ลูกไม่ยอมกินยาเสริมธาตุเหล็ก แม่ต้องรับมืออย่างไรดี?

ช่วงเวลาที่ลูกน้อยอายุครบ 6 เดือน เริ่มต้นกินอาหารเสริมตามวัย สิ่งสำคัญอันดับต้นๆ ที่หมอมักจะย้ำกับคุณพ่อคุณแม่เสมอคือเรื่องของธาตุเหล็กครับ เพราะน้ำนมแม่และนมผสมเริ่มมีปริมาณธาตุเหล็กไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว คุณหมอส่วนใหญ่จึงมักจะจ่ายยาหยอดหรืออาหารเสริมธาตุเหล็กมาให้ลูกกินเสริม แต่พอถึงเวลาจริง แม่ๆ หลายคนกลับต้องกุมขาล. เพราะลูกรักเบือนหน้าหนี ปิดปากแน่น หรือพ่นยาสีสนิมเหล็กออกเลอะเสื้อผ้าหมดจนคุณแม่เริ่มเครียดว่าลูกจะขาดสารอาหารหรือเปล่า

ทำไมลูกถึงส่ายหน้าหนีธาตุเหล็กตัวแสบนี้?

ก่อนที่เราจะไปดูวิธีแก้ปัญหา ลองมาทำความเข้าใจธรรมชาติของเจ้าตัวเล็กกันก่อนครับ สาเหตุหลักที่ทำให้ทารกปฏิเสธธาตุเหล็กไม่ใช่เพราะดื้อหรอกครับ แต่เป็นเพราะรสชาติและกลิ่นของธาตุเหล็กรูปแบบน้ำนั้นมีความเฉพาะตัว คล้ายสนิมหรือโลหะ มีรสฝาดและคาวจัด ซึ่งลิ้นที่ไวต่อรสชาติของเด็กวัย 6 เดือนจะรับรู้ได้อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ ตัวยาบางประเภทยังทำให้เกิดอาการระคายเคืองท้องหรือท้องผูกตามมาได้ เด็กที่เคยมีประสบการณ์ไม่ดีจึงจำฝังใจและต่อต้านในมื้อถัดไปทันที

เทคนิคผสมธาตุเหล็กกับนมหรืออาหารให้กินง่ายขึ้น

ถ้าลูกไม่ยอมกินแบบหยอดตรงๆ เรามีวิธีปรับเปลี่ยนเพื่อให้ยามื้อนี้กลายเป็นเรื่องง่ายขึ้นได้ครับ ลองดูแนวทางเหล่านี้ดู:

• ผสมกับนมแม่หรือนมผสมปริมาณน้อย: ให้บีบน้ำนมใส่ช้อนเล็กๆ แล้วหยดธาตุเหล็กลงไปผสมเพียงนิดเดียวเพื่อให้กลิ่นจางลง แต่ต้องมั่นใจว่าลูกกินหมดในรวดเดียว เพื่อไม่ให้ค้างคาคาขวดนม
• ซ่อนในอาหารรสจัด (ธรรมชาติ): หากลูกเริ่มกินอาหารบดแล้ว สามารถผสมธาตุเหล็กปนไปกับอาหารที่มีรสเปรี้ยวอมหวานจากธรรมชาติ เช่น น้ำส้มคั้นแท้ (ในปริมาณน้อย) หรือซุปฟักทองแอปเปิ้ลบด ซึ่งรสชาติเหล่านี้ช่วยกลบกลิ่นคาวโลหะได้ดีระดับหนึ่ง
• เลือกช่วงเวลาที่หิวจัด: ให้กินก่อนมื้ออาหารหลักเล็กน้อยตอนที่เขากำลังหิวจัด โอกาสที่เขาจะอ้าปากรับโดยไม่ทันสังเกตกลิ่นจะมีสูงกว่าตอนที่กินจนอิ่มแล้ว

ข้อควรระวังสำคัญเรื่องการผสมอาหารที่แม่ต้องรู้

แม้ว่าการผสมอาหารจะช่วยให้ลูกกินง่ายขึ้น แต่มีข้อห้ามทางการแพทย์ที่สำคัญมากๆ ที่คุณแม่ต้องระวังครับ ห้ามผสมธาตุเหล็กกับนมวัวสูตรปกติหรือผลิตภัณฑ์จากนมที่มีแคลเซียมสูงในปริมาณมากๆ พร้อมกัน เพราะแคลเซียมจะไปขัดขวางการดูดซึมของธาตุเหล็กทำให้เสียประโยชน์ไปฟรีๆ นอกจากนี้ หลีกเลี่ยงการผสมในอาหารทั้งหมดของมื้อนั้น เพราะหากลูกกินไม่หมด เราจะไม่รู้เลยว่าเขาได้รับยาไปมากน้อยแค่ไหน ทางที่ดีควรผสมในอาหารหรือนมปริมาณน้อยๆ ที่มั่นใจว่าลูกกินหมดแน่นอนในคำเดียว

ตัวช่วยเรื่องอุปกรณ์และเทคนิคการป้อน

บางครั้งปัญหาอาจอยู่ที่อุปกรณ์ที่ใช้ครับ การใช้ช้อนโลหะอาจทำปฏิกิริยากับรสชาติของยาได้ ลองเปลี่ยนมาใช้สร้อยซิลิโคนนิ่มๆ หรือหลอดหยอดที่แถมมากับยา ค่อยๆ หยอดที่กระพุ้งแก้ทีละนิดอย่างช้าๆ เพื่อป้องกันการสำลัก และควรหลีกเลี่ยงการบังคับหรือป้อนตอนที่ลูกกำลังร้องไห้เด็ดขาด เพราะอาจทำให้เกิดสำลักเข้าหลอดลมและสร้างบาดแผลทางจิตใจทำให้ลูกยิ่งกลัวการกินยามากขึ้นไปอีก

อาการแบบไหนที่ควรพามาปรึกษาแพทย์เรื่องธาตุเหล็ก?

หากคุณพ่อคุณแม่ลองทุกวิธีแล้วลูกยังคงปฏิเสธอย่างรุนแรง อาเจียนทุกครั้งที่กิน หรือมีอาการท้องผูก ถ่ายดำจับก้อนแข็งจนลูกร้องไห้งอแงเวลากลถ่ายอุจจาระ ไม่ควรฝืนให้กินต่อครับ ควรพาลูกมาพบกุมารแพทย์เพื่อประเมินอาการและพิจารณาปรับเปลี่ยนรูปแบบของธาตุเหล็ก หรือมองหาอาหารธรรมชาติที่มีธาตุเหล็กสูงทดแทน เช่น ตับบด ไข่แดง หรือเนื้อสัตว์เนียนละเอียด เพื่อให้การเจริญเติบโตของลูกน้อยดำเนินไปอย่างราบรื่นและมีความสุขในทุกๆ มื้ออาหารครับ