ผู้ป่วยต้องมีวินัยในการหยอดตาตามเวลาอย่างเคร่งครัด ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด แม้จะรู้สึกว่ามองเห็นปกติแล้วก็ตาม

การใช้เลเซอร์ช่วยเปิดทางระบายน้ำ

หากการหยอดตาควบคุมความดันได้ไม่ดีพอ หรือมีปัญหาเรื่องการแพ้ยา แพทย์อาจพิจารณาใช้แสงเลเซอร์ยิงบริเวณมุมระบายน้ำ เพื่อกระตุ้นให้ระบบระบายน้ำกลับมาทำงานได้ดีขึ้น เป็นวิธีที่รวดเร็วและไม่ต้องผ่าตัดใหญ่

การผ่าตัดต้อหิน

ใช้ในกรณีที่การใช้ยาและเลเซอร์ไม่สามารถควบคุมความดันลูกตาได้ ศัลยแพทย์ตาจะทำการสร้างทางระบายน้ำทางเลือกใหม่ เพื่อให้น้ำในตาสามารถระบายออกได้สะดวกยิ่งขึ้น

ท้ายที่สุดนี้ การป้องกันที่ดีที่สุดสำหรับ โรคต้อหินมุมเปิดปฐมภูมิ คือการตรวจสุขภาพตากับจักษุแพทย์เป็นประจำทุกปี โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุเกิน 40 ปี อย่ารอให้มีอาการผิดปกติทางสายตากปรากฏขึ้น เพราะดวงตาคู่เดิมนี้ไม่มีอะไหล่เปลี่ยน การหมั่นตรวจเช็กความดันลูกตาและขั้วประสาทตา จะช่วยให้เรามองเห็นโลกใบนี้ได้อย่างชัดเจนไปอีกนานครับ