โรคหลอดเลือดหัวใจตีบจากเบาหวาน: ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงเสี่ยงหัวใจขาดเลือดมากกว่าคนอื่น

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจตีบมากกว่าคนทั่วไป

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้เบาหวานแล้วมักจะเจอคำถามว่า ทำไมต้องคอยตรวจเช็คเรื่องหัวใจอยู่บ่อยๆ ทั้งที่ค่าน้ำตาลก็คุมได้ในระดับที่น่าพอใจ ความจริงคือเบาหวานไม่ใช่แค่เรื่องของระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงเกินไป แต่มันคือสภาวะที่น้ำตาลในเลือดสูงไปทำลายผนังหลอดเลือดทั่วร่างกายอย่างช้าๆ จนเกิดการอักเสบและสะสมของไขมันในหลอดเลือดได้ง่ายกว่าคนปกติหลายเท่าตัว

กลไกการทำลายหลอดเลือดที่ซ่อนอยู่เมื่อน้ำตาลสูง

เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงต่อเนื่อง ผนังด้านในของหลอดเลือดจะเริ่มสูญเสียความยืดหยุ่นและเกิดรอยถลอกหรือจุดอักเสบได้ง่าย ร่างกายจึงส่งไขมันและเซลล์ต่างๆ เข้ามาพยายามซ่อมแซมจุดนั้น นานวันเข้าจึงเกิดเป็นคราบไขมันเกาะหนาจนหลอดเลือดตีบแคบลง หากเกิดขึ้นที่หลอดเลือดหัวใจจะทำให้เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจได้ไม่พอ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของ โรคหลอดเลือดหัวใจตีบจากเบาหวาน ที่เราต้องเฝ้าระวังกันเป็นพิเศษ

สัญญาณเตือนที่มักถูกมองข้ามเพราะความรู้สึกเจ็บปวดลดลง

ปัญหาที่หมอเป็นห่วงที่สุดคือ ภาวะแทรกซ้อนที่เส้นประสาททำให้คนไข้เบาหวานมักมีอาการผิดปกติของระบบประสาทส่วนปลาย (Diabetic Neuropathy) ส่งผลให้เวลาหัวใจขาดเลือดจริงๆ คนไข้กลุ่มนี้อาจไม่รู้สึกเจ็บหน้าอกรุนแรงเหมือนคนอื่น แต่อาจแสดงออกผ่านอาการเหล่านี้แทน:

• เหนื่อยง่ายผิดปกติเพียงแค่ทำกิจกรรมเบาๆ
• แน่นหน้าอกแบบจุกๆ คล้ายมีอะไรมาทับ
• มีอาการจุกเสียดที่คอ หรือร้าวไปที่กรามและไหล่
• เหงื่อแตกตัวเย็นโดยไม่มีสาเหตุ
• อาการหอบเหนื่อยที่แย่ลงเวลาออกแรง

คุมน้ำตาลอย่างไรไม่ให้หัวใจพัง

การป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจตีบจากเบาหวานไม่ได้มีทางลัดอื่นนอกจากการดูแลตัวเองอย่างเคร่งครัด:

• คุมน้ำตาลสะสม (HbA1c): ยิ่งคุมได้ต่ำกว่าเป้าหมายที่หมอกำหนด ยิ่งลดโอกาสการทำลายหลอดเลือด
• จัดการไขมันในเลือด: คนเป็นเบาหวานควรมีระดับไขมันแอลดีแอล (LDL) ที่ต่ำกว่าคนทั่วไป เพราะความเสี่ยงสูงกว่า
• ควบคุมความดันโลหิต: อย่าปล่อยให้ความดันสูง เพราะจะเป็นตัวเร่งให้หลอดเลือดหัวใจทำงานหนักและเสื่อมเร็วขึ้น
• ขยับร่างกายสม่ำเสมอ: การออกกำลังกายแบบแอโรบิกเบาๆ ช่วยเพิ่มความแข็งแรงให้หัวใจและช่วยให้น้ำตาลเข้าสู่เซลล์ได้ดีขึ้น

เมื่อไหร่ที่ต้องมาพบหมอหัวใจทันที

อย่ารอจนกว่าจะเจ็บหน้าอกจนทนไม่ไหว หากคุณเป็นเบาหวานแล้วเริ่มรู้สึกว่าสมรรถภาพร่างกายถดถอย เหนื่อยง่ายขึ้นอย่างเห็นได้ชัด หรือมีอาการจุกเสียดแน่นที่อธิบายไม่ได้ การตรวจเช็คด้วยการเดินสายพาน (Exercise Stress Test) หรือการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจและหัวใจด้วยคลื่นเสียงสะท้อน จะช่วยให้เราพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ก่อนที่จะเกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน