เรื่องลับที่ต้องรู้: ทำไมการตรวจคัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ถึงสำคัญกว่าที่คิด

หลายคนมักมีความรู้สึกกังวลหรือกระอักกระอ่วนใจทุกครั้งเมื่อได้ยินเรื่องการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้แล้วพบว่า โรคเหล่านี้ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดถ้าเราตรวจเจอเร็ว แต่สิ่งที่น่ากลัวจริงๆ คือการที่เชื้อแอบแฝงอยู่ในร่างกายโดยไม่แสดงอาการอะไรเลย ทำให้เราเผลอแพร่เชื้อให้คนที่เรารักโดยไม่รู้ตัว

ตรวจโรคกลุ่มนี้ทั้งที มีอะไรที่เราต้องเช็กบ้าง?

เวลาที่เราพูดถึงการตรวจคัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แพทย์ไม่ได้หมายถึงการตรวจแค่โรคใดโรคหนึ่ง แต่เป็นการตรวจหาเชื้อโรคหลายชนิดที่มักมาพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นซิฟิลิส หนองในแท้ หนองในเทียม ตับอักเสบบี ซี และเชื้อเอชไอวี ซึ่งแต่ละโรคมีวิธีแสดงตัวที่แตกต่างกัน บางคนมีอาการแสบขัดเวลาปัสสาวะ มีตกขาวผิดปกติ หรือมีแผลบริเวณจุดซ่อนเร้น แต่ส่วนใหญ่แล้วมักจะเงียบสนิทไม่มีอาการเตือนภัยใดๆ ทั้งสิ้น

ช่วงเวลาทองของการตรวจ: รอนานแค่ไหนถึงจะรู้ผลแน่นอน?

คำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินบ่อยมากคือ ไปมีความเสี่ยงมาวันนี้ พรุ่งนี้มาตรวจเลยได้ไหม ความจริงคือร่างกายของเราต้องใช้เวลาในการสร้างภูมิคุ้มกันหรือสะสมปริมาณเชื้อให้มากพอจนเครื่องมือแพทย์ตรวจพบ ช่วงเวลานี้ทางการแพทย์เรียกว่าระยะหน้าต่าง ซึ่งแตกต่างกันไปตามแต่ละโรค หากมาตรวจเร็วเกินไปอาจได้ผลลบปลอม แปลว่ามีเชื้อแต่ตรวจไม่เจอ ดังนั้น การวางแผนวันตรวจที่ถูกต้องจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก

เช็กตัวเองด่วน ใครบ้างที่ควรเดินเข้าห้องตรวจทันที

• ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน ไม่ว่าจะเป็นการใส่ถุงยางอนามัยแล้วหลุดหรือแตก
• คนที่เปลี่ยนู้นอนบ่อย หรือมีคู่นอนหลายคน
• คู่รักที่กำลังวางแผนจะมีบุตรและต้องการตรวจสุขภาพก่อนแต่งงาน
• ผู้ที่มีอาการผิดปกติ เช่น มีตุ่ม แผล หนอง หรืออาการคันบริเวณอวัยวะเพศ
• ผู้ที่รู้ตัวว่าคู่นอนมีความเสี่ยงหรือติดเชื้อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

ขั้นตอนการตรวจที่ง่ายกว่าที่คิด ไม่น่ากลัวอย่างที่กังวล

หลายคนกลัวการตรวจเพราะคิดว่าต้องเจ็บตัว บอกได้เลยว่าความจริงตรงกันข้าม การตรวจส่วนใหญ่ใช้เวลาเพียงไม่นาน เริ่มจากการพูดคุยซักประวัติกับแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยง จากนั้นเป็นการเจาะเลือดตรวจหาเชื้อไวรัสและโรคทางระบบเลือด และอาจมีการเก็บตัวอย่างปัสสาวะหรือใช้ไม้พันสำลีป้ายบริเวณช่องทางที่มีความเสี่ยงเพื่อตรวจหาเชื้อแบคทีเรีย ทุกขั้นตอนทำด้วยความรวดเร็ว เป็นส่วนตัว และไม่มีความเจ็บปวดอย่างที่จินตนาการไว้

ผลตรวจออกมาแล้วต้องทำอย่างไรต่อ

หากผลตรวจออกมาเป็นปกติ นั่นแปลว่าเราปลอดภัยในรอบการตรวจนี้ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะประมาทได้ในอนาคต การป้องกันและการตรวจเช็กซ้ำตามกำหนดจึงยังจำเป็น แต่หากผลตรวจพบเชื้อ ไม่ต้องตกใจไป โรคส่วนใหญ่ในปัจจุบันสามารถรักษาให้หายขาดได้ด้วยยาปฏิชีวนะ หรือสามารถควบคุมอาการและใช้ชีวิตได้อย่างปกติในกรณีของโรคเรื้อรัง สิ่งสำคัญที่สุดคือการรีบรักษาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดและงดการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่ยังรักษาไม่หาย เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อซ้ำซ้อน