ลูกป่วยกินข้าวไม่ได้ ทำความเข้าใจเรื่องอาหารอ่อนและอาหารเหลวสำหรับเด็กป่วย

ลูกไม่ยอมกินอะไรเลยตอนไม่สบาย คุณแม่ควรเริ่มจากตรงไหนดี?

เวลาลูกน้อยไม่สบาย ไม่ว่าจะเป็นไข้หวัด ท้องเสีย หรือเจ็บคอ สิ่งที่มักจะตามมาและทำให้คนเป็นพ่อแม่กุมหัวก็คืออาการปฏิเสธอาหาร ลูกไม่อยากเคี้ยว ไม่อยากกลืน งอแง และผอมลงอย่างรวดเร็ว ในฐานะหมอ ผมมักจะแนะนำให้คุณพ่อคุณแม่เปลี่ยนเป้าหมายชั่วคราว จากการเน้นให้ลูกกินอิ่มครบ 5 หมู่ มาเป็นการเน้นประคับประคองพลังงานและป้องกันภาวะขาดน้ำก่อน

การเลือกเตรียมอาหารอ่อนและอาหารเหลวสำหรับเด็กในช่วงที่เขากำลังป่วย จึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้กระเพาะอาหารและลำไส้ที่ไม่ค่อยแข็งแรงทำงานน้อยลง แถมยังช่วยให้ร่างกายได้รับสารอาหารไปซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอโดยไม่ต้องออกแรงเคี้ยวมากจนเกินไป

ข้าวต้มเละๆ กับโจ๊กอุ่นๆ เมนูคลาสสิกที่ย่อยง่ายสบายท้อง

เมื่อลูกเริ่มมีอาการป่วย อาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อนที่ผ่านการต้มจนเปื่อยยุ่ยคือทางเลือกอันดับแรกๆ ข้าวต้มหรือโจ๊กเนื้อเนียนนุ่มช่วยให้ร่างกายดูดซึมกลูโคสไปใช้เป็นพลังงานได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่ไปเพิ่มภาระให้ระบบย่อยอาหาร

เทคนิคการทำโจ๊กให้เด็กป่วยคือ การเคี่ยวข้าวให้แตกตัวจนเป็นเนื้อเดียวกัน อาจจะใช้น้ำซุปกระดูกหมูหรือน้ำซุปไก่ที่เคี่ยวจนหวานกลมกล่อมตามธรรมชาติ เพื่อเพิ่มแร่ธาตุและกระตุ้นความอยากอาหาร แต่ต้องระวังเรื่องไขมันส่วนเกิน ควรช้อนมันออกให้หมดเพราะเด็กที่ป่วยมักจะย่อยไขมันได้ไม่ดีนัก

ซุปกระดูกและน้ำซุปผักใสๆ ทางรอดเมื่อลูกไม่อยากเคี้ยวอะไรเลย

ถ้าลูกเจ็บคอมากจนกลืนข้าวไม่ลง น้ำซุปอุ่นๆ ถือเป็นฮีโร่ตัวจริง น้ำซุปที่เคี่ยวจากผักรวมและเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน จะอุดมไปด้วยวิตามิน แร่ธาตุ และเกลือแร่ที่ร่างกายสูญเสียไปจากการมีไข้หรืออาเจียน

คุณแม่สามารถกรองเอาแต่น้ำซุปใสให้ลูกจิบระหว่างวัน หรือจะนำแครอท ฟักทอง ไปต้มจนเปื่อยแล้วปั่นรวมกันให้เนียนเป็นซุปข้นก็ได้ การให้เด็กจิบน้ำซุปอุ่นๆ ยังช่วยบรรเทาอาการระคายคอและช่วยละลายเสมหะในลำคอได้ดีอีกด้วย

ผลไม้บดและสมูทตี้เนื้อเนียน เติมวิตามินแบบไม่ต้องออกแรงเคี้ยว

ช่วงที่ป่วย เด็กมักจะเบื่ออาหารคาว การหันมาพึ่งความหวานธรรมชาติจากผลไม้ก็เป็นความคิดที่ดีครับ ผลไม้อย่างกล้วยหอมสุกงอม มะละกอสุง หรืออะโวคาโด นำมาบดให้ละเอียดด้วยส้อม จะได้เนื้อสัมผัสที่นุ่มนวลและย่อยง่ายมาก

สำหรับเด็กโตขึ้นมาหน่อย การทำสมูทตี้ผลไม้โดยใช้โยเกิร์ตสูตรธรรมชาติผสมกับผลไม้ตระกูลเบอร์รี่หรือมะม่วงสุก ก็ช่วยให้ลูกได้รับความสดชื่น วิตามินซี และโพรไบโอติกส์ที่จะช่วยเสริมภูมิคุ้มกันในลำไส้ให้กลับมาแข็งแรงเร็วขึ้น

สิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เมื่อลูกกำลังป่วยและกินได้น้อย

ในระหว่างที่ลูกกินอาหารอ่อนหรืออาหารเหลว มีข้อสังเกตทางการแพทย์หลายจุดที่อยากเตือนคุณพ่อคุณแม่:

• หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด: งดเผ็ด เค็มจัด หรือเปรี้ยวจัดเด็ดขาด เพราะจะทำให้เยื่อบุทางเดินอาหารที่กำลังอักเสบระคายเคืองมากขึ้น
• ระวังน้ำตาลสูง: หลีกเลี่ยงน้ำหวาน ขนมหวาน หรือน้ำผลไม้กล่องที่มีการเติมน้ำตาลทราย เพราะน้ำตาลปริมาณมากจะดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้และทำให้อาการท้องเสียแย่ลง
• เน้นปริมาณน้อยแต่บ่อย: อย่าบังคับให้ลูกกินทีละมากๆ ในหนึ่งมื้อ เพราะกระเพาะของเด็กป่วยจะหดตัวลง ให้แบ่งเป็นมื้อเล็กๆ วันละ 5 ถึง 6 มื้อแทน
• ความสะอาดคือที่สุด: อุปกรณ์ที่ใช้เตรียมอาหารต้องสะอาดปราศจากเชื้อโรค เพราะภูมิคุ้มกันของลูกในช่วงนี้ต่ำมาก ติดเชื้อง่ายกว่าปกติ

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่แปลว่าอาหารอ่อนอย่างเดียวเอาไม่อยู่แล้ว?

แม้ว่าการดูแลด้วยอาหารอ่อนและอาหารเหลวจะช่วยได้มากในเบื้องต้น แต่ถ้าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่านิ่งนอนใจเด็ดขาด:

• อาเจียนทุกครั้งที่กินน้ำหรืออาหารเข้าไป ไม่สามารถเก็บอะไรไว้ในท้องได้เลย
• ซึมลง ปลุกตื่นยาก ปัสสาวะน้อยลงมากหรือเป็นสีเข้มจัด ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนของภาวะขาดน้ำรุนแรง
• มีไข้สูงต่อเนื่องเกินสามวัน หรือหายใจหอบเหนื่อย
• ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด หรือท้องเสียติดต่อกันหลายวันจนร่างกายอ่อนเพลีย

อาการเหล่านี้หมายความว่าโรคที่เป็นอยู่อาจเกินกว่าจะรักษาตามอาการที่บ้าน จำเป็นต้องรีบพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาที่ตรงจุดทันทีครับ